Komiksy dla małych i dużych – relacja z festiwalu komiksów i gier w Łodzi

W miniony weekend trwał w Łodzi 33. Międzynarodowy Festiwal Komiksu i Gier. To największa tego typu impreza w tej części Europy.

Od konwentu do festiwalu i centrum

Tysiące odwiedzających, kilkudziesięciu gości z kraju i zagranicy, ponad 230 wystawców, spotkania i prezentacje odbywające się równolegle w kilku miejscach oraz wystawy świadczą o wielkiej popularności łódzkiej imprezy, która ponownie zagościła w łódzkiej Atlas Arenie. Wiele wydarzeń i publikacji adresowanych było do dzieci, młodzieży, całych rodzin. Za rok, na terenie EC1, ma zostać otwarte Centrum Komiksu i Narracji Interaktywnej.

Pierwszy festiwal (nazywany wtedy konwentem) komiksu, który odbył się jesienią 1991 r. w Łódzkim Domu Kultury, był tak naprawdę drugim z kolei ogólnopolskim zlotem miłośników i twórców komiksu, po imprezie, która zorganizowana została w lutym tego samego roku w Kielcach. Od tamtego czasu minęły trzy dekady, podczas których impreza początkowo gromadząca kilkuset fanów rozrosła się do rozmiarów wielkiego, europejskiego wydarzenia kulturalnego, zaznaczając pozycję komiksu i gier w polskiej kulturze popularnej oraz Łodzi jako stolicy polskiego komiksu.

Gwiazdy komiksu dla fanów

W tym roku wśród polskich i zagranicznych gości festiwalu znalazły się takie gwiazdy jak Ryszard Dąbrowski, Kim Jung Gi, Grażyna i Zbigniew Kasprzak, Sławomir Kiełbus, Tomasz Leśniak, Andrzej Nowakowski, Jakub Rebelka, Rafał Skarżycki, Rafał Szłapa, Tiitu Takalo, Przemysław Truściński, Miguel Valderrama. Ich fani mieli możliwość bezpośrednio się z nimi spotkać, zadawać pytania, porozmawiać, otrzymać autograf, a nawet wykonać wspólne zdjęcie.

Od superbohatera do Mickiewicza

Komiks kojarzy się przede wszystkim z popkulturą, czyli np. z amerykańskimi seriami o superbohaterach, czy innymi, czasem niezbyt oryginalnymi utworami. To oczywiście stereotyp, ponieważ komiks, także ten z USA, ale i z Europy, i Polski podejmuje często bardzo istotne tematy i czerpie z tej najwyższej półki kulturalnej.

Najczęściej opowiada o walce dobra ze złem, o oporze jednostki wobec totalitarnych systemów, walce o wolność i godność, przezwyciężaniu własnych słabości. Pokazuje też w nowej odsłonie klasyczne dokonania literatury i innych sztuk, jak choćby w tegorocznych pracach konkursowych „Mickiewicz. Komiks", a wcześniej w komiksowych wariacjach na temat Stanisława Moniuszki i jego muzyki.

Festiwalowe premiery

Festiwal to także miejsce wielu komiksowych premier. Obok albumów polskich klasyków, takich jak Tadeusz Baranowski, Jerzy Wróblewski, Zbigniew Kasprzak (obecnie mieszka i tworzy w Belgii), są też nowości młodszych autorów i debiutantów, a także polskie wydania komiksów z całego świata.

Podobnie jak komiks, swój rozkwit przeżywają także gry komputerowe, a niektórzy ich bohaterowie, jak Wiedźmin, wywodzą się z literatury, istnieją także na kartach komiksów.

Kajko i Kokosz mają 50 lat

W tym roku przypada 50 lat od powstania serii komiksów z polskimi bohaterami Kajkiem i Kokoszem. Mimo, że twórca tych postaci Janusz Christa już nie żyje, o jego dorobek i kontynuację serii dba specjalnie powołana do tego Fundacja Kreska im. Janusza Christy. Na jej czele stoi wnuczka znakomitego artysty – Paulina Christa, nagrodzona w tym roku tzw. „Tytusem", czyli Nagrodą im. Papcia Chmiela Doktoratem Humoris Causa za zasługi dla polskiego komiksu. To najbardziej prestiżowa nagroda łódzkiego festiwalu i środowiska komiksowego w Polsce.

Stare i nowe przygody Kajka i Kokosza wciąż ukazują się na polskim (i nie tylko) rynku za sprawą ich wydawcy Egmontu oraz nowej grupy autorów. Odbiorcą tego komiks są przede wszystkim młodsi czytelnicy, ale seria jest tak pomyślana, by dobrą zabawę mieli także dorośli, ponieważ w zamyśle autora było komentowanie, oczywiscie między wierszami, współczesności. Prasłowiańscy woje zostali też bohaterami serialu animowanego (prod. Netflix).

Nowe komiksy dla dzieci i młodzieży

Wśród wielkiej liczby komiksowych premier nie zabrakło utworów dla młodszych odbiorców. Światło dzienne ujrzał drugi tom „Przygód z Pazurem" Izabeli i Piotra Miklaszewskich oraz Filipa Sułkowskiego, oparty o autentyczne przygody autorów i ich psa Pazura podczas kilkuletniej podróży w najdalsze zakątki świata. Co ciekawe, spotkanie autorskie na festiwalu łączyło wątki podróżnicze i komiksowe, co spotkało się z dużym zainteresowaniem publiczności.

Dla młodych czytelników nową serie stworzyli Marcin Bałczewski i Grzegorz Weigt. Komiks „Przygody Stacha i Janki. Skarb Amazonki" nawiązuje zarówno do polskiej serii o perypetiach dwóch marynarzy Gucka i Rocha autorstwa Janusza Christy, jak i do klasycznych komiksów o Corto Maltese oraz Tintinie. Akcja pierwszego tomu serii osadzona jest w latach 50. w Ameryce Południowej.

To, oczywiście, nie jedyne premierowe komiksy dla młodych czytelników, ale nie sposób wymienić ich wszystkich. Na temat recept tworzenia dobrych komiksów dla dzieci odbyło się specjalne spotkanie z twórcami takich tytułów.

Konkursy, nagrody, wystawy

Jak co roku festiwalowi towarzyszył konkurs na komiks, po raz pierwszy w zmienionej formie. Konkurs na krótka formę komiksową zastąpił konkurs na projekt publikacji komiksowej. Należało zaprezentować pomysł i scenariusz nowego komiksu oraz kilka gotowych plansz. Grand Prix zdobyła Katarzyna Witerscheim, znana już autorka, za projekt komiksu „Heksa". Nagrodzony komiks ma zostać w całości opracowany i wydany przez organizatora festiwalu oraz wyłonionego partnera wydawniczego.

W konkursie na najlepszy polski album komiksowy wyjątkowo przyznano dwie nagrody – dla komiksu „Zasada Trójek" Tomasza Spell Grządzieli oraz dla serii „Wydział 7" Tomasza Kontnego i Marka Turka (scen.) oraz Krzysztofa Budziejewskiego i Wojciecha Stefańca (rys.).

Najlepszym wydawcą komiksów w Polsce został Egmont Polska.

Na terenie EC1 Łódź można było obejrzeć dwie duże wystawy, pierwszą poświęconą twórczości Zbigniewa KAS Kasprzaka („Zbigniew Kasprzak KAS. Monografia"), drugą dokonaniom artystycznym na polu komiksu zmarłego w ubiegłym roku Andrzeja Janickiego („Andrzej Janicki. Uniwersum").

Z Łodzi Witold Tkaczyk
Zdjęcia: Witold Tkaczyk

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.