Filantropi i darczyńcy – rodziny dla rodzin i świata

Jeśli możemy pomóc – najczęściej pomagamy. Świadczą o tym liczne zbiórki na szczytne cele, akcje charytatywne, w które angażują się często młode osoby, których wrażliwość na krzywdę innych jest nie do przecenienia. Warto więc dzieciom i nastolatkom uświadamiać, że ich pomoc i wsparcie mogą przyczynić się do tego, że życie na ziemi będzie po prostu lepsze.

Pomysły, które mogą zmienić historię świata

Pomaganie innym to szczytne i bardzo chrześcijańskie zachowanie. Szczególnie ważne jest dla osób znajdujących się w najtrudniejszych życiowo okolicznościach – chorych, bezdomnych, osieroconych, skrzywdzonych, zapomnianych, zaatakowanych. Polacy, mimo, że w większości niezamożni, chcą i potrafią pomagać, czego najdobitniejszym przykładem było przyjęce, często pod swój dach, wielkiej rzeszy uchodźców wojennych z Ukrainy, uciekających przed rosyjską agresją.

Ale pieniądze obywateli mogą też służyć realizacji bardzo różnych projektów – choćby z dziedziny kultury i nauki. Młodzi ludzie pomagają jako wolontariusze w akcjach charytatywnych, warto jednak już teraz uświadamiać im, że ich wsparcie może przyczynić się nawet do realizacji pomysłów, które mają szanse zmienić bieg historii świata.

Zbiórki, zrzutki i wspieranie

Cechą polskiej ofiarności społecznej są wszelkiego typu zbiórki, które odbywają się w konkretnym czasie i są przeznaczone na konkretne cele (zbiórki na cele charytatywne, pomoc w nagłych, nieszczęśliwych przypadkach). Polacy aktywnie reagują też na większość apeli o zbiórki pieniędzy i towarów dla potrzebujących, czy to w kraju, czy na świecie, ogłaszanych w mediach, szczególnie w telewizji. Popularność wśród młodszej części społeczeństwa zyskują różnego rodzaju akcje wspierające, typu „zrzutka", „wspieram to", „się pomaga" i inne.

Krajowy system podatkowy umożliwia dorosłym podatnikom przekazanie 1,5 proc. podatku na cele charytatywne. O te procenty ubiegają się różnego rodzaju organizacje pozarządowe oraz indywidualni obywatele działający w ramach założonych przez siebie fundacji.

Polacy ofiarni i coraz bardziej świadomi

To jednak działania doraźne, skierowane na realizacje konkretnego celu. Są też projekty długofalowe, o charakterze systemowym, ważne dla rozwoju kultury, sztuki, nauki, mające na celu postęp, opracowanie wynalazków służących ludziom, które będą ważnym etapem rozwoju cywilizacyjnego ludzkości.

W Polsce, gdzie ze względu na zaszłości historyczne stopień zamożności społeczeństwa nie dorównuje temu, jaki istnieje w państwach nie dotkniętych zniszczeniami wojennymi i plagą kilkudziesięciu lat komunizmu, głównym podmiotem finansującym różne organizacje pozarządowe jest państwo, choć oczywiście środki jakimi dysponuje pochodzą w większości z naszych podatków.

Tym większy szacunek należy się prywatnym fundatorom i darczyńcom polskim, którzy z pełnym poświęceniem i determinacją zakładają i finansują z własnych środków wiele pozarządowych organizacji oraz wspierają szczytne cele wielu realizowanych przez nie projektów. Są to osoby zamożne, które odniosły lub nadal odnoszą sukcesy głównie na polu swojej działalności komercyjnej, a do tego mają wysoką świadomość społeczną i wizję wielu cywilizacyjnych przedsięwzięć, na które przeznaczają niemałe środki. Takie osoby bez wątpliwości można nazwać elitą społeczną kraju.

Profesjonalne pozyskiwanie funduszy

Fundacje prywatne, choć liczne, nie dysponują jednak na tyle znacznymi kwotami, które mogłyby decydująco wpływać na finansowanie wielkich projektów cywilizacyjnych (wynalazki, badania, patenty w dziedzinie gospodarki, medycyny, finansów, nowe rozwiązania np. w naukach społecznych).

Ale i te organizacje coraz częściej starają się korzystać nie tylko z doraźnych zbiórek i dotacji państwowych, ale sięgają np. po zyskujący na popularności fundraising – czyli profesjonalne i systematyczne pozyskiwanie funduszy, darów rzeczowych albo darmowych usług. Bowiem tylko systematyczne i niezależne źródła finansowania dają niezależność i swobodę działania każdej ambitnej organizacji czy fundacji.

Bogatsi wspierają działalność publiczną

Warto zwrócić uwagę na pewne różnice w zarządzaniu wielkimi zasobami finansowymi w krajach zamożnych z długimi tradycjami demokratycznymi i stabilnymi gospodarkami, które nie były dotknięte plagami wojny i komunizmu oraz w krajach mniej zasobnych, które wyzwoliły się z komunizmu zaledwie 30 lat temu.

