Iskierka optymizmu w demografii

W marcu bieżącego roku urodziło się w Polsce 32 tysiące dzieci. To największa liczba urodzeń w trzecim miesiącu roku od czterech lat (marzec 2017), kiedy to odnotowano 34,7 tysięcy urodzeń. W przeliczeniu na 1000 mieszkańców jest to średnio 10 urodzeń i wynik ten jest jednym z najwyższych w marcu w XXI wieku. Łącznie za pierwszy kwartał bieżącego roku liczba urodzeń wynosi 83 tysiące i jest to mniej niż w analogicznym okresie roku 2020 o 5,3 tysiąca. Na tę relatywnie małą liczbę wpływ mają głównie stosunkowo niskie wyniki ze stycznia i lutego, a to z kolei zostało zdeterminowane przez początkową fazę pandemii. Możliwe, że w kolejnych miesiącach dynamika zmian omawianego zjawiska będzie dawała podstawy ku stwierdzeniu, że najniższe natężenie płodności mamy już za sobą.

Przyrost naturalny nadaj ujemny

Niestety, pozostałe dane demograficzne nadal są złe. Wciąż umiera bardzo dużo osób. W marcu życie straciło 53 tys. mieszkańców Polski i jest to najwyższy miesięczny rezultat w bieżącym roku (w ostatnich latach więcej było tylko w listopadzie i grudniu 2020 roku). Taki stan rzeczy powoduje, że (pomimo wzrostu liczby urodzeń) pogłębia się ujemny przyrost naturalny. Za pierwsze trzy miesiące tego roku osiągnął on poziom -56 tys. Dla porównania: w pierwszym kwartale ubiegłego roku było to -20,1 tys., a w całym 2020 roku -122,1 tys. Głównym powodem kształtowania się tych wartości na niekorzystnym poziomie jest oczywiście trwająca epidemia COVID-19. Śmiertelne żniwo jest nadal widoczne w demografii.

Małżeństw wciąż mało

Nadal zawieranych jest relatywnie mało związków małżeńskich, aczkolwiek w marcu ich liczba (5 tys.) była większa niż w styczniu, jak i w lutym (po 4 tys.). Łącznie w I kwartale na ślubnym kobiercu stanęło 13 tys. par i jest to jedna najmniejszych liczb w pierwszych trzech miesiącach roku w powojennej historii Polski (mniej było w 2013 roku: 12,8 tys.). W tym przypadku również widoczny jest wpływ epidemii i wprowadzonych obostrzeń, między innymi w kwestii organizacji wesel i liczby osób biorących udział w zgromadzeniach. Warto wspomnieć, że od wielu lat pierwszy kwartał jest okresem z najniższą liczbą małżeństw w skali roku. Być może poprawa sytuacji epidemicznej wpłynie pozytywnie na odwrócenie tego niekorzystnego trendu.

Więcej rozwodów niż ślubów

Niestety, koronawirus nie wpływa znacząco na liczbę rozwodów. W pierwszym kwartale bieżącego roku sądy rozwiązały 16 tys. małżeństw, co jest największą trzymiesięczną liczbą od IV kwartału 2019 roku. Warto zwrócić uwagę na fakt, że bilans związków małżeńskich jest w bieżącym roku ujemny (więcej rozwodów niż ślubów, a do tego należy dodać rozpad związków małżeńskich na skutek zgonu współmałżonka). Prawidłowość ta jest charakterystyczna dla okresu styczeń-marzec od około 10 lat, głównie ze względu na relatywnie małą liczbę ślubów w okresie zimowym.

Zdjęcie ilustracyjne: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.