Wśród wielu rodzicow oburzenie wzbudza wprowadzenie kontrowersyjnej „edukacji zdrowotnej" do szkół jako przedmiotu obowiązkowego, między innymi ze względu na wątki antyrodzinne i LGBT pojawiające się w jego programie. Prawda jednak jest taka, że nie jest to pierwszy raz, kiedy uczniowie mają być narażeni na kontakt z tęczową ideologią. W niektórych szkołach jest ona już obecna – weszła tam niezauważalnie i teraz czeka tuż obok tradycyjnych lektur i podręczników – na półce pełnej książek dla dzieci i młodzieży w szkolnej bibliotece.

Wątki LGBT w książkach dla dzieci i młodzieży. Kontrowersyjne publikacje dostępne na polskim rynku

Tematyka LGBT pojawia się w polskojęzycznej literaturze dla dzieci i młodzieży i nie są to pojedyncze przypadki. Do wyboru mamy zarówno książki rodzimych autorów jak i tłumaczenia pozycji zagranicznych.

Jedną z takich książek jest „Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata" autorstwa Benjamina Alira Sáenza i wydana w Polsce przez We Need YA. Co ciekawe, polski opis książki przygotowany przez wydawcę może nie wzbudzać podejrzeń, gdyż ma to być „Niezwykła opowieść o rodzinie i przyjaźni". Ostatecznie jednak pod koniec historii okazuje się, że obaj „przyjaciele" są gejami, a pierwotne, anglojęzyczne wydanie książki jeszcze w 2013 roku nagrodzone zostało nagrodą Stonewall Book Awards, która przyznawana jest „książkom w języku angielskim, które wyróżniają się wyjątkowymi walorami związanymi z doświadczeniem LGBTQIA+". Książka doczekała się też ekranizacji, a w polskim internecie zebrała sporo pochlebnych opinii.

„Pieśń o Achillesie" Madeline Miller, wydana w Polsce przez wydawnictwo Albatros, robi z historii Achillesa i Patroklosa gejowski romans, choć ponownie opis wydawcy nie mówi tego jednoznacznie.

„Zostawiłeś mi tylko przeszłość" Adama Silvery to z kolei książka, która z niczym się już nie kryje. Od początku wiadomo, że jej bohaterowie to geje, którzy „tworzą parę idealną". „Bajka skończyła się, gdy Theo wyjechał na studia do Kalifornii i poznał nowego chłopaka. Tam też wydarzył się tragiczny wypadek, który zmienił wszystko", pisze wydawca, ponownie We Need YA. Również na stronie wydawcy możemy przeczytać, że sam Adam Silvera to gej z USA, przy czym „Książki pisane przez Adama Silverę są ciepłe, przyjemne i czułe, a jednocześnie wyciskają łzy i pochłaniają nas bez reszty. (…) Tytuły, które wychodzą spod jego rąk gwarantują dobrą rozrywkę, ale przede wszystkim wyrazy wsparcia dla osób queerowych, co jest chyba najmocniejszą stroną powieści Adama Silvery".

Polska książka o homoseksualnej tematyce to np. „Miłość z TikToka" Magdaleny Pioruńskiej, która ukazała się nakładem wydawnictwa Znak. „W miarę jak Maks zagłębia się w świat szkolnych influencerów, na jaw wychodzą szokujące tajemnice: udawane związki, zdrady, intrygi i mroczne kulisy bycia gwiazdą internetu. Jednocześnie między nim a Bazylem rodzi się uczucie, którego żaden z nich się nie spodziewał. Czy w świecie, gdzie wszystko jest na pokaz, jest miejsce na prawdziwą miłość i autentyczność?" - brzmi fragment opisu na jednym z portali sprzedających e-booki.

„Szesnastoletnia Tosia dochodzi do wniosku, że nie chce już być grzeczną dziewczynką. W zasadzie... czy ona w ogóle chce być dziewczynką? A może nigdy nią nie była?" - brzmi z kolei fragment opisu książki „Fanfik" napisanej przez Natalię Osińską i wydanej przez Krytykę Polityczną.

„'Tamte dni, tamte noce' to historia nagłego i intensywnego romansu między dorastającym chłopcem a gościem jego rodziców w letnim domu we Włoszech. Obaj są zaskoczeni wzajemnym zauroczeniem i początkowo każdy z nich udaje obojętność. Ale w miarę jak mijają kolejne niespokojne letnie tygodnie, ujawniają się ukryte emocje: strach, fascynacja i pożądanie, a ich namiętność przybiera na sile. Niespełna sześciotygodniowy romans jest doświadczeniem, które naznacza ich na całe życie. Na Rivierze i podczas namiętnego wieczoru w Rzymie odkrywają coś, czego boją się już nigdy nie znaleźć: totalną bliskość" – brzmi opis kolejnej propozycji opisującej homoseksualizm i dostępnej na polskim rynku, a przeznaczonej dla osób dorosłych.

