W demografii nadal niepokojąco źle

Sytuacja demograficzna w Polsce jest nadal zła.

Niski poziom liczby urodzeń

Na podstawie opublikowanych przez GUS danych demograficznych za czerwiec należy stwierdzić, iż liczba urodzeń cały czas utrzymuje się na relatywnie niskim poziomie. W szóstym miesiącu roku odnotowano bowiem 27,5 nowonarodzonych dzieci, to dokładnie taka sama liczba co w maju (ale o 1 tys. mniejsza niż w czerwcu ubiegłego roku).

Oznacza to, że w pierwszym półroczu 2022 roku na świat przyszło w Polsce 153,9 tys. dzieci, to o 12 tys. mniej niż w analogicznym okresie roku poprzedniego i o 23,5 tys. mniej niż w roku 2020.

Pogłębia się kryzys demograficzny

Malejąca tendencja liczby urodzeń w pierwszym półroczu roku utrzymuje się od 2017 roku i obecnie jest najniższa od co najmniej 1970 roku, kiedy to GUS zaczął publikować dane w ujęciu miesięcznym. Niemal na pewno rok 2022 zakończy się najmniejszą roczną liczbę urodzeń w całej powojennej historii kraju. Oznacza to pogłębianie kryzysu demograficznego i dalsze pogarszanie struktury ludności według wieku.

Należy podkreślić fakt, że oprócz coraz mniejszej oczekiwanej liczby dzieci przez młode osoby znaczenie ma cały czas epidemia koronawirusa (w czerwcu rodziły się dzieci poczęte w większości we wrześniu i październiku, a więc w okresie, kiedy miał miejsce początek IV fali zakażeń), a także malejąca liczba potencjalnych rodziców. Należy oczekiwać, że miesiące letnie (szczególnie lipiec i sierpień), które zazwyczaj charakteryzują się największą miesięczną liczbą urodzeń w tym roku nie będą się znacząco wyróżniały „na plus" z wyżej wymienionych powodów.

Przyrost naturalny nadal na minusie

Poprawia się nieznacznie sytuacja w aspekcie umieralności. W czerwcu 2022 roku zmarło w Polsce 33 tys. osób, co jest najmniejszą miesięczną liczbą od niemal roku (ostatnio liczba zgonów na tym poziomie była w lipcu 2021 roku). Widoczne jest zatem złagodzenie wpływu koronawirusa.

Nie zmienia to faktu, że nadal przyrost naturalny jest ujemny, w czerwcu wyniósł on minus 5,5 tys., a przez pierwsze półrocze bieżącego roku już minus 80,6 tys. Przewaga liczby zgonów nad liczbą urodzeń utrzymuje się już 33 miesiąc z rzędu i nie ma widoku na poprawę sytuacji w tym aspekcie w najbliższym czasie.

Więcej ślubów w czerwcu

Pozytywów do optymizmu można doszukać się w liczbie małżeństw. W czerwcu na ślubnym kobiercu stanęło niemal dwa razy więcej par (25 tys.) niż w maju (13 tys.). Jednak, gdy popatrzymy na dane historyczne to już nie ma tylu pozytywów.

Nie licząc pandemicznego roku 2020, gdy obowiązywało szereg obostrzeń to nigdy wcześniej (aż do roku 1970, a najprawdopodobniej również do roku 1946) w szóstym miesiącu roku nie odnotowano mniejszej liczby ślubów niż w roku bieżącym. Wyraźny wzrost w stosunku do maja wynika z sezonowości zawierania małżeństw.

Na dwa śluby jeden rozwód

Sumaryczna liczba nowo zawartych związków małżeńskich w pierwszym półroczu 2022 roku (57,7 tys.) jest jedną z najniższych od czasu, gdy publikowane są dane w ujęciu miesięcznym (mniej było tylko we wspomnianym roku 2020). W relacji do tej liczby niepokojąco kształtuje się liczba rozwodów orzeczonych w sześciu pierwszych miesiącach tego roku. W omawianym okresie rozwiodło się 31 tys. małżeństw, co oznacza, iż na 1 rozwód przypadają tylko dwa śluby.

Kolejny raz na naszych łamach publikujemy opracowanie o pogłębiającym się kryzysie demograficznym. Niestety, szanse na wyjście z kryzysu w najbliższym czasie są znikome, co więcej - bardziej prawdopodobne jest jego pogłębianie.

Zdjęcia ilustracyjne: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.