W Polsce spada liczba urodzeń – padł kolejny niechlubny rekord

W listopadzie 2022 roku w Polsce urodziło się 23 tys. dzieci – taką informację podał Główny Urząd Statystyczny. Tak niskiej liczby narodzin w jednym miesiącu nie było w Polsce od kiedy GUS podaje informacje w ujęciu miesięcznym (1970), a z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że nawet od zakończenia II wojny światowej.

Demograficzny niepokój

Dotychczas najmniej urodzeń w ujęciu miesięcznym odnotowano także w 2022 roku: w lutym na świat przyszło 23,1 tys. dzieci. Przytoczone dane potwierdzają utrzymywanie się głębokiego kryzysu demograficznego, jednakże by móc ocenić jego skalę to należy poczekać na pełniejsze dane, uwzględniające między innymi liczbę kobiet w wieku rozrodczym oraz ich strukturę według 5-letnich grup wieku.

Z naukowego punktu widzenia spadek liczby urodzeń nie musi oznaczać pogarszania sytuacji demograficznej. Jak już wielokrotnie informowaliśmy na naszym portalu relatywnie niskie liczby urodzeń są konsekwencją malejącej liczby potencjalnych rodziców, co z kolei jest skutkiem zmniejszającej się w szybkim tempie liczby urodzeń w latach 90-tych ubiegłego wieku.

Jednakże są podstawy do tego, by uznać przytoczone dane za bardzo niepokojące w kontekście demograficznym. Łącznie w okresie styczeń-listopad roku 2022 urodziło się 283,5 tys. dzieci. To o ok. 22 tys. mniej niż w analogicznym okresie roku 2021, który to finalnie okazał się rokiem z najniższą liczbą urodzeń w powojennej historii kraju. Jako, że w grudniu zazwyczaj rodzi się mniej dzieci niż w listopadzie to są wyraźne przesłanki ku temu, by stwierdzić, że rok 2022 będzie kolejnym z rekordowo niską roczną liczbą urodzeń, prawdopodobnie na poziomie tylko nieznacznie przekraczającym 300 tys.

Naturalny ubytek ludności Polski

Na domiar złego liczba zgonów utrzymuje się na stabilnym, ale wysokim poziomie. W listopadzie ubiegłego roku zmarło w Polsce 34 tys. osób, a więc o niemal 50 proc. więcej niż się urodziło. Oznacza to ubytek na skutek ruchu naturalnego aż o 11 tys. osób. To już 38 miesiąc z rzędu z ujemnym przyrostem naturalnym. W okresie styczeń-listopad różnica między liczbą urodzeń a liczbą zgonów była na poziomie minus 124,8 tys. Wprawdzie to mniej niż w analogicznym okresie roku 2021 (-152,8 tys.). ale nadal bardzo dużo (obecnie jest znacznie mniejszy wpływ na umieralność epidemii choroby COVID-19). To mniej więcej tyle, ile osób mieszka w Tychach (według spisu ludności z 2021 roku). W pierwszych jedenastu miesiącach 2022 roku odnotowano 408,4 zgonów. Więcej było tylko w pandemicznych latach 2020 i 2021.

Kryzys instytucji małżeństwa

Opublikowane przez GUS dane potwierdzają również kryzys instytucji małżeństwa. W listopadzie na ślubnym kobiercu w całej Polsce stanęło tylko 4,5 tys. par. Wprawdzie nie jest to najpopularniejszy okres do zawierania związków małżeńskich (dla porównania: w sierpniu było to 29,3 tys., a więc około 7 razy więcej), jednakże jest to najmniejsza liczba od 8 lat, kiedy to w listopadzie 2014 roku także odnotowano 4,5 tys. ślubów. Istnieje duże prawdopodobieństwo tego, że rok 2022 zakończy się drugą najniższą liczbą małżeństw. Na pewno będzie więcej niż w roku 2020 (144,9 tys.), ale wówczas obowiązywało szereg obostrzeń dotyczących organizacji wesel.

Kryzys demograficzny w Polsce staje się coraz głębszy. Należy pamiętać o tym, że niska liczba urodzeń, z jaką się obecnie mierzymy będzie miała swoje negatywne konsekwencje w przyszłości, między innymi będzie wpływać na postępowanie procesu starzenia się społeczeństwa, ale będzie też decydować o dzietności w połowie XXI wieku.

Zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.