Patriotyzm w podróży

Agata Gramacka

Spacerując po Limie, stolicy Peru, zupełnie przypadkowo trafiamy na kilkumetrowy pomnik ze złocistego piaskowca. Przyciąga uwagę rozmiarem, zajmując całą przestrzeń u wejścia do parku, w którym szukaliśmy schronienia przed palącym słońcem. Z ciekawości podchodzimy bliżej, gdyż kształt orła w koronie zdaje się aż nadto znajomy…

Oprócz orła widnieje na nim także Nike z pochodnią i dwa kondory. Wokół wkomponowane zostały popiersia z podpisami: Jan Edward Habich, Aleksander Babiński, Władysław Kluger, Władysław Folkierski i Franciszek Ksawery Wakulski. Całości dopełnia napis w języku hiszpańskim: „Ku chwale Polaków w Peru".

Nazwiska dotąd nam nieznane wzbudziły ciekawość. Tak monumentalnym pomnikiem w centrum Limy doceniono polskich inżynierów, których XIX-wieczny wkład znacząco wpłynął na modernizację nowopowstającej, obecnej republiki. Zakładali oni w Peru szkoły techniczne, realizowali projekty geologiczne i hydrograficzne, prowadzili roboty inżynieryjne.

Kolej Malinowskiego

Zgłębiając temat, dowiadujemy się, że polskie dziedzictwo naukowo-techniczne sięga czasów znacznie dawniejszych. Tak natrafiamy na niesamowitą historię wybitnego inżyniera Ernesta Malinowskiego. Tablicę upamiętniającą jego dokonania spotkamy w centralnym punkcie dworca kolejowego w Limie.

Ernest Malinowski przybył do Peru w drugiej połowie XIX wieku, by zrealizować tam wiele projektów inżynieryjnych. Uznanie w Ameryce Południowej przyniósł mu najodważniejszy i najśmielszy z nich – budowa Kolei Transandyjskiej. To linia łącząca Limę z Amazonią leżąca po drugiej stronie wysokich przełęczy andyjskich.

Malinowski osobiście kierował budową licznych tuneli i mostów, wznosząc torowiska na wysokość prawie 5000 m n.p.m. Linia ta była na tamte czasy ewenementem i przyniosła polskiemu inżynierowi światowa sławę. Aż do 2005 roku – gdy powstała wyżej położona trasa w Tybecie – pozostawała ona najwyżej położoną linią kolejową na świecie.

Kościuszko i Strzelecki w Australii

Wyszukiwanie śladów działalności Polaków na świecie stało się jednym z naszych sposobów na podróżowanie. Tym bardziej, że w historii narodowej mamy wielu odkrywców, inżynierów i działaczy, którzy, choć mniej znani w kraju, pozostają bohaterami innych narodów.

Z radością i dumą wnieśliśmy flagę Polski na szczyt najwyższej góry Australii. Spotykani przez nas wędrowcy dopytywali, co to za flaga i dlaczego rozpościeramy ją na Górze Kościuszki. Wytłumaczenie dość zawiłego związku historii Australii z odkrywcą tych terenów Pawłem Edmundem Strzeleckim stanowiło proces dość skomplikowany. To on nadał najwyższemu szczytowi kontynentu nazwę Góra Kościuszki, gdyż kształtem skojarzył się mu z krakowskim Kopcem Kościuszki. W końcu jednak stwierdziliśmy wspólnie, że polska flaga na tym wierzchołku zdobywanym przez Polaków jest „jedynie słuszną" i jak najbardziej na miejscu.

Sfotografowaliśmy się razem, wspominając nie tylko Strzeleckiego i jego pionierskie wyprawy, ale też Kościuszkę, którego historia łączy się nierozerwalnie także ze Stanami Zjednoczonymi.

Podróżnik patriotyczny

Przemierzając świat, natrafiliśmy na nici wiążące Polskę i Polaków z historią wielu państw. Fascynująca pozostaje mnogość tych śladów.

Dokonania naszych rodaków bywały niejednokrotnie odkrywcze i przełomowe dla regionów, w których działali. Odświeżanie ich historii to przejaw naszego patriotyzmu za granicami ojczyzny.

Śledzenie dalszych losów podróżujących czy emigrujących Polaków stanowi zarazem wspaniałą lekcję historii. Połączenie ich dziejów z bieżącymi realiami pozwala jeszcze bardziej docenić znaczenie, jakie ich dokonania przyniosły współczesnym.

W Santiago de Chile mieliśmy okazję spotkać się z rezydującym tam ambasadorem Rzeczypospolitej Polski Jackiem Gawryszewskim. Rozmawialiśmy na wiele tematów związanych z podróżami i śladami polskości na świecie. Na pożegnanie usłyszeliśmy od pana ambasadora zdanie, które nam, podróżującej rodzinie, zapadło w pamięć bardzo mocno: „Teraz to Wy jesteście ambasadorami Polski. To, co ludzie, których spotkacie, będą myśleć i mówić o Polsce, zależy od Was. Bądźcie dobrymi ambasadorami."

Zdjęcie: Agata Gramacka/Family on Board

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.