Czeski sukces demograficzny – debata w Instytucie Pokolenia

14 października w Instytucie Pokolenia w Warszawie odbyła się debata na temat „Czeski sukces demograficzny". W spotkaniu, które odnosiło się do ogłoszonego właśnie raportu Instytutu na ten temat uczestniczył dr hab. prof. UAM Michał A. Michalski, prezes fundacji Instytut Wiedzy o Rodzinie i Demografii.

Raport o czeskim sukcesie

Raport Instytutu Pokolenia „Czeski sukces demograficzny" opisuje przyczyny, uwarunkowania i wnioski, jakie związane są z dobrymi osiągnięciami polityki prorodzinnej u naszych południowych sąsiadów. Opracowanie powstało w ramach projektu badawczego IP „Sytuacja demograficzna wybranych krajów europejskich".

Czechy są krajem z jednym z najwyższych wskaźników dzietności w Unii Europejskiej (1,71), podczas gdy jeszcze 20 lat temu miały jedną z najniższych dzietności na świecie – 1,14. Ta pozytywna zmiana, demograficzny sukces, to efekt konsekwentnie realizowanej polityki na rzecz rodzin. Czechy są krajem, który w XXI w. osiągnął najwyższy w Europie wzrost dzietności. Czy Polska może wzorować się na czeskich rozwiązaniach, podejmując działania na rzecz wyjścia z pułapki niskiej dzietności? Odpowiedzi na to pytanie szukali uczestnicy debaty, która odbyła się 14 października w Instytucie Pokolenia w Warszawie.

Uczestnicy debaty

Wśród zaproszonych do debaty gości znaleźli się m.in. dr hab. Agnieszka Chłoń-Domińczak z SGH, Joanna Krupska ze Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus", Barbara Socha, Pełnomocnik Rządu ds. Polityki Demograficznej oraz Podsekretarz Stanu Ministerstwie Rodziny i Polityki Społecznej, prof. Łukasz Hardt z UW, dr hab. prof. UAM Michał A. Michalski, prezes fundacji Instytut Wiedzy o Rodzinie i Demografii, Jan Tomášek z Ambasady Republiki Czeskiej.

Instytut Pokolenia

Instytutu Pokolenia jest powołaną w grudniu 2021 r. jednostką badawczą. To państwowa jednostka budżetowa podległa Prezesowi Rady Ministrów. Jej misją jest troska o przyszłość. Placówka przygotowuje badania, analizy i ekspertyzy w zakresie demografii w ujęciu polskim i międzynarodowym. W swoich działaniach uwzględnia uwarunkowania społeczno-kulturowe zachodzących zjawisk. Wskazuje kierunki zmian i inicjuje działania, które mają prowadzić do pozytywnych przemian w społeczeństwie. Instytut oprócz działalności badawczej ma też prowadzić też działalność opiniującą, wydawniczą i popularyzatorską. Siedziba Instytutu Pokolenia znajduje się w Warszawie, a jego dyrektorem jest Michał Kot.

Raport „Czeski sukces demograficzny" można pobrać TUTAJ.

Oprac.: wit
Źródło: Instytut Pokolenia, rp.pl
Zdjęcia: Instytut Pokolenia

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.