Czego nas nauczył kończący się rok szkolny

Kończący się rok szkolny był dla polskich rodzin prawdziwym sprawdzianem — nie tylko cierpliwości, ale i zdolności adaptacji do zupełnie nowych warunków edukacji.

Szkoła w cieniu pandemii

Stopniowe wychodzenie z ograniczeń covidowych objęło szkoły w znacznie mniejszym stopniu niż inne obszary życia społecznego. Pogodziliśmy się z wyjątkowym przebiegiem matur w nowej formule, brakiem wycieczek szkolnych — choć w większości przypadków nadal czekamy na zwrot zaliczek od firm organizujących te wyjazdy. Niewielka część rodziców zdecydowała się też na powrót dzieci do przedszkoli.

Zmieniły się również nasze codzienne praktyki w zakresie utrzymywania dystansu społecznego — w miejscach publicznych, środkach transportu, kościołach, sklepach czy parkach. Co ciekawe, dzieci jakby w mniejszym stopniu uległy powszechnej tendencji do stania w większej odległości od siebie, rzadziej niż dorośli zakładały maseczki i częściej je… "gubiły".

Młodsi bardziej otwarci na zmianę

Z socjologicznych badań realizowanych w całej Polsce wynika, że im młodsi byli respondenci, tym większą deklarowali skłonność do wprowadzania różnych zmian w swoim codziennym życiu. Część z tych zmian dotyczyła zachowania w miejscach publicznych, jednak wiele z nich ma głębsze i trwalsze konsekwencje. Epidemiczne ograniczenia związane z pracą zdalną objęły większość Polaków, a wśród rodziców dzieci w wieku szkolnym — wszystkich bez wyjątku.

Rodzice musieli nie tylko dostosowywać się do zmian w sposobie funkcjonowania zawodowego, ale często — w tym samym czasie — aktywnie uczestniczyć w kształceniu swoich dzieci. Nagle pierwszorzędnym problemem okazała się szybkość transferu danych w domowych pakietach internetowych, a nie mniej istotne stały się kompetencje cyfrowe — zarówno dzieci, jak i rodziców — w instalowaniu kolejnych aplikacji do zdalnej nauki.

Lekcje przez ekran — co widzieli rodzice?

Z pierwszego rzędu można było obserwować przebieg wielu lekcji i wysiłki nauczycieli starających się uatrakcyjnić zajęcia oraz utrzymać uwagę uczniów. Na forach internetowych toczyły się ożywione dyskusje — o tym, jaki strój jest odpowiedni do udziału w zdalnych lekcjach, czy wypada siadać zaspanym na pierwszą lekcję i jak przystosować domowy komputer do wymogów różnych platform edukacyjnych.

Problem z dostępem do sprzętu w jeszcze większym stopniu dotknął rodziny, w których liczba dzieci przewyższała liczbę dostępnych komputerów. Niemałym wyzwaniem była także pomoc dzieciom w nauce — zdalne kształcenie nie ułatwiało omawiania trudniejszych zagadnień, a kontakt nauczycieli z uczniami mającymi trudności okazał się jeszcze bardziej ograniczony niż w warunkach stacjonarnych.

Warto przy tym zauważyć, że nie jest to wyłącznie polska specyfika. Nauczyciele z różnych krajów raportowali podobne problemy:

• większa absencja uczniów podczas zajęć zdalnych,
• trudności ze uzupełnianiem materiału przez słabszych uczniów,
• wątpliwości co do wiarygodności ocen uzyskiwanych ze sprawdzianów i testów online.

Co wynieśliśmy z tego roku?

Trudno dziś powiedzieć, jak będzie wyglądał nowy rok szkolny, jednak jedno jest pewne — jesteśmy znacznie lepiej przygotowani na różne jego scenariusze, w tym na ewentualny powrót do nauki zdalnej. Warto jednak przy tej okazji zadać sobie pytanie: co straciliśmy, przebywając więcej czasu w domu? Czy mimowolny udział w zdalnym kształceniu dzieci przyniósł coś więcej niż tylko okazję do docenienia trudnej pracy nauczycieli?

Najprawdopodobniej wszyscy zaliczyliśmy przyspieszony kurs obsługi internetowych aplikacji do zdalnej komunikacji, nauki i pracy. Dzieci równie szybko co udziału w lekcjach online nauczyły się komunikacji z rówieśnikami poza czasem zajęć. Na popularności zyskały też najciekawsze kursy i wykłady dostępne w sieci — wiele z nich stało się inspiracją zarówno dla nauczycieli, jak i dla samych uczniów oraz ich rodziców.

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.