W szkolnej bibliotece, między lekturami, za pieniądze państwa i… rodziców

Dlaczego piszemy o tych książkach? Okazuje się, że każda z nich trafiła na półki bibliotek przynajmniej w jednej placówce a czasem w kilku spośród szkół, z którymi się kontaktowaliśmy; "Tamte dni, tamte noce" znalazło się w zasobach dwóch liceów ogólnokształcących. Tak po prostu, obok „Pana Tadeusza" czy innych lektur, które sami pamiętamy ze szkoły, dzieci i młodzież mogą znaleźć książki, które opowiadają o „miłości" dwóch chłopców czy młodych mężczyzn. Jednocześnie książki te nie są promowane w żaden szczególny sposób, co sprawia, że nie wyróżniają się z tłumu, wyglądają zwyczajnie i niegroźne, co czyni je tym bardziej niebezpiecznymi.

Jedna ze szkół poinformowała nas, że zakup książek do biblioteki zatwierdza Rada Rodziców i tak było w przypadku trzech tytułów - „Arystoteles i Dante odkrywają sekrety wszechświata", „Zostawiłeś mi tylko przeszłość" oraz „Pieśń o Achillesie"; w dwóch kolejnych placówkach rodzice otrzymali poprzez dziennik elektroniczny listę książek, które miały wzbogacić zbiory szkolnej biblioteki, mając w ten sposób możliwość wyrażenia ewentualnego protestu.

Pieniądze na zakup omówionych wyżej książek LGBT szkoły uzyskały z Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa (realizowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego), ze środków Rady Rodziców, grantów samorządowych czy innych środków własnych. Dlaczego wybrano akurat te książki? W jednej szkole listę zakupową zatwierdzała Rada Rodziców, w kolejnej tytuły wybrano w wyniku konsultacji z uczniami, rodzicami i nauczycielami, a w trzech kolejnych była to odpowiedź na prośbę uczniów.

Podczas przygotowania tego artykułu natrafiłam również na sytuacje, w których książki o tematyce LGBT pojawiały się na stronach internetowych szkół, jednak w odpowiedzi na oficjalne zapytanie przedstawiciele placówek twierdzili, że były to tylko zapowiedzi czy informacje, a pozycje nie znajdują się obecnie na stanach szkolnych bibliotek.

Czy w państwowej szkole da się jeszcze uciec przed tęczą?

Tematem zajęliśmy się po zgłoszeniu od czytelnika, który przesłał nam informacje ze stron internetowych szkół. Jaka jest skala tego zjawiska? Czy nieodpowiednie dla dzieci książki o tematyce LGBT są już w każdej szkolnej bibliotece czymś zupełnie normalnym, czy to ciągle tylko margines? To tylko część pytań, które pozostają bez odpowiedzi. Z całej tej sytuacji wynikają jeszcze inne, nie mniej niepokojące kwestie: czy rodzice, którzy chcą chronić swoje dzieci przed tęczową ideologią, mają przeciwko sobie już nie tylko lewicowych aktywistów, ale i innych rodziców? Obojętnych lub wręcz pozytywnie nastawionych wobec ataku sześciobarwnej tęczy na najmłodszych? A co z dziećmi, skoro niektóre już chcą wypożyczać książki LGBT ze szkolnych bibliotek? Czy jest jeszcze czas, by je ochronić?

źródła:

https://weneedya.pl/produkt/arystoteles-i-dante-odkrywaja-sekrety-wszechswiata/

https://www.ala.org/winner/aristotle-and-dante-discover-secrets-universe-0

https://weneedya.pl/2022/10/07/jaki-jest-adam-silvera/

https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4857883/zostawiles-mi-tylko-przeszlosc

https://upolujebooka.pl/oferta,174304,milosc_z_tiktoka.html#opis

https://lubimyczytac.pl/ksiazka/3942381/fanfik

https://poradniak.pl/produkt/tamte-dni-tamte-noce/?srsltid=AfmBOorUelsgN22FlyWa5Vs9HPzsFvWt2N7c44QGu8M-rQ-b8LT0hLwF

https://www.wimbp.rzeszow.pl/aktualnosci-dyskusyjne-kluby-ksiazki/recenzja-ksiazki-piesn-o-achillesie-madeline-miller.html

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Twoje prawa jako rodzica:
  • Prawo do wglądu w materiały dydaktyczne i podręczniki
  • Prawo do złożenia pisemnego sprzeciwu wobec wybranych treści
  • Prawo do uczestnictwa w radzie rodziców i wpływu na szkolny program wychowawczy
  • Prawo do wnioskowania o zwolnienie dziecka z konkretnych zajęć (za zgodą dyrektora)

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Marzec 2026

Publikacja nowej podstawy programowej

MEN opublikowało projekt nowej podstawy programowej w Dzienniku Ustaw.

Kwiecień 2026

Konsultacje społeczne

Trwały zaledwie 3 tygodnie. Wpłynęło ponad 12 000 uwag od rodziców i nauczycieli.

Maj–Czerwiec 2026

Szkolenia nauczycieli

Obowiązkowe szkolenia dla pedagogów z nowych przedmiotów i metod oceniania.

Wrzesień 2026

Wejście w życie reformy

Nowe przedmioty i programy nauczania obowiązują we wszystkich szkołach publicznych.

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Uwaga – termin składania uwag mija 15 maja 2026!

Jeśli chcesz wyrazić swoje zdanie na temat reformy, masz czas do 15 maja 2026 r. Uwagi możesz składać przez platformę konsultacji MEN lub bezpośrednio do rady rodziców w swojej szkole.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.