O szczęściu, sensie życia i podejmowaniu właściwych decyzji

Zgodnie z założeniami logoterapii jesteśmy osobami, składającymi się z ciała, psychiki i sfery duchowej. Logoterapia przedstawia pełny, personalistyczny wymiar człowieka, docenia w nim wymiar duchowy, dotyka świata wartości człowieka, dlatego w skuteczny sposób pomaga ludziom odnajdywać swoje miejsce w życiu i w pełni odkrywać swój potencjał.

Twórcą logoterapii jest Viktor E. Frankl. Zwraca on uwagę, że istotą życia psychicznego nie może być tylko wola przyjemności czy wola mocy, ale wola sensu, czego doświadczył sam w obozie koncentracyjnym w czasie II wojny światowej. To nie szczęście jest celem ludzkiego życia – w życiu może nie być powodów do szczęścia – ale jeżeli odkrywam sens wydarzeń, daje mi to siłę i motywację do dobrych i właściwych decyzji w życiu.

Żadna choroba, ani bardzo trudne dzieciństwo, nie jest w stanie odebrać nam możliwości wyboru i woli odnajdywania sensu. Dzięki logoterapii możemy spojrzeć na sytuacje kryzysowe z innej perspektywy. Logoterapia kieruje człowieka ku przyszłości, pomaga oderwać wzrok od tego, czego już nie może zmienić – od przeszłości. Tym logoterapia różni się od psychoterapii i w tym ją skutecznie uzupełnia.

Kiedy ludzkie zasoby i potencjał są niewystarczające w stosunku do potrzeb i zadań, które podejmuje, pojawia się rozdarcie. Flow egzystencjalne (1) pojawia się wtedy, gdy przeanalizuję swoje zasoby, możliwości oraz rozeznam potrzeby i zadania, które świat stawia przede mną. Świat zawsze do czegoś mnie zaprasza. Dlatego warto uczyć dziecko rozpoznawania potrzeb i zadań, do których jest zapraszane przez otoczenie, ale uczyć też dobrze oceniać swoje możliwości. Tam jest szczęście, gdzie można najpełniej zrealizować swój potencjał, zwłaszcza w sytuacjach i wydarzeniach, które są wezwaniem do przekroczenia siebie. Ważne też, żeby wychowywać dzieci do porażek, uczyć je, jak sobie z nimi radzić. To jest lekcja, która da dziecku poczucie bezpieczeństwa na całe życie. Gdy będzie umiało zobaczyć sens wydarzeń trudnych, będzie umiało podejmować właściwe decyzje i nie będzie porównywać się lub zazdrościć innym.

Renata Arseniuk w książce „Dorastanie – kryzys i powtórna szansa na rozwój" mówi: - Szukanie siebie odbywa się na wszystkich płaszczyznach: cielesnej (określanie siebie m.in. poprzez wygląd), psychologicznej (rozwiązywanie wewnętrznych dylematów, konfliktów), społecznej (angażowanie się w relacje poza rodziną) oraz duchowej (szukanie sensu życia, nadrzędnych wartości) (2).

Oczywiście, nie tylko logoterapia nadaje sens płaszczyźnie, na której odbywa się rozwój i najgłębsze poszukiwanie swojej tożsamości, lecz także pedagogika, psychologia i niemal każda religia zwraca uwagę, że rozwój sfery duchowej stanowi o zdrowiu psychicznym młodej osoby. Dzisiejszy świat odrzuca sferę duchową, lekceważy religie i ich znaczenie dla zdrowia psychicznego, gdyby jednak sięgnąć do badań, najczęściej to ludzie wierzący – czy to chrześcijanin czy muzułmanizm czy buddysta – z sukcesem przeżywają kryzysy i stany depresyjne. To osoby religijne w najgłębszych kryzysach i doświadczeniach wychodzą z przeżywanych dramatów, nierzadko mocniejsze i bardziej dojrzałe.

To potwierdza logoterapeutyczną myśl Frankla, która mówi, że kryzysy są normalną rzeczą i są potrzebne, jako szansa rozwoju. Dlatego świat powinien wzywać współczesnych rodziców do mądrego podejścia do kryzysów: najpierw swoich, a przez przykład i mądre towarzyszenie, oparte na własnym doświadczeniu, do kryzysów swoich dzieci. Warto budować mocną i bliską relację z dzieckiem, żeby z doświadczeniami radości i cierpienia przyszło ono do osoby najbliższej, którą jest rodzic.

Tekst powstał na podstawie rozmów z Tomaszem Gubałą i dr Romanem Soleckim.

(1) Termin flow wywodzi się z psychologii pozytywnej i oznacza absolutne zaangażowanie się w wykonywanej czynności, stan niezakłóconej radości i uskrzydlenia. To doznanie pomiędzy euforią a głęboką satysfakcją, któremu towarzyszy utrata poczucia czasu i całkowita wolność od lęku.

(2) R. Arseniuk, „Dorastanie – kryzys i powtórna szansa na rozwój", Ośrodek Rozwoju, Warszawa 2013, s. 3.

Literatura:
1. Viktor E. Frankl, „Człowiek w poszukiwaniu sensu", Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2009
2. Viktor E. Frankl, „Żyj z sensem", wyd. MANDO ,Kraków 2023

Zdjęcie: Pixabay.com