Jakie lektury mogą pojawić się na egzaminie ósmoklasisty z języka polskiego?

Już we wtorek 24 maja 2022 roku o godz. 9.00 rozpocznie się egzamin ósmoklasisty z języka polskiego — jeden z najważniejszych sprawdzianów w szkolnej karierze każdego ucznia kończącego podstawówkę. Warto wykorzystać ostatnie godziny przed egzaminem na solidną powtórkę lektur, które mogą pojawić się w arkuszu.

Lista lektur obowiązkowych na egzamin ósmoklasisty

Zestaw lektur obowiązkowych i uzupełniających podawany jest co roku przez Centralną Komisję Egzaminacyjną (CKE). Przy powtórce szczególnie przydatne są repetytoria i opracowania, w których można znaleźć dokładnie omówione zagadnienia związane z daną lekturą pod kątem wymagań egzaminacyjnych.

Poniżej znajduje się pełna lista lektur obowiązkowych, których znajomość jest niezbędna podczas egzaminu:

• Charles Dickens, Opowieść wigilijna
• Aleksander Fredro, Zemsta
• Jan Kochanowski, wybór fraszek i trenów, w tym tren VII i VIII
• Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec
• Adam Mickiewicz, Reduta Ordona, Śmierć Pułkownika, Świtezianka, Dziady cz. II, Pan Tadeusz (całość)
• Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę
• Henryk Sienkiewicz, Quo vadis, Latarnik
• Juliusz Słowacki, Balladyna
• wiersze wybranych poetów

Lektury uzupełniające — też warto je znać

Oprócz lektur obowiązkowych ósmoklasiści powinni zapoznać się również z lekturami uzupełniającymi. Choć nie są one podstawą egzaminu, ich znajomość może okazać się cennym atutem podczas rozwiązywania zadań.

• Jan Kochanowski, wybór pieśni i trenów, w tym tren I i V
• Ignacy Krasicki, Żona modna
• Adam Mickiewicz, wybrany utwór z cyklu Sonetów krymskich
• Stefan Żeromski, Syzyfowe prace
• Sławomir Mrożek, Artysta
• Melchior Wańkowicz, Tędy i owędy (wybrany reportaż)

Znajomość lektur — klucz do dobrego wyniku

Znajomość lektur obowiązkowych to na egzaminie ósmoklasisty sprawa absolutnie podstawowa. Większość zadań zawartych w arkuszach egzaminacyjnych z języka polskiego odnosi się do jednej lub kilku lektur z listy. Warto prześledzić, jak wyglądały poprzednie edycje egzaminu: w 2019 roku pojawił się fragment Małego Księcia Antoine'a de Saint-Exupéry'ego, w 2020 roku uczniowie zmierzyli się z Quo vadis Henryka Sienkiewicza, a w 2021 roku — z Panem Tadeuszem Adama Mickiewicza.

W pracy egzaminacyjnej — niezależnie od tego, czy uczeń zdecyduje się na rozprawkę, opowiadanie czy inną formę wypowiedzi — konieczne jest odwołanie się do lektury obowiązkowej. Z tego względu znajomość tych pozycji jest kluczowa. Równie ważne jest umiejętne dobieranie argumentów i przywoływanie odpowiednich fragmentów tekstów, które pomogą właściwie wypełnić zadanie podane w temacie pracy. Bez dobrego opanowania treści lektur jest to po prostu niemożliwe.

„Kamienie na szaniec" — tytuł, który może zaskoczyć na egzaminie

Naturalnie nikt nie zna z góry tytułu lektury, która pojawi się na tegorocznym egzaminie. Skoro jednak w ostatnich latach gościły już na nim Mały Książę, Quo vadis i Pan Tadeusz, niektórzy eksperci i nauczyciele typują, że tym razem CKE może sięgnąć po Balladynę Słowackiego, Zemstę Fredry lub właśnie Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego.

Zwłaszcza ten ostatni tytuł — związany z II wojną światową i okupacją Polski — wydaje się w tym roku szczególnie prawdopodobny. W wielu opiniach trwająca wojna na Ukrainie bywa porównywana z tamtym tragicznym okresem historii, co mogłoby skłonić egzaminatorów do sformułowania tematu nawiązującego do obecnego konfliktu. Uczniowie mogliby zostać poproszeni o skojarzenie współczesnych wydarzeń z heroicznymi postawami młodych bohaterów polskiego podziemia antyhitlerowskiego. Część uczniów spodziewa się ponadto pojawienia takich tytułów jak Reduta Ordona bądź Świtezianka Adama Mickiewicza.

Oprac.: wit
Źródło: strefaedukacji.pl, własne
Zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.