Zagadnienie zbyt częstego i niekontrolowanego korzystania przez dzieci i młodzież z nowych technologii – w tym głównie z urządzeń mobilnych (smartfony) i elektronicznych (komputery, laptopy) – jest coraz częściej omawiane w debatach publicznych. Naukowcy podają wskaźniki uzależnienia, które powinny być sygnałem alarmowym do kontrolowania swojej aktywności internetowej i krytycznego spojrzenia na negatywne skutki nowych technologii dla zdrowia i kondycji społecznej.

Okres pandemii spowodował, że negatywne skutki takiego zachowania, spotęgowane nauką zdalną, skłoniły badaczy do dokładnej analizy problemu.

Naukowcy badają i alarmują

Publikacje i wystąpienia naukowców (m.in. prof. Jean M. Twenge i prof. Manfreda Spitzera) alarmujących wobec negatywnych efektów tego przybierającego na sile zjawiska w sferze zdrowia i relacji społecznych z trudem, wobec oporu potężnego lobby cyfrowego, ale jednak coraz częściej przebijają się do przestrzeni publicznej i świadomości zarówno młodzieży, jak i rodziców.

870 pexels wendy wei 3973973

Badania przeprowadzane np. w Polsce (przez NASK) ujawniają, że nawet jedna trzecia nastolatków może być w jakiś sposób uzależniona od korzystania z sieci internetowej. Jednak mimo opisanych objawów, nie ograniczają oni korzystania z Internetu i urządzeń mobilnych.

Im młodsi tym bardziej zagrożeni

Wnioski z cyklicznych badań przeprowadzanych przez NASK pokazują, że większy problem z uzależnieniem występuje w grupie uczniów szkół podstawowych niż w grupie młodzieży szkół średnich.

Okazuje się, że niemal każdy nastolatek w Polsce codziennie jest online - niezależnie od wieku, stopnia wykształcenia czy płci. Smartfon, z którym młodzi ludzie niemal się nie rozstają i bez którego nie wyobrażają sobie życia, zastępuje im radio, telewizor, telefon, komputer stacjonarny, książkę, kino i koncert.

Obawa przed monopolizacją życia przez świat wirtualny

870 pexels tima miroshnichenko 5560299

Następuje monopolizacja źródła rozrywek oraz sposobu kontaktowania się i uzyskiwania informacji, a nawet sposobu dokonywania zakupów i zarządzania swoimi finansami. Jak każda monopolizacja także i ta stanowi zagrożenia, bo brak alternatywnych rozwiązań i zachowań prowadzi do niebezpieczeństwa polegającego na utracie wszelkich kontaktów i zablokowania działań w przypadku awarii systemu, lub urządzenia. Nawet więc dane przechowywane na zewnątrz (w tzw. „chmurze") nie są zupełnie bezpieczne.

Prawie połowa badanej młodzieży pytana o ogólny stosunek do przyszłości cyfryzacji, często wyrażała obawę przed uzależnieniem wszystkich aspektów życia od sfery wirtualnej. Rodzi to nadzieję, że przyszłe pokolenia nie będą już tak bezkrytyczne i naiwne w przyjmowaniu wszelkich technologicznych nowinek reklamowanych jako „najlepsze rozwiązania dla ludzkości".

Jakie są wskaźniki uzależnienia

600 pexels pixabay 159395

Warto zobaczyć, na jakie objawy skarży się młodzież, w związku z nadmiernym korzystaniem z Internetu. Są to – według badaczy – tzw. wskaźniki uzależnienia, które rozwija się pomimo sygnałów ostrzegawczych wysyłanych przez organizm. Oto przykładowe opisy osób uczestniczących w badaniach:

  • odczuwam ból w nadgarstku lub karku podczas korzystania z telefonu, smartfonu;
  • miewam zawroty głowy lub pogorszenie wzroku z powodu nadmiernego używania telefonu, smartfonu;
  • bywam zmęczony i niewyspany z powodu nadmiernego używania telefonu, smartfonu;
  • nie jestem w stanie wytrzymać/funkcjonować bez telefonu, smartfonu;
  • odczuwam potrzebę używania telefonu/smartfonu zaraz po tym, jak przestaję go używać;
  • nic nie jest tak przyjemne jak korzystanie z mojego telefonu/smartfonu;
  • zaniedbuję zaplanowane czynności lub obowiązki z powodu używania telefonu, smartfonu;
  • czuję się zniecierpliwiony i zdenerwowany, gdy nie mogę skorzystać z mojego telefonu, smartfonu.

Właśnie takich opisów odczuć i zachowań udzieliło 30 proc. badanych.

870 pexels ron lach 9785010

Naukowców niepokoi fakt, że przy większości wskaźników uzależnienia od korzystania ze smartfonu, częstości zgody z powyższymi zdaniami są wyższe wśród młodszych użytkowników, co może wskazywać na to, że problem się nasila.

Innymi słowy – im młodsza grupa respondentów, tym silniejsze sygnały alarmowe.

Systematycznie obniża się wiek internetowej inicjacji

Blisko jedna trzecia badanych zgadza się ze stwierdzeniami, wskazującymi na silne uzależnienie od korzystania z sieci przez komórki, co w zestawieniu z rosnącym czasem korzystania z Internetu, może zwiastować pogłębianie się problemu.

Oprac.: wit
Źródło: zdrowie.pap.pl
Zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com