Zmarła Wanda Półtawska – lekarka, obrończyni życia, przyjaciółka Jana Pawła II

Była doktorem nauk medycznych, ocaloną więźniarką niemieckiego obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, działaczką społeczną, obrończynią życia, damą Orderu Orła Białego. Odeszła dzisiaj w wieku 101 lat.

W harcerskiej konspiracji

Dr Wanda Półtawska urodziła się w Lublinie w 1921 r. W okresie II wojny światowej, jako harcerka, włączyła się w walkę konspiracyjną z niemieckim okupantem oraz uczestniczyła w tajnym nauczaniu. Aresztowana w 1941 r. przez gestapo, była torturowana, a następnie uwięziona, wywieziona do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Ravensbrück z zaocznym wyrokiem śmierci. Stała się tam ofiarą pseudomedycznych eksperymentów niemieckich lekarzy.

Lekarka i naukowiec

Po wojnie ukończyła medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim, uzyskała też oba stopnie specjalizacji i doktorat z psychiatrii. W 1967 zorganizowała Instytut Teologii Rodziny przy Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie i kierowała nim jako profesor przez 33 lata. W latach 1981–1984 wykładała w Instytucie Studiów nad Małżeństwem i Rodziną im. Jana Pawła II przy Papieskim Uniwersytecie Laterańskim w Rzymie.

Prowadziła badania tak zwanych dzieci oświęcimskich – ludzi, którzy jako dzieci trafili do obozów koncentracyjnych, później poświęciła się poradnictwu małżeńskiemu i rodzinnemu. Stworzyła na ten temat wiele opracowań.

Wanda Półtawska w 2009 r. (fot. Mariusz Kublik, pl.wikipedia.org)

Za ochroną życia

Była też aktywna w działalności społecznej – jako inicjatorka działań upamiętniających Polki, więźniarki Ravensbrück i ofiary niemieckich lekarzy, a także jako radna miasta Krakowa.

„Jednym z obszarów, którym poświęcała najwięcej uwagi, była ochrona życia. To też wyniosła z obozu – była świadkiem jak SS-man wrzuca do pieca nowonarodzone dziecko. Wstrząśnięta postanowiła, że jeśli przeżyje, będzie walczyć o życie każdego dziecka. – Jako lekarz nigdy nie miałam wątpliwości, że aborcja jest zbrodnią dotykającą dziecko i kobietę – powtarzała" – napisał na swojej stronie internetowej gosc.pl tygodnik „Gość Niedzielny".

Była przeciwniczką legalizacji związków osób tej samej płci oraz adopcji dzieci przez pary homoseksualne, krytykowała pod tym kątem działania środowisk LGBT.

Deklaracja wiary lekarzy katolickich

W maju 2014, z okazji kanonizacji swojego przyjaciela – papieża Jana Pawła II - była inicjatorką i autorką tekstu „Deklaracji wiary lekarzy katolickich i studentów medycyny w przedmiocie płciowości i płodności ludzkiej", którą podpisało prawie 4 tys. osób, w tym lekarze (m.in. 59 profesorów medycyny), pielęgniarki, studenci medycyny i inni.

Deklaracja zawiera m.in. stwierdzenie, że „moment poczęcia człowieka i zejścia z tego świata zależy wyłącznie od decyzji Boga", „płeć człowieka dana przez Boga jest zdeterminowana biologicznie i jest sposobem istnienia osoby ludzkiej", „podstawą godności i wolności lekarza katolika jest wyłącznie jego sumienie oświecone Duchem Świętym i nauką Kościoła i ma on prawo działania zgodnie ze swoim sumieniem i etyką lekarską, która uwzględnia prawo sprzeciwu wobec działań niezgodnych z sumieniem".

„Największą krytykę wywołał punkt, w którym lekarze deklarowali, że uznają pierwszeństwo prawa Bożego nad prawem ludzkim. (…) Sojusz Lewicy Demokratycznej wzywał Ministerstwo Zdrowia do zrywania kontraktów z lekarzami, którzy odmawiają pacjentom wykonywania świadczeń zdrowotnych powołując się na Deklarację. Deklaracja została uznana jednak za zgodną z polskim prawem przez Naczelny Sąd Lekarski." - przypomina tygodnik „Gość Niedzielny" na swojej stronie gosc.pl w tekście wspomnieniowym poświęconym dr Wandzie Półtawskiej.

Ksiądz Karol Wojtyła – spowiednik i przyjaciel

Znana jest jej bliska znajomość z ks. Karolem Wojtyłą, kardynałem krakowskim, późniejszym papieżem. Poznała go poszukując spowiednika, który pomógłby jej znaleźć swoje miejsce w życiu po traumie obozu.

„Ich znajomość zamieniła się w przyjaźń, trwającą aż do śmierci Papieża. Kiedy w 1962 roku Wanda zachorowała na złośliwy nowotwór, biskup Wojtyła napisał list z prośbą o modlitwę do włoskiego kapucyna, o. Pio. Nowotwór w niewytłumaczalny sposób zniknął, a Wanda wróciła do pełnego zdrowia." – pisze autor tekstu na stronie internetowej gosc.pl tygodnika „Gość Niedzielny".

Znajomość ks. Karola Wojtyły z rodziną Półtawskich ukształtowała jego sposób myślenia o małżeństwie i wpłynęła na kształt jego teologii ciała.

Życie prywatne

Dr Wanda Półtawska była trzecią córką Adama Franciszka Wojtasika, urzędnika pocztowego, i Anny z domu Chaber. Jej mąż – Andrzej Półtawski (1923–2020) – był profesorem filozofii. Wykładał na Uniwersytecie Jagiellońskim i na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie. Mieli cztery córki.

Na zdjęciu otwierającym Wanda Półtawska w 1963 r. (fot. pl.wikipedia.org)

Oprac.: wit
Źródło: pl.wikipedia.org, gość.pl
Zdjęcia: pl.wikipedia.org

Źródła zdjęć i prawa:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wanda_P%C3%B3%C5%82tawska#/media/Plik:Wanda_Poltawska_Fot_Mariusz_Kubik_Cracow_Poland_November07_2009_02.jpg - na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach/licencja 4.0: CC BY 4.0 Deed - Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wanda_Poltawska_Polish_physician.jpg - na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach/licencja 4.0: CC BY 4.0 Deed - Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.