Małopolska kurator oświaty m.in. o tym czy stan epidemii może być dobrym czasem na reformę polskiej szkoły

Czy czas epidemii to dla polskiego szkolnictwa czas stracony — czy może przeciwnie, szansa na głębszą refleksję i realną zmianę?

Szkoła dla uczniów — zapomniana oczywistość?

Małopolska kurator oświaty Barbara Nowak w rozmowie z Maciejem Świrskim zastanawia się, czy obecne zatrzymanie systemu edukacji może stać się impulsem do postawienia fundamentalnych pytań: czego chcemy uczyć, w jaki sposób i kto powinien to robić. Jej zdaniem pandemia odsłoniła problemy, które istniały w polskiej szkole od dawna, a które dotąd zbyt łatwo było ignorować.

„Powinniśmy zacząć razem wielką dyskusję i spowodować wreszcie inne spojrzenie na ucznia. Proszę zwrócić uwagę, że jeśli w ogóle mówimy w ostatnim czasie o edukacji, to na ogół w odniesieniu do nauczyciela — mówimy, co powinien dostać, w co powinien być wyposażony, ewentualnie czasem, jaką powinien mieć wiedzę (…). Zastanawiamy się, jak pomóc nauczycielowi, ale w ogóle nie ma mowy o uczniach. A przecież szkoła jest dla uczniów! (…) Wypadałoby tę prostą prawdę potraktować naprawdę serio i zastanowić się, w jaki sposób w tej chwili uczniów uczyć, żeby to było jak najbardziej efektywne."

Czas na wielką rozmowę o edukacji

Słowa Barbary Nowak wskazują na potrzebę systemowego przewartościowania priorytetów w polskiej edukacji — tak, by w centrum debaty znalazł się nie instytucjonalny wymiar szkoły, lecz przede wszystkim dobro i rozwój ucznia. To postulat, który brzmi prosto, a jednak w codziennej praktyce bywa spychany na dalszy plan przez kwestie organizacyjne, finansowe i administracyjne.

Pełny wywiad z małopolską kurator oświaty, przeprowadzony przez Macieja Świrskiego, dostępny jest do wysłuchania tutaj.

Zdjęcie ilustracyjne / Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.