Wkrótce zielone obiady, państwowy e-dziennik i 100 procent danych w jednym miejscu

Nowy rok szkolny przyniesie rodzicom i uczniom szereg istotnych zmian — od obowiązkowej edukacji zdrowotnej, przez roślinne obiady w stołówkach, aż po państwowy e-dziennik zintegrowany z aplikacją mObywatel.

Edukacja zdrowotna już obowiązkowa — spór wokół nowego przedmiotu trwa

Minister edukacji podpisała rozporządzenie, zgodnie z którym od września edukacja zdrowotna stanie się obowiązkowym przedmiotem w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych. Nowy przedmiot zastąpił rok temu wychowanie do życia w rodzinie i funkcjonował jeszcze jako zajęcia nieobowiązkowe — według danych resortu aż 70 proc. rodziców wypisało wówczas dzieci z tych lekcji. Ministerstwo przekonuje, że zmiany mają służyć promocji zdrowia i bezpieczeństwa młodzieży.

Krytycy wskazują jednak na niewystarczające uwzględnienie roli rodziny i rodziców w wychowaniu oraz zarzucają ministerstwu pominięcie części uwag zgłaszanych podczas konsultacji społecznych, a także ideologiczny charakter przedmiotu. Sprzeciw wobec reformy podtrzymują środowiska rodzicielskie i Koalicja na Rzecz Ocalenia Polskiej Szkoły, która apeluje o wypisywanie dzieci z nieobowiązkowego komponentu edukacji seksualnej.

Ponad 20 tysięcy wakatów — polskiej szkole coraz bardziej brakuje nauczycieli

Nowy rok szkolny rozpocznie się przy rekordowym niedoborze kadry pedagogicznej. W całym kraju brakuje już ponad 20 tysięcy nauczycieli, a problem dotyka zarówno dużych miast, jak i mniejszych miejscowości. Aby łatać kadrowe braki, Ministerstwo Edukacji dopuściło szersze zatrudnianie osób bez pełnych kwalifikacji pedagogicznych — dyrektorzy wystąpili już o dziesiątki tysięcy zgód na takie rozwiązanie.

Eksperci zwracają uwagę, że jest to jedynie sposób na doraźne łatanie braków kadrowych, który nie usuwa przyczyn kryzysu. Wśród nich wskazują przede wszystkim na niskie wynagrodzenia, przeciążenie obowiązkami oraz malejącą atrakcyjność zawodu nauczyciela. Podnoszą też, że skutkiem tych działań może być umożliwienie prowadzenia lekcji osobom, które nigdy nie powinny tego robić.

Państwowy e-dziennik — wygoda czy zagrożenie dla prywatności?

Ministerstwo Edukacji rozpoczyna pilotaż państwowego e-dziennika, który ma zostać zintegrowany z Systemem Informacji Oświatowej oraz aplikacją mObywatel. Resort zapewnia, że nowe rozwiązanie uprości pracę szkół oraz ułatwi rodzicom i uczniom dostęp do informacji. Projekt już na starcie wywołuje jednak poważną dyskusję.

Część ekspertów ostrzega przed dalszą centralizacją danych o uczniach oraz zwiększeniem kontroli państwa nad systemem edukacji. Pojawiają się również pytania o bezpieczeństwo przetwarzanych informacji oraz o to, czy państwowy system zastąpi dotychczasowe rozwiązania tworzone przez prywatnych dostawców.

Zielone obiady obowiązkowe — zmiany w szkolnych stołówkach od września

Od nowego roku szkolnego szkoły i przedszkola będą musiały dostosować jadłospisy do nowych przepisów Ministra Zdrowia. Najbardziej zauważalną zmianą będzie obowiązkowy, w pełni roślinny obiad przynajmniej raz w tygodniu. Rozporządzenie przewiduje także większą liczbę warzyw, produktów pełnoziarnistych i sezonowych oraz ograniczenie potraw smażonych.

Jednocześnie szkoły będą zobowiązane do przygotowywania roślinnych alternatyw dla uczniów, którzy nie spożywają produktów odzwierzęcych. Tymczasem nadal nierozstrzygnięty pozostaje projekt ustawy zobowiązującej samorządy do zapewnienia odpowiednich posiłków dzieciom z alergiami pokarmowymi. Zdaniem wielu rodziców właśnie ta kwestia od miesięcy wymaga pilniejszych działań legislacyjnych.

Czytaj także:

• Państwowy dziennik elektroniczny, nowy sposób finansowania szkół I Rodzinny Serwis Informacyjny [kliknij, aby przeczytać]

• Rodzice i nauczyciele przeciw „Reformie26". Smartfony znikną ze szkół? Ważna konferencja o cyfrowych zagrożeniach [kliknij, aby przeczytać]

• Manifestacja w obronie polskiej szkoły DOBRA SZKOŁA — SILNA POLSKA! [kliknij, aby przeczytać]

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.