Zakończenie roku szkolnego i nowe przedmioty po wakacjach

Za dwa tygodnie uczniowie oficjalnie pożegnają rok szkolny 2021/2022 — ale gdy po wakacjach wrócą do szkół, zastanę je już nieco inne niż te, które opuścili w czerwcu.

Oficjalne zakończenie roku szkolnego nastąpi 24 czerwca 2022 r., a letnie wakacje potrwają od 25 czerwca do 31 sierpnia, dając uczniom łącznie 66 dni wolnych od zajęć szkolnych. Oceny końcowe są już w wielu placówkach wystawione, więc myślami uczniowie są już zdecydowanie daleko od szkolnych ławek. Rodzice — jak co roku o tej porze — intensywnie planują, jak zapewnić dzieciom atrakcyjne zajęcia podczas dwumiesięcznej kanikuły.

Konieczne zmiany w polskiej edukacji

Że zmiany w polskiej edukacji są konieczne — co do tego niewielu ma dziś wątpliwości. System edukacji i wychowania staje przed coraz większymi wyzwaniami, związanymi z szybko zmieniającym się światem. Szkoła pełni bowiem nie tylko funkcje dydaktyczne, lecz także — choć w ograniczonym zakresie — wychowawcze.

Nauczenie młodych ludzi krytycznego spojrzenia na rzeczywistość oraz posiadania własnego, logicznie uargumentowanego zdania wymaga odpowiedniej wiedzy, umiejętności sięgania po wiarygodne źródła informacji, a także zdolności do rozpoznawania dobra i zła, prawdy i fałszu czy autorytetu i szarlatanerii. To właśnie te kompetencje stanowią dziś najważniejsze zadanie edukacji i wychowania. Pewne próby reformowania systemu oświaty w Polsce już trwają — dotyczą zarówno sfery administracyjnej (m.in. zakresu odpowiedzialności dyrektorów szkół i kuratorów oświaty), jak i programów nauczania.

Nowe przedmioty już od września 2022

„Historia i teraźniejszość" zamiast wiedzy o społeczeństwie

Dotychczasowa „wiedza o społeczeństwie" od 1 września 2022 r. zostanie zastąpiona w liceum ogólnokształcącym, technikum oraz w branżowej szkole I stopnia nowym przedmiotem „historia i teraźniejszość". Nowy przedmiot kładzie nacisk na naukę historii współczesnej — wydłuża narrację historyczną o okres z lat 2004–2015, przy jednoczesnej eliminacji wybranych zagadnień z niektórych wcześniejszych epok. W opinii Ministerstwa Edukacji i Nauki chodzi o to, by wydarzenia drugiej połowy XX wieku i pierwsze lata XXI wieku były uczniom lepiej znane.

Podręcznik do nowego przedmiotu nosi tytuł „1945–1979. Historia i teraźniejszość. Podręcznik dla liceów i techników", a jego autorem jest prof. Janusz Roszkowski. Zaprezentowano już fragment drugiej części podręcznika, obejmującej lata 1980–2015. Swoją propozycję przygotowało również wydawnictwo WSiP, jednak nie uzyskała ona dotychczas aprobaty MEiN.

Edukacja dla bezpieczeństwa — nauka obsługi broni w programie

Rozbudowana zostanie także edukacja dla bezpieczeństwa — przedmiot obecny w programie nauczania klas ósmych szkoły podstawowej od 2018 r. (wcześniej realizowany w gimnazjach i szkołach średnich jako następca dawnego „przysposobienia obronnego"). Do dotychczasowego kursu, obejmującego m.in. zasady udzielania pierwszej pomocy, rozpoznawania zagrożeń i zachowania podczas katastrof, dołączą elementy przysposobienia wojskowego:

• w klasie VIII szkoły podstawowej — teoretyczna nauka obsługi broni,
• w klasie I szkoły ponadpodstawowej — praktyczne ćwiczenia z bronią na strzelnicy.

Zmiana ta — w obliczu trwającej wojny za naszą wschodnią granicą i realnego zagrożenia rozszerzenia konfliktu (niekoniecznie w formie bezpośredniej agresji zbrojnej, ale też działań dywersyjnych, cyberataków, dezinformacji czy akcji obliczonych na wywołanie paniki i destabilizacji) — wydaje się w pełni uzasadniona.

Co zmieni się od września 2023?

„Biznes i zarządzanie" zamiast podstaw przedsiębiorczości

Od 1 września 2023 r. w szkołach ponadpodstawowych pojawi się nowy przedmiot — „biznes i zarządzanie", który zastąpi dotychczasowe „podstawy przedsiębiorczości". Zmiana ma pomóc lepiej dostosować edukację do rzeczywistych potrzeb rynku, a w szczególności nauczyć młodzież podejmowania odpowiedzialnych decyzji finansowych. Co więcej, od 2027 r. przedmiot ten będzie można wybrać jako pozycję dodatkową na poziomie rozszerzonym na egzaminie maturalnym.

Religia albo etyka — obowiązkowy wybór

Planowana jest również zmiana zasad uczestnictwa w lekcjach religii i etyki. Zgodnie z obowiązującymi dziś przepisami uczeń może uczęszczać wyłącznie na religię, wyłącznie na etykę, na oba przedmioty jednocześnie lub na żaden z nich. Nowe regulacje mają wprowadzić obowiązek wyboru jednego z tych przedmiotów. Zmiana ma wejść w życie od 1 września 2023 r. i dotyczyć uczniów klas czwartych szkół podstawowych oraz klas pierwszych szkół ponadpodstawowych wszystkich typów — w kolejnych latach obejmując sukcesywnie następne roczniki.

Oprac.: wit
Źródło: pap.pl, prawo.pl, gov.pl
Zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.