Wzmacnianie odporności psychicznej u dzieci i młodzieży

Krakowski Instytut Logoterapii zorganizował 16 maja II Ogólnopolską Konferencję „Wzmacnianie odporności psychicznej. Logoprofilaktyka depresji i zachowań suicydalnych", która odbyła się w gmachu Biblioteki Uniwersytetu Papieskiego im. Jana Pawła II w Krakowie. Partnerami konferencji byli Fundacja Wspierająca Wychowanie „Archezja" i Instytut Wiedzy o Rodzinie i Społeczeństwie, a patronem medialnym Iworis-Family.pl. To wydarzenie, podczas którego eksperci z dziedziny psychologii, psychiatrii, psychoterapii i logoterapii dzielili się swoją wiedzą na temat zapobiegania i leczenia depresji oraz zachowań ryzykownych wśród dzieci i młodzieży.

Konferencję otworzył dr Roman Solecki, dyrektor Krakowskiego Instytutu Logoterapii, który podkreślił, że przedmiotem zainteresowania zebranych prelegentów była koncepcja profilaktyki zdrowia psychicznego oparta o myśl prof. Viktora Emila Frankla, czyli twórcy logoterapii, w kontekście depresji, prób samobójczych, pustki egzystencjalnej, kryzysu egzystencjalnego, poczucia bezsensu życia.

Dr Solecki przypomniał badania prowadzone nie tylko w Polsce, ale też na całym świecie, o kondycji psychicznej dzieci i młodzieży, które pokazały, że istnieje tendencja wzrostowa takich zjawisk jak uzależnienia, szczególnie uzależnienia behawioralne, rosnąca liczba prób samobójczych i szeroko pojęty kryzys zdrowia psychicznego najmłodszych członków społeczności.

Według Viktora Frankla największą siłą motywującą do życia jest poczucie sensu w życiu.

„Możemy żyć przyjemnie. Możemy żyć i się samorealizować, a nawet czuć władzę w życiu, ale jeżeli to życie nie jest sensowne, jeżeli nie podejmujemy sensownych decyzji i nie odnajdujemy się w różnych, czasami trudnych, okolicznościach naszego życia, to nasze życie pozbawione jest celowości. To prowadzi do frustracji egzystencjalnej" – powiedział dr Roman Solecki.

Samotranscendencja jako ludzki fenomen – Alexander Vesely-Frankl

Referat w trakcie konferencji wygłosił Alexander Vesely-Frankl – psycholog, psychoterapeuta, logoterapeuta i prywatnie wnuk Viktora Frankla, a także reżyser i producent filmowy. Ekspert mówił o samotranscendencji jako o ludzkim fenomenie.

Alexander Vesely powiedział, że podczas różnych terapii jednym z podstawowych pytań jest pytanie o samopoczucie. Zaznaczył, że to ważne pytanie, bo każdy lubi czuć się dobrze, ale jest coś ważniejszego, bo życia nie da się przeżyć cały czas czując się dobrze. Według Frankla im bardziej człowiek skupia się na sobie, by poszukiwać szczęścia, tym bardziej ono ucieka. Uważa on, że jedną z metod osiągnięcia szczęścia i poczucia się dobrze jest samotranscendencja, czyli zrezygnowanie ze skupienia się na samym sobie i na tym, co dzieje się wewnątrz człowieka, ale wyjście poza samego siebie i zwrócenie większej uwagi na to, co dzieje się dookoła.

Psychoprofilaktyka oczami psychiatry - dr Łukasz Cichocki

Wykład wygłosił też dr nauk medycznych Łukasz Cichocki, który mówił o psychoprofilaktyce oczami psychiatry. Podkreślił, że im dłużej pracuje, tym ma większe poczucie, że profilaktyka odgrywa coraz istotniejszą rolę. Zwrócił uwagę, że lepiej jest zapobiegać niż leczyć i lekarze są w stanie zaoszczędzić wielu cierpień pacjentom, jeśli nauczą siebie i pacjentów czego unikać, a za czym podążać, aby zachować, umacniać i chronić zdrowie psychiczne. Zaznaczył, że warto stawiać na profilaktykę także z powodów ograniczeń systemowych ochrony zdrowia. Kolejki do specjalistów tworzą się już nie tylko w publicznych placówkach, ale także w prywatnych praktykach lekarzy i terapeutów.

Dr Cichocki podkreślił dużą rolę autorefleksji, która wymaga ciszy i skupienia się bez zewnętrznych bodźców. Zaznaczył, że dzisiaj ludziom bardzo trudno jest znaleźć kilkanaście lub kilkadziesiąt minut na to, by „spotkać się sami ze sobą". Zazwyczaj, gdy pyta o to studentów, słyszy niepokojąco często, że po kilku minutach takiej ciszy, odczuwają oni niepokój, który wymusza na nich podjęcie jakichś czynności. Zachęcił, by regularnie, co jakiś czas zajrzeć w głąb siebie i zastanowić się nad własnymi emocjami, relacjami i zapytać samego siebie „co słychać?".

Pozostałe wystąpienia

Wystąpienia mieli też praktycy logoterapii, jak prof. Mariusz Jędrzejko, który prowadzi ośrodek leczenia uzależnień. Przedstawiał konkretne przypadki osób, którym pomaga dzięki metodom logoterapii, które określił jako bardzo skuteczne.

Prof. Ryszard Stocki prezentował zagadnienia dotyczące toksykologii przestrzeni medialnej w kontekście psychoterapeutycznym. Pokazywał jak media zatruwają nasze umysły poprzez wykorzystywanie przetworzonych informacji dla różnych celów – ideologicznych, czy politycznych.

Dr Piotr Szczukiewicz, psycholog, opowiadał o tym, co jest istotą logoterapii, czyli sensie życia i nadziei w kontekście profilaktyki. Pokazywał, że poczucie sensu i życie podporządkowane jego realizacji daje nadzieję i potrafi ochronić ludzi przed poważnymi kryzysami zdrowia psychicznego.

Po konferencji prelegenci zaprosili uczestników do wzięcia udziału w warsztatach, podczas których Karolina Gubała z Fundacji Wspierającej Wychowanie „Archezja" pokazywała grupową grę planszową dla dzieci „CUDER". Dzięki niej buduje się obraz człowieka jako istoty zbudowanej z elementów – ciała, umysłu, duchowości, emocji i relacji.

Z kolei prof. Mariusz Jędrzejko pokazywał jak modelować relacje dzieci z technologiami cyfrowymi, aby uchronić je przed uzależnieniem, a co za tym idzie, poważnymi kryzysami psychicznymi.

Niebawem na kanale YouTube Krakowskiego Instytutu Logoterapii pojawią się nagrania ze wszystkich wystąpień. Zachęcamy do śledzenia.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.