Wskaźniki internetowego uzależnienia młodzieży

Zagadnienie zbyt częstego i niekontrolowanego korzystania przez dzieci i młodzież z nowych technologii – w tym głównie z urządzeń mobilnych (smartfony) i elektronicznych (komputery, laptopy) – jest coraz częściej omawiane w debatach publicznych. Naukowcy podają wskaźniki uzależnienia, które powinny być sygnałem alarmowym do kontrolowania swojej aktywności internetowej i krytycznego spojrzenia na negatywne skutki nowych technologii dla zdrowia i kondycji społecznej.

Okres pandemii spowodował, że negatywne skutki takiego zachowania, spotęgowane nauką zdalną, skłoniły badaczy do dokładnej analizy problemu.

Naukowcy badają i alarmują

Publikacje i wystąpienia naukowców (m.in. prof. Jean M. Twenge i prof. Manfreda Spitzera) alarmujących wobec negatywnych efektów tego przybierającego na sile zjawiska w sferze zdrowia i relacji społecznych z trudem, wobec oporu potężnego lobby cyfrowego, ale jednak coraz częściej przebijają się do przestrzeni publicznej i świadomości zarówno młodzieży, jak i rodziców.

Badania przeprowadzane np. w Polsce (przez NASK) ujawniają, że nawet jedna trzecia nastolatków może być w jakiś sposób uzależniona od korzystania z sieci internetowej. Jednak mimo opisanych objawów, nie ograniczają oni korzystania z Internetu i urządzeń mobilnych.

Im młodsi tym bardziej zagrożeni

Wnioski z cyklicznych badań przeprowadzanych przez NASK pokazują, że większy problem z uzależnieniem występuje w grupie uczniów szkół podstawowych niż w grupie młodzieży szkół średnich.

Okazuje się, że niemal każdy nastolatek w Polsce codziennie jest online - niezależnie od wieku, stopnia wykształcenia czy płci. Smartfon, z którym młodzi ludzie niemal się nie rozstają i bez którego nie wyobrażają sobie życia, zastępuje im radio, telewizor, telefon, komputer stacjonarny, książkę, kino i koncert.

Obawa przed monopolizacją życia przez świat wirtualny

Następuje monopolizacja źródła rozrywek oraz sposobu kontaktowania się i uzyskiwania informacji, a nawet sposobu dokonywania zakupów i zarządzania swoimi finansami. Jak każda monopolizacja także i ta stanowi zagrożenia, bo brak alternatywnych rozwiązań i zachowań prowadzi do niebezpieczeństwa polegającego na utracie wszelkich kontaktów i zablokowania działań w przypadku awarii systemu, lub urządzenia. Nawet więc dane przechowywane na zewnątrz (w tzw. „chmurze") nie są zupełnie bezpieczne.

Prawie połowa badanej młodzieży pytana o ogólny stosunek do przyszłości cyfryzacji, często wyrażała obawę przed uzależnieniem wszystkich aspektów życia od sfery wirtualnej. Rodzi to nadzieję, że przyszłe pokolenia nie będą już tak bezkrytyczne i naiwne w przyjmowaniu wszelkich technologicznych nowinek reklamowanych jako „najlepsze rozwiązania dla ludzkości".

Jakie są wskaźniki uzależnienia

Warto zobaczyć, na jakie objawy skarży się młodzież, w związku z nadmiernym korzystaniem z Internetu. Są to – według badaczy – tzw. wskaźniki uzależnienia, które rozwija się pomimo sygnałów ostrzegawczych wysyłanych przez organizm. Oto przykładowe opisy osób uczestniczących w badaniach:

• odczuwam ból w nadgarstku lub karku podczas korzystania z telefonu, smartfonu;
• miewam zawroty głowy lub pogorszenie wzroku z powodu nadmiernego używania telefonu, smartfonu;
• bywam zmęczony i niewyspany z powodu nadmiernego używania telefonu, smartfonu;
• nie jestem w stanie wytrzymać/funkcjonować bez telefonu, smartfonu;
• odczuwam potrzebę używania telefonu/smartfonu zaraz po tym, jak przestaję go używać;
• nic nie jest tak przyjemne jak korzystanie z mojego telefonu/smartfonu;
• zaniedbuję zaplanowane czynności lub obowiązki z powodu używania telefonu, smartfonu;
• czuję się zniecierpliwiony i zdenerwowany, gdy nie mogę skorzystać z mojego telefonu, smartfonu.

Właśnie takich opisów odczuć i zachowań udzieliło 30 proc. badanych.

Naukowców niepokoi fakt, że przy większości wskaźników uzależnienia od korzystania ze smartfonu, częstości zgody z powyższymi zdaniami są wyższe wśród młodszych użytkowników, co może wskazywać na to, że problem się nasila.

Innymi słowy – im młodsza grupa respondentów, tym silniejsze sygnały alarmowe.

Systematycznie obniża się wiek internetowej inicjacji

Blisko jedna trzecia badanych zgadza się ze stwierdzeniami, wskazującymi na silne uzależnienie od korzystania z sieci przez komórki, co w zestawieniu z rosnącym czasem korzystania z Internetu, może zwiastować pogłębianie się problemu.

Oprac.: wit
Źródło: zdrowie.pap.pl
Zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.