W bogatszych społeczeństwach spora cześć środków przeznaczana jest na różnego rodzaju działalność publiczną – rozwój edukacji, kultury, nauki, akcje pomocowe, tworzenie niezależnych od państwa instytucji. W krajach takich jak Polska i inne państwa z rejonu Europy Środkowo-Wschodniej, w których stopień zamożności – z powodów przytoczonych powyżej – jest znacznie niższy, dobrze sprawdzają się jednorazowe akcje pomocy, ale już znacznie gorzej wygląda sprawa systematycznego, stałego procesu przekazywania środków na budowanie czy wspieranie niezależnych instytucji, pomoc dla rokujących nadzieje sukcesu wynalazków i innych projektów, wsparcie dla wybitnych, twórczych jednostek. Te zadania w największej mierze spoczywają nadal na państwie, podczas gdy w krajach zamożniejszych są domeną prywatnych darczyńców.

Pewnym wytłumaczeniem, choć nie do końca wystarczającym, jest fakt, iż Polacy dopiero budują swoja zamożność. W związku cała grupa osób zamożnych inwestuje głównie w swoje firmy i idee. Do tego cały czas jeszcze panuje swego rodzaju zachłyśnięcie się wyższą stopa życiową – potrzeba nabywania dóbr konsumpcyjnych (nieruchomości, pojazdy) i korzystania z życia (podróże, wakacje), które to zjawisko jest z jednej strony nadrabianiem wieloletnich zapóźnień konsumpcyjnych, z drugiej - niedostateczną jeszcze wśród tej grupy świadomością społeczną i cywilizacyjną.

To właśnie owo „prywatne" bogactwo ma świadczyć o naszej zaradności i pozycji społecznej (dużo w tym względzie zrobiły tzw. media społecznościowe, bazujące na ludzkiej próżności), a nie – jak w zamożniejszych społeczeństwach – działalność prospołeczna. Tam nawet nie bardzo wypada obnosić się ze swoją działalnością charytatywną i naukowo- oraz kulturotwórczą.

Uwaga na fałszywych filantropów

Przy okazji należy też zaznaczyć, że różnego rodzaju organizacje i fundacje często realizują pewne ideologie, nie zawsze przyczyniające się do poprawy życia ludzi, a niekiedy wręcz rujnujące międzyludzkie więzi, kontestujące dobre tradycje oraz dezorganizujące życie publiczne. To, niestety, cecha części tych największych i najzasobniejszych struktur światowych, finansowanych przez wielkie korporacje i ich właścicieli. Niekiedy mają oni dość specyficzne poglądy, uważają się czasem za jednostki predystynowane do przeprowadzania „światowych rewolucji" w różnych dziedzinach (społecznej, finansowej, technologicznej, ideowej, politycznej).

Pod szczytnymi hasłami np. walki z dyskryminacjami, o prawa kobiet czy poprawę klimatu kryją się cele zupełnie merkantylne – czyli biznesowe. Określone, hojnie finansowane organizacje pozarządowe, z pozoru niezależne, mają na celu wywołanie wrażenia, że duże grupy społeczne, lub "poważne" organizacje są zwolennikami pewnych idei czy rozwiązań, które koniec końcem posłużą wielkim projektom biznesowym, a więc obecnie wielkim korporacjom, które są w stanie nie tylko „kupić" sobie polityków, ale też zapłacić dużym organizacjom społecznym za określone działania.

Niektóre fundacje i organizacje zakładane są i wykorzystywane są też przez totalitarne reżimy państwowe. Spektakularnym przykładem takiego działania jest założona w Niemczech i finansowana również przez Rosję fundacja mająca na celu budowanie korzystnego klimatu wokół projektów gazociągów Nord Stream. Na podobnej zasadzie niedemokratyczne rządy używają wobec organizacji społecznych mechanizmów korupcyjnych w celu kreowania i szerzenia na ich temat fałszywych, pozytywnych przekazów, bądź destabilizowania sytuacji w różnych krajach – wywołując chaos i zamieszki. W ten sposób były Związek Sowiecki finansował tzw. ruchy pokojowe na Zachodzie.

Podobnie jak wszelkie nadużycia w ramach pozorowanej działalności prospołecznej takie działania szkodzą autentycznym, skierowanym dla dobra i rozwoju społecznego organizacjom.

Tak więc decydując się na wsparcie takiej czy innej organizacji lub akcji i zachęcając do podobnych działań młode pokolenia, należy też być świadomym, jakim celom posłużą nasze datki lub pomoc. Nie chodzi przy tym o nadmierną podejrzliwość – większość fundacji, zbiórek i akcji organizowana jest na jasnych zasadach, a ich organizatorzy jasno deklarują cele i ujawniają źródła swego finansowania.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.