O nudzeniu się w czasie podróży, korzystaniu z elektronicznych gadżetów i prawdziwych relacjach

Co zrobić z dziećmi, gdy długo czekamy na samolot, mamy kilkudniowy przejazd koleją lub potrzebujemy chwili spokoju i skupienia, żeby zorganizować kolejny etap podróży? Najlepsza odpowiedź brzmi: nic. Dzieci sobie doskonale poradzą same. Po chwili udawanego „nudzenia się" - z chęci zainteresowania sobą – zwykle następuje eksplozja pomysłów, rozmów i poruszania się w każdym kierunku. Co prawda może pojawić się wówczas mały problem, bo nie zawsze otoczenie toleruje takie głośne i szybko poruszające się dzieci. Czy wtedy nadal odpowiedź brzmi: nic nie robić? I tak, i nie.

Z pewnością należy przedstawić dzieciom, jakie są zasady panujące w danym miejscu (np.: w pociągu rozmawiamy przyciszonym głosem, żeby nie utrudniać podróży innym; w samolocie nie krzyczymy „bomba"; w hostelu można zapoznać się z układem korytarzy, ale bieganie po nich i pukanie do wszystkich drzwi może nie być mile widziane). Warto jasno wyartykułować, czego od nich oczekujemy i jaki jest tego powód (np.: potrzebuję, abyście przez pół godziny zorganizowali sobie spokojne zajęcie, bo chcę się skupić, żeby kupić bilety na kolejny przejazd i zależy mi, żeby wybrać najlepszą opcję i nie pomylić się przy płatności). Jeśli chcesz, przedstaw dzieciom alternatywę, daj wybór (np.: nauczcie się, szeptając między sobą słowa klucze alfabetu Morse'a wykorzystywanego podczas awaryjnej łączności albo narysujcie z pamięci do kroniki podróży ostatnio widziany budynek/pojazd/rzecz, który zrobił na was wrażenie). Tyle wystarczy.

Kiedy dzieci wiedzą, jakie są zasady i czego się od nich oczekuje, czasem z małą pomocą, ale potrafią doskonale sprostać tym zasadom i oczekiwaniom. Wówczas okazuje się, że np.: najmłodszy (sześcioletni) Tomek wymyśla, że przez zadawanie obcym ludziom pytania: „Where are you from?" może dowiedzieć się skąd są współtowarzysze podróży - okazało się, że byli z nami ludzie z Czech, Stanów Zjednoczonych i Australii i też my, dorośli dowiedzieliśmy się, że Tasmańczyk nie powie, iż jest Australijczykiem, podkreślając swą odrębność; ośmioletnia Iga narysuje niesamowicie dokładny (jak na rysowanie z pamięci) obraz z chińskimi lampionami; a dziesięcioletni Janek przeczyta kolejne przygody Pana Samochodzika, zapamiętując wiele historycznych szczegółów zagadek. Lub wymyślą razem, że mogą zacząć tworzyć spis rzeczy do zabrania na coroczne wakacje do babci i plan przyszłych zajęć albo zorganizują sobie zawody sportowe w wiszeniu lub podciąganiu na drążku (półce na bagaże w pociągu).

A nawet jeśli rzeczywiście się ponudzą, to naprawdę nic złego im się nie stanie. I choć nasze dzieci lubią i chcą grać czy bawić się elektronicznymi gadżetami, to tego nie robią, bo my świadomie zachęcamy ich do innego spędzania czasu. A jeśli już z nich korzystają, to mamy jedną główną zasadę: określamy czas korzystania z nich. Wchodzą tu w grę poważne negocjacje między rodzicami a dziećmi. Natomiast druga zasada jest taka, że jest jedno urządzanie na całą trójkę. Tutaj natomiast wchodzą w grę umiejętności wypracowywania kompromisu, bo mając ograniczony czas, muszą dojść szybko do porozumienia, co będą robić i na jakich zasadach, żeby każdy był zadowolony. Do tego dochodzi, oczywiście, nadzór rodzicielski, bo warto wiedzieć, co dzieci oglądają i w co grają, żeby w razie czego odpowiednio zareagować. Nie wszystko, co się nazywa "bajka" lub "gra dla dzieci" rzeczywiście nadaje się dla dzieci.

Tłumaczymy też dzieciom, jak działa uzależnienie od gadżetów i nie boimy się podczas tych rozmów używać porównania do narkotyków. Rozmawiajmy również o tym, dlaczego reklamy przekłamują rzeczywistość, jak działa świat marketingu i jakie ma cele. Mówmy, że dobro klienta i użytkownika jest na końcu tej listy. Uczmy nasze dzieci korzystania ze zdobyczy cywilizacji mądrze. Bo wszystko jest dla ludzi, jeśli umiar i zdrowy rozsądek jest na pierwszym miejscu. Nie o to więc chodzi, żeby nasze dzieci nie umiały i nie korzystały z nowoczesnej elektroniki, ale o to, żeby nie stanowiła ona centrum ich życia.

Bo centrum życia naszych dzieci powinna stanowić relacja z drugą osobą. Prawdziwa relacja, w której nie pośredniczy żaden nowoczesny ekran. Nasza podróż dookoła świata była powrotem do tradycyjnych relacji: spędzania czasu z ludźmi spotkanymi na naszej drodze, rozmów do późnej nocy, poznawania ich historii, radowania się ze spotkania drugiego człowieka.

I co zrobiły nasze dzieci tuż po powrocie do domu? Pobiegły spotkać się ze swoimi przyjaciółmi.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.