Rozmach działań powala, czyli jak MEN promuje reformę edukacji "Kompas Jutra" 

Reforma26. Kompas Jutra, nazywana przez niektórych ekspertów oświatowych deformą, od 1 września 2026 r. jeszcze bardziej przebuduje polską szkołę. Choć wiele o tych planach można powiedzieć, to minister edukacji Barbarze Nowackiej przyznać trzeba jedno: Kompas Jutra był szeroko promowany i reklamowany na różne sposoby, gdyż na to najwyraźniej nie zabrakło ani pieniędzy ani czasu.

Jak przebuduje polską szkołę Reforma26. Kompas Jutra? Duże zmiany w edukacji już od września 2026

Reforma26. Kompas Jutra to szeroko zakrojony plan zmian, które zrewolucjonizują rzeczywistość polskiej szkoły. Według kalendarium dostępnego na dedykowanej Kompasowi podstronie internetowej wszystko rozpoczęło się jeszcze w kwietniu 2024 r., kiedy eksperci podjęli prace nad Profilem absolwenta i absolwentki. Pierwszym etapem widocznym w szkołach było wprowadzenie w roku szkolnym 2025/2026 nowych przedmiotów – edukacji obywatelskiej w szkołach ponadpodstawowych oraz, w pierwszym roku jeszcze nieobowiązkowej, edukacji zdrowotnej i w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych; przedmiot ten wywołał wiele kontrowersji i wzbudził szereg protestów.

1 września 2026 r. to kluczowy moment, w którym zaczną obowiązywać uczniów i nauczycieli kolejne, duże zmiany: edukacja zdrowotna jako przedmiot obowiązkowy, edukacja zdrowotna - zdrowie seksualne jako przedmiot nieobowiązkowy, ale przede wszystkim zmiany w przedszkolach oraz nowe podstawy programowe w klasach I i IV szkół podstawowych; w szkołach ponadpodstawowych zmiana obejmie klasy I rok później, od 1 września 2027 r.

Cały projekt przygotowywany był jako ustawa, jednak jeszcze w ubiegłym roku, 18 grudnia 2025, prezydent Karol Nawrocki ją zawetował; prezydent zwrócił wtedy uwagę, że konsultował Reformę26 z nauczycielami, rodzicami i organizacjami oświatowymi. „Po rozmowach z nimi i ich apelach nie mogę wyrazić zgody na taką ustawę. To reforma prowadząca do chaosu i eksperymentowania na całych rocznikach dzieci”, wyjaśnił Karol Nawrocki.

Mimo to już dzień później Barbara Nowacka ogłosiła, że planowana przez nią reforma edukacji i tak wejdzie w życie, jednak nie poprzez ustawę, a na drodze rozporządzeń.

Podróże po Polsce, spotkania i szkolenia dla ekspertów. Promocja reformy "Kompas Jutra" na rekordową skalę

Zdarza się, że politycy na różne sposoby promują wprowadzone przez siebie zmiany, jednak jeśli ktoś ma w tym rozmach, to na pewno Barbara Nowacka. Już 16 stycznia br. spotkaniem w Lubrzy rozpoczął się objazd po Polsce, podczas którego przedstawiciele Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Instytutu Badań Edukacyjnych (IBE) spotykali się z nauczycielami i rodzicami, przedstawiając Reformę26 i zachęcając do niej. Spotkania odbywały się aż do 10 czerwca, kiedy to reklama Kompasu Jutra zawitała do Makowa Podhalańskiego. Na liście znalazły się również takie miejscowości, jak Legnica, Rzeszów, Jelenia Góra, Wrocław, Opole, Sosnowiec, Katowice, Dąbrowa Górnicza, Jasło, Września, Jarosław, Nowy Targ, Puławy, Świnoujście, Zielona Góra i wiele innych.

W podsumowaniu trasy, podczas konferencji prasowej, Barbara Nowacka podała liczby: prawie 100 spotkań w różnych miejscowościach, w których uczestniczyło ponad 24 000 nauczycieli oraz „liczne grono rodziców”. Spotkania te były prezentowane nie tylko jako wydarzenia mające „przybliżyć założenia reformy, wyjaśnić sposób jej wdrażania oraz pokazać, jakie korzyści przyniesie ona dzieciom”, ale także jako przestrzenie do rozmowy i zadawania pytań m.in. hasłem „Zachęcamy do rozmów o przyszłości polskiej szkoły!”. W mediach społecznościowych MEN regularnie pojawiały się zdjęcia z poszczególnych spotkań, a na nich uśmiechnięta Barbara Nowacka, Katarzyna Lubnauer czy inni przedstawiciele MEN lub IBE i widownie, na których zapełnione były wszystkie miejsca, a do tego krótkie podsumowania w stylu: „To był czas na pytania, wymianę doświadczeń i rozmowę o wyzwaniach, które stoją przed szkołą przyszłości”. Jak poinformowało nas MEN jeszcze w marcu br., spotkania te nie były rejestrowane.

