Czy będą poważne zmiany w szkołach branżowych? Poznaj pomysły MEN

Ministerstwo Edukacji Narodowej proceduje właśnie projekt rozporządzenia zmieniającego klasyfikację zawodów w szkolnictwie branżowym — a czas nagli, bo rekrutacja do szkół rusza już niebawem.

Branżowe szkoły zawodowe to miejsce, gdzie uczniowie zdobywają nie tylko wykształcenie, ale też konkretne umiejętności i kwalifikacje zawodowe. Kształcenie w branżowej szkole I stopnia, technikum oraz szkole II stopnia umożliwia uzyskanie kwalifikacji zawodowych, a po zdaniu egzaminu zawodowego i ukończeniu szkoły — dyplomu potwierdzającego kwalifikacje w danym zawodzie. Tymczasem projekt nowelizacji rozporządzenia dotyczącego szkolnictwa branżowego, który wciąż jest na etapie opiniowania, już budzi poważne kontrowersje. Głos w sprawie zabrał m.in. poseł Marcin Józefaciuk — parlamentarzysta niezrzeszony, wybrany z list Koalicji Obywatelskiej, a następnie usunięty z klubu za krytykę działań minister Barbary Nowackiej.

Co zmieni projekt rozporządzenia?

Projekt nowelizacji rozporządzenia wprowadza istotne zmiany w klasyfikacji zawodów oraz organizacji kształcenia branżowego — zarówno na poziomie szkoły I stopnia, jak i szkoły branżowej II stopnia. Zmiany są wynikiem wniosków ministrów właściwych dla poszczególnych zawodów i obejmują wprowadzanie nowych profesji, modyfikację dotychczasowych oraz wykreślenie części zawodów z systemu.

Najważniejsza zmiana dotyczy aktualizacji klasyfikacji zawodów. Projekt zakłada likwidację kształcenia w zawodach takich jak mechanik precyzyjny, optyk-mechanik i technik optyk. W ich miejsce mają zostać wprowadzone nowe zawody w branży mechaniki precyzyjnej:

• monter optoelektroniki — kształcenie w branżowej szkole I stopnia,
• technik optoelektroniki — kształcenie w technikum oraz w branżowej szkole II stopnia,
• technik optyki okularowej — kształcenie w technikum.

Oznacza to, że szkoła branżowa I stopnia zyska nowe możliwości kształcenia, a absolwenci będą mogli kontynuować naukę w szkole II stopnia w zawodach stanowiących naturalną podbudowę kwalifikacyjną. To jednak tylko część planowanych zmian — zlikwidowanych zostanie więcej profili, a w ich miejsce powołane zostaną nowe kierunki.

Poseł Józefaciuk: chaos i brak przygotowania

Krytycznie do proponowanych zmian odnosi się poseł Marcin Józefaciuk, który zarzuca Ministerstwu Edukacji chaos organizacyjny i brak odpowiedniego przygotowania reformy. Parlamentarzysta zwraca uwagę, że część nowych przepisów ma wejść w życie już od września 2026 roku, mimo że rozporządzenie wciąż znajduje się na etapie projektu, a rekrutacja do szkół rusza w najbliższych miesiącach.

Jego zdaniem likwidacja takich zawodów jak ogrodnik, technik ogrodnik, technik optyk czy technik architektury krajobrazu przy jednoczesnym powoływaniu nowych kierunków — bez gotowych podstaw programowych i szczegółowych kwalifikacji w zawodzie — stawia dyrektorów szkół w niezwykle trudnej sytuacji. Józefaciuk podkreśla, że uruchomienie nowego zawodu to nie tylko decyzja administracyjna, lecz także konieczność spełnienia szeregu wymogów formalnych, m.in.:

• uzyskania opinii Powiatowej Rady Rynku Pracy,
• zawarcia porozumień z pracodawcami,
• uzyskania zgody organu prowadzącego szkołę.

W ocenie posła nie można rzetelnie promować profilu kształcenia, który formalnie jeszcze nie istnieje i którego szczegóły nie są znane kandydatom ani dyrektorom.

„Zmiany mogą mieć sens. Termin i sposób działania – nie mają żadnego" — napisał Józefaciuk w mediach społecznościowych, wskazując, że szkolnictwo zawodowe wymaga procedur, odpowiedzialności i długofalowego planowania, a nie działań prowadzonych pod presją czasu.

Sytuacja pozostaje nierozstrzygnięta — uczniowie planujący rekrutację do szkół branżowych oraz dyrektorzy placówek wciąż czekają na ostateczny kształt przepisów. Czy MEN zdąży z dokumentami wykonawczymi przed startem rekrutacji? Na odpowiedź przyjdzie jeszcze poczekać.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.