„Lex Czarnek”, czy rodzice zyskają wpływ na oświatę?

Prace legislacyjne związane z przyjętym 16 listopada rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw, zwanym roboczo „lex Czarnek" ruszyły właśnie w polskim parlamencie. Drugie czytanie projektu odbędzie się najprawdopodobniej 8 grudnia, a głosowanie nad całością – 9 grudnia.

Według nowych zapisów kurator, jako organ nadzoru pedagogicznego, będzie musiał otrzymać informacje na temat treści przekazywanych dzieciom w szkole.
Przemysław Czarnek, minister nauki i edukacji będzie miał prawo sprzeciwu, gdyby dochodziło do sytuacji, że te treści będą demoralizowały uczniów.
Nie będzie decydował w każdym przypadku o wejściu organizacji pozarządowej. O tym będą decydować rodzice. Rada rodziców będzie opiniować i ta konsultacja z radą rodziców będzie obowiązkowa, obligatoryjna po to, żeby rodzice decydowali o tym, jaka organizacja pozarządowa może być w szkole.

Opinia kuratora

Spójrzmy tymczasem, jak rola związana z opiniowaniem treści wspomnianego kuratora i rodziców wygląda w proponowanym projekcie. Otóż, jeżeli uzgodnione warunki działalności (…), przewidują prowadzenie zajęć z uczniami, organizacja i prowadzenie tych zajęć wymagają uzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty (…). W celu uzyskania opinii, (…) dyrektor szkoły lub placówki nie później niż na dwa miesiące przed rozpoczęciem zajęć (…), przekazuje odpowiednio kuratorowi oświaty lub specjalistycznej jednostce nadzoru (…) program zajęć oraz materiały wykorzystywane do realizacji programu zajęć, a także pozytywne opinie rady szkoły lub placówki i rady rodziców (…).
I dalej: opinię (…) odpowiednio kurator oświaty lub specjalistyczna jednostka nadzoru (…) wydaje w terminie 30 dni od dnia otrzymania dokumentów (…). Niewydanie opinii w tym terminie jest równoznaczne z wydaniem opinii pozytywnej.

Pełna informacja dla rodzica

Kolejny zapis: dyrektor szkoły lub placówki po uzyskaniu pozytywnej opinii odpowiednio kuratora oświaty lub specjalistycznej jednostki nadzoru (…) jest obowiązany przed rozpoczęciem zajęć (…) przedstawić rodzicom ucznia, a w przypadku uczniów pełnoletnich – tym uczniom: pełną informację o celach i treściach realizowanego programu zajęć; pozytywną opinię odpowiednio kuratora oświaty lub specjalistycznej jednostki nadzoru (…); pozytywne opinie rady szkoły lub placówki i rady rodziców (…).
Idźmy dalej: dyrektor szkoły lub placówki udostępnia rodzicom ucznia, a w przypadku uczniów pełnoletnich – tym uczniom, na ich wniosek, materiały wykorzystywane do realizacji programu zajęć. Udział w zajęciach (…) wymaga pisemnej zgody rodziców uczniów, a w przypadku uczniów pełnoletnich – tych uczniów. Opinie (…) nie są wymagane w przypadku zajęć (…) organizowanych i prowadzonych w ramach zadania zleconego z zakresu administracji rządowej.

Tekst: kjp
Źródło: PAP
Zdjęcie ilustracyjne: pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.