Materiałów wideo związanych z samą reformą jednak nie brakuje, Kompas Jutra doczekał się swojego podcastu z odcinkami udostępnianymi na kanale MEN na portalu YouTube. Takich odcinków jest w chwili obecnej 30, nie cieszą się jednak one zbyt dużym zainteresowaniem: liczba wyświetleń najpopularniejszych nie przekracza 2 tysięcy.

W mediach społecznościowych pojawiały się także tzw. shortsy reklamujące Reformę26 i inne wpisy, opowiadające m.in. o sprawczości i rozwoju kompetencji uczniów; do tego chętni mogą zapisać się na newsletter Kompasu Jutra. Jak podaje MEN, „to najszybszy sposób, aby otrzymywać najważniejsze informacje o reformie”, a korzysta z niego już 43 tysiące nauczycieli. Na stronie IBE czeka również „Przewodnik po strategiach edukacyjnych”, który zawiera „praktyczne wskazówki dotyczące pracy z nowymi podstawami programowymi, przykłady strategii nauczania”.

To jednak nie wszystko, resort Barbary Nowackiej zadbał jeszcze o przeszkolenie w Ośrodku Rozwoju Edukacji (ORE) 4189 ekspertów - „doradców, konsultantów, wizytatorów, pedagogów, psychologów szkolnych oraz nauczycieli wspomagających, którzy będą pomagać szkołom w praktycznym wprowadzaniu Kompasu Jutra, w tym w korzystaniu z nowych pracowni i narzędzi cyfrowych oraz rozwiązań AI”.

Jakie dokładnie zadania mają tacy eksperci?

• „prowadzą szkolenia kaskadowe w całej Polsce;

• wspierają dyrektorów w przygotowaniu i wdrożeniu zmian organizacyjnych i programowych;

• wspierają nauczycieli we wprowadzaniu nowej podstawy programowej;

• pomagają budować środowisko uczenia się zgodnie z założeniami reformy edukacji;

• pomagają organizować spójne działania wychowawczo-profilaktyczne i edukację włączającą”.

  Jednocześnie 25 placówek doskonalenia nauczycieli podpisało umowę z ORE, by prowadzić szkolenia w swoich regionach.

Reforma26 ma nawet swoją Radę ds. Monitorowania Wdrażania Reformy Oświaty im. KEN. Powołał ją IBE 16 stycznia 2025 r. Organ ten działa nadal, 18 czerwca br. odbyło się XIII już posiedzenie Rady; tego dnia dyskutowano m.in. nad komunikacją zmian w systemie oświaty. „Rada przyjęła w tej sprawie rekomendacje, wskazując, że powodzenie reformy zależy nie tylko od jakości wdrażanych rozwiązań, ale także od ich zrozumiałego i spójnego przedstawienia różnym grupom odbiorców. Podkreślono potrzebę jasnego wyjaśniania celów reformy, eksponowania jej korzyści oraz zapewnienia łatwego dostępu do materiałów informacyjnych”. Jednocześnie „Rada rekomenduje przeprowadzenie dodatkowej akcji informacyjnej, mającej na celu budowanie pozytywnej atmosfery wokół reformy, eksponującej niezaprzeczalne pozytywne efekty zmian, zachęcającej do zaangażowania się w jej analizowanie i realizację wszystkie środowiska edukacyjne. Informacje powinny być skierowane nie tylko do dyrektorów szkół i nauczycieli, ale również do uczniów i rodziców, którzy również powinni być świadomi zmian, jakie czekają ich w szkole”.

Na XIII posiedzeniu Rady dyskutowano także o kształceniu nauczycieli, postępach prac nad nowymi podstawami programowymi dla szkół ponadpodstawowych czy planowanych w najbliższych miesiącach działaniach IBE.

***

O Reformie26. Kompas Jutra pisaliśmy na naszych łamach wielokrotnie, oddając głos ekspertom, którzy wskazywali na jej szkodliwość, mówiąc m.in. o zaprzestaniu nauczania wiedzy, które zastąpić ma formatowanie młodego człowieka do określonych poglądów i przekonań, o rezygnacji z podstawowych wartości moralnych, o kasowaniu lektur, okrajaniu historii i wielu innych destrukcyjnych działaniach zaplanowanych w ramach Kompasu Jutra. Barbara Nowacka zadbała jednak, by w Polskę poszedł zgoła inny przekaz; czy wobec tego ostrzeżenia ekspertów przez zmianami w systemie edukacji dotrą do polskich rodziców i nauczycieli? 

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.