Jak zbudować pozytywny wizerunek macierzyństwa w czasie kryzysu demograficznego ?

W obliczu narastających problemów, jakie niesie ze sobą kryzys demograficzny i przewidywanych przez ekspertów jego powodów, coraz częściej powraca pytanie o to, jak budować pozytywny wizerunek macierzyństwa wśród Polek i Polaków. Najnowsze dane Głównego Urzędu Statystycznego jasno pokazują, że sytuacja, w jakiej znalazła się Polska jest bardzo zła – maleje liczba urodzeń, a społeczeństwo się starzeje. W tym kontekście warto odwołać się do szerszej analizy zjawiska, jaką przedstawiliśmy w naszym artykule, który pokazuje skalę wyzwań stojących przed Polską.

To właśnie w takim kontekście odbywają się debaty o przyszłości rodziny i roli kobiety. Jedną z nich była konferencja „Polityka demograficzna dziś i jutro", zorganizowana w polskim Sejmie przez wicemarszałka Krzysztofa Bosaka, jednego z liderów Konfederacji. Podczas swojego wystąpienia Anna Bosak z Fundacji Priorytety przedstawiła wyniki badań o tym, jak społeczeństwo w Polsce postrzega kobiety pracujące w domu i jak możemy ten wizerunek zmienić. Wynikiem jej rozważań były sugestie pokazujące jak zmienić sposób, w jaki współczesny świat postrzega macierzyństwo.

Jak widzimy bycie mamą i pracę w domu?

Macierzyństwo w ostatnich latach coraz częściej przedstawiane jest w sposób jednostronny – jako ograniczenie, poświęcenie czy rezygnacja z własnych aspiracji. Taki wizerunek wpływa na decyzje młodych kobiet, które zaczynają postrzegać posiadanie dzieci jako przeszkodę w realizacji własnego życia. Co gorsze, jako społeczeństwo w zbiorowym postrzeganiu macierzyństwa, też zaczynamy tak patrzeć na kobiety podejmujące decyzję rodzicielstwie na pełen etat i pracy w domu.

Anna Bosak z Fundacji Priorytety wskazała na badania, z których wynika, że kobiety pracujące postrzegane są jako bardziej atrakcyjne.

„Badania jednoznacznie potwierdziły, że kobiety pracujące zawodowo są postrzegane jako bardziej atrakcyjne i jako szczęśliwsze. Były tu wymieniane takie kryteria jak większa pewność siebie, niezależność, że są bardziej zadbane, bardziej wypoczęte, bardziej kreatywne i przebojowe. Natomiast mamy określane jako dobre i ciepłe. Bardzo często były określane jako zaniedbane, przemęczone, sfrustrowane i źle wyglądające."

- mówiła Anna Bosak przywołując badania Fundacji Priorytety, w których respondenci mieli za zadanie przyporządkować kobiety do kategorii pracujących lub mam niepodejmujących pracy zawodowej tylko na podstawie zdjęć.

Jak budować pozytywny wizerunek macierzyństwa?

Pozytywny wizerunek macierzyństwa nie powstaje sam. Trzeba go świadomie budować – zarówno w mediach, jak i w polityce społecznej. Jak wskazywano podczas wystąpienia, kluczowe jest pokazywanie realnego, a jednocześnie inspirującego obrazu matki. Nie pomogły skuteczne kampanie bilboardowe, czy internetowe. Kluczowa jest zmiana z perspektywy kulturowej.

Anna Bosak wskazała na badania, z których wynika, że wielu respondentów uważa, iż macierzyństwo ma pozytywny wpływ na rozwój kobiety. Co więcej, większość kobiet dostrzega, że bycie mamą rozwija kompetencje takie jak zarządzania czasem i dbania o relacje.

W wystąpieniu podkreślano również, że macierzyństwo rozwija szereg kompetencji – zarówno emocjonalnych, jak i organizacyjnych. To doświadczenie, które wpływa na całe życie kobiety i jej relacje społeczne. Macierzyństwo nie jest więc wyłącznie biologiczną funkcją, ale także przestrzenią rozwoju. Warto to dostrzec i pokazywać jako realną wartość – zarówno dla jednostki, jak i całego społeczeństwa.

Pokazały to też badania przeprowadzone przez Instytut Wiedzy o Rodzinie i Społeczeństwie, które zaprezentowano w raporcie „Plusy rodzicielstwa. Doświadczenia polskich rodziców" https://polskieforumrodzicow.pl/aktualnosci/czy-warto-byc-rodzicem-premiera-raportu-iworis-plusy-rodzicielstwa-doswiadczenia-polskich-rodzicow

W budowaniu pozytywnego wizerunku macierzyństwa nie chodzi więc o tworzenie sztucznego ideału, ale o przywrócenie równowagi w przekazie.

Anna Bosak przypomniała, że z badań prowadzonych przez osiemdziesiąt lat (Harvard Study of Adult Development) wynika, że największe poczucie sensu, a co za tym idzie, szczęście dają budowane w życiu bliskie relacje. Wskazała, że te najbliższe relacje tworzone są w rodzinach - między małżonkami, czy rodzicami i dziećmi.

„To nie przez reklamy, przez jakieś zewnętrzne działania, billboardy, piękne obrazki pokazujące macierzyństwo możemy ten wizerunek pozytywny budować, ale że tak naprawdę mamy, mają w sobie największy potencjał i mają wartość, która najbardziej buduje to szczęście i poczucie sensu."

- powiedziała Anna Bosak.

Wskazała, że to kobiety, matki, są głównym źródłem komunikacji o macierzyństwie i rodzinie, dlatego wysiłki całego społeczeństwa powinny skupić się właśnie na ich wspieraniu. Dodała, że mamy czysto komunikacyjnie nie potrafią mówić o macierzyństwie w sposób pozytywny.

„ I tu jest duża praca do wykonania na poziomie społecznym też, jak my to nazywamy, czy my potrafimy pracę w domu nazywać pracą i my tego też mamy uczymy, żeby one potrafiły to komunikować, żeby mówiły, że zajmuję się prowadzeniem kilkuosobowej firmy rodzinnej. Jestem menadżerem, zarządzam organizacją rodzinną. Jest to w pełni usprawiedliwione i one powinny z pełną świadomością tak mówić, bo same o tym wiedzą, jak ważna jest to praca, jak ciężka jest to praca, jak wielu to wymaga kompetencji i umiejętności." - powiedziała przedstawicielka Fundacji Priorytety

Budowanie pozytywnego wizerunku macierzyństwa to nie tylko zadanie dla mediów. To również wyzwanie dla polityki państwa. Jeśli macierzyństwo ma być realnie wspierane, potrzebne są konkretne działania. Jednocześnie ważne jest, aby przekaz kulturowy nie był sprzeczny z tymi działaniami. Nie można z jednej strony mówić o potrzebie zwiększenia dzietności, a z drugiej utrwalać negatywny obraz matki.

Tu pojawia się zadanie dla nas wszystkich, by wspierać każdą matkę wokół nas. Nawet w takich prostych czynnościach, jak zajęcie się chwilę czyimś dzieckiem podczas spotkania, wsparcie życzliwym uśmiechem rodziców w restauracji, gdy ich dzieci zachowują się głośniej. Każdy z nas może zacząć zmieniać postrzeganie macierzyństwa.

fot. FB Fundacja Priorytety/Canva.com/chatGPT

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.