Nowe oznaczenia programów telewizyjnych dla ochrony nieletnich widzów

Z początkiem maja wchodzi w życie rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) dotyczące oznaczeń treści w serwisach streamingowych, które mogą mieć zły wpływ na nieletnich. Do obecnych oznaczeń wiekowych w telewizji dojdą: P (przemoc), S (seks), W (wulgaryzmy) i N (narkotyki).

Przepisy krajowe i zagraniczne

Nowe rozporządzenie nie będzie dotyczyć największych i najpopularniejszych serwisów w Polsce, takich jak Netfliks i HBO Max, ponieważ pierwszego nadawcę obowiązuje system oznaczeń z Holandii, a drugiego z Czech – czyli krajów, w których są zarejestrowane.

Obowiązek stosowania oznaczeń KRRiT mają serwisy zarejestrowane w Polsce (Player, Polsat Box Go, Canal+ online). Reszta będzie działać w myśl kodeksów krajów, w których uzyskały licencję.

Jak zaznacza portal Wirtualne media duże platformy streamingowe mają niekiedy precyzyjniejsze systemy ostrzegania niż propozycja KRRiT. Na przykład produkcje trafiające na Netfliksa zawierają komunikaty o przemocy, seksie, wulgaryzmach, używkach (alkohol, narkotyki), ale też o scenach samobójstw i ujęciach z migającym światłem, co może być szkodliwe dla osób z padaczką. Z drugiej strony przepisy zagraniczne są często bardziej liberalne.

Ograniczenia dla odbiorców poniżej 12 lat

Według nowych zapisów zawartych w rozporządzeniu KRRiT „osoby poniżej 12. roku życia nie powinny oglądać patologicznych form współżycia społecznego lub sprowadzających wizję świata do zachowań seksualnych, lub erotyki, a zwłaszcza prezentujących je w sposób prymitywny, uproszczony lub brutalny" – czytamy na stronie WirtualneMedia.pl.

„Nie można prezentować zachowań seksualnych oderwanych od uczuciowych potrzeb człowieka ani prezentować wizję dorosłości eksponującą nadmiernie przemoc lub pokazywać zachowań nagannych bez jednoznacznych ocen etycznych".

W tej grupie wiekowej zakazane jest aprobowanie manipulowania ludźmi w celu osiągnięcia osobistych korzyści i prezentowanie przedmiotowego traktowania ludzi lub zwierząt. „Nie można promować zachowań konsumpcyjnych i hedonistycznych przedstawiając takich postaci jako bohaterów". Zabronione jest również aprobowanie zażywania narkotyków i promowania innych uzależnień (w tym od mediów społecznościowych czy hazardu), a także zachowań, które zagrażają zdrowiu i życiu.

W tym ostatnim zestawieniu znajdują się: seks z przypadkową osobą, narkotyki, szybka jazda samochodem.

Zapisy ograniczające dostęp młodzieży poniżej 16 lat

Podobne ograniczenia dotyczą dzieci poniżej 16. roku życia. Nie można w nich pokazywać dyskryminacji, seksu czy usprawiedliwiać przemocy. Wspomniane zachowania nie mogą być też wyznacznikiem sukcesu życiowego filmowego bohatera, nagrodą lub oznaką sprytu życiowego.

„Nie można ukazywać obrazów aktywności seksualnej w oderwaniu od uczuć wyższych (np. seks z przypadkową osobą, seks dla osiągnięcia korzyści materialnych lub społecznych, seks dla rozładowania napięcia emocjonalnego). Zakazane jest aprobowanie przyjmowania środków psychoaktywnych, usprawiedliwianie wandalizmu lub przemocy wobec zwierząt" – informują Wirtualne media.

Nowe znaki graficzne ostrzeżeń

Nowością w rozporządzeniu KRRiT są symbole graficzne ostrzegające przed konkretnymi zagrożeniami. Za pośrednictwem szarawych kwadratów z literkami P, S, W, N serwisy streamingowe mają ostrzegać odpowiednio przed przemocą, seksem, wulgaryzmami i narkotykami.

Na platformy, które nie zastosują się do rozporządzenia może zostać nałożona kara. W przypadku zagranicznych serwisów nie będzie to praktycznie możliwe, gdyż podlegają jurysdykcji innych regulatorów, często bardziej liberalnych niż KRRiT.

W Netfliksie czy HBO Max wiele produkcji z przemocą lub nadużywaniem alkoholu jest oznaczonych jako dostępnych od 16. lub nawet 13. roku życia (np. serial „Stewardesa" z HBO Max).

Symbole łatwe do odnalezienia

Poprzednie rozporządzenie KRRiT obowiązywało od 2013 roku. Obecnie wszystkie symbole (poprzednie i nowe) muszą być widoczne „w taki sposób, aby użytkownik mógł z łatwością zapoznać się z oznaczeniem zarówno w chwili wyboru audycji i innych przekazów, jak i w trakcie ich trwania".

Oprac.: wit
Źródło: naTemat.pl, wirtualnemedia.pl
Zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.