Nowy przedmiot w szkole - historia i teraźniejszość

Ministerstwo Edukacji i Nauki zapowiada rewolucję w nauczaniu historii — od nowego roku szkolnego w szkołach ponadpodstawowych pojawi się zupełnie nowy przedmiot: „Historia i teraźniejszość".

„HiT" — hit czy kontrowersja?

Pomysł wprowadzenia nowego przedmiotu był wstępnie sygnalizowany przez Jarosława Kaczyńskiego, prezesa Prawa i Sprawiedliwości, podczas prezentacji założeń Polskiego Ładu. Prezes PiS zapowiedział wówczas konieczność zwiększenia liczby godzin historii w szkołach średnich.

W szkołach średnich wprowadzimy naukę historii dwoma nurtami, tzn. historię powszechną i historię Polski. Dla każdego z tych nurtów będzie przeznaczone dwie, trzy, może więcej godzin w ciągu tygodnia zajęć. Będzie to ogromna zmiana.

Oficjalną zapowiedź wprowadzenia nowego przedmiotu złożył prof. Przemysław Czarnek — minister edukacji i nauki — w wywiadzie dla tygodnika „Sieci". Nie kryje on entuzjazmu wobec tej inicjatywy.

Niezbędna jest nam nauka historii prowadzona w nowoczesny sposób, podzielona na historię Polski i historię powszechną. Wierzę, że to będzie HiT nie tylko z nazwy.

Ogromne luki w wiedzy młodego pokolenia

Uzasadniając konieczność zmian, minister Czarnek wskazał na niepokojące braki edukacyjne wśród młodych Polaków. Jego zdaniem pokolenie dzisiejszych 20-latków ma ogromne luki w wiedzy o wydarzeniach z drugiej połowy XX wieku, co czyni ich szczególnie podatnymi na manipulację. Bez znajomości najnowszej historii młodzi ludzie nie rozumieją mechanizmów, które na nich oddziałują.

Nowy przedmiot ma być skierowany do uczniów już od pierwszych klas szkół ponadpodstawowych. Nauczyciele historii otrzymają do dyspozycji nowy podręcznik, który ma odpowiadać na potrzeby nowoczesnego nauczania. Szczegółowy program przedmiotu minister zapowiedział przedstawić w ciągu najbliższych dwóch tygodni od ogłoszenia inicjatywy.

Czy „HiT" to ideologizacja historii?

Zapowiedź nowego przedmiotu wzbudziła natychmiastową reakcję części opozycji, której przedstawiciele zarzucili ministerstwu zamiar ideologizowania lekcji historii. Minister Czarnek odniósł się do tych zarzutów podczas konferencji prasowej z charakterystyczną ripostą.

A skąd ktoś może wiedzieć, że jest to ideologizowanie lekcji historii, jak nawet ja nie wiem, co będzie w tym programie?

Eksperci: bez podziału na dwa nurty

Planowane zmiany w programie nauczania stały się również tematem obrad sejmowej Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży. Cytowany przez Polską Agencję Prasową Artur Górecki, dyrektor Departamentu Programów Nauczania i Podręczników w MEiN, poinformował, że minister powołał specjalny zespół ekspertów zajmujący się podstawą programową do historii i ewentualnym wzmocnieniem komponentu historii najnowszej.

W żadnym wypadku prace nie idą w stronę rozdzielenia dwuwątkowości wykładu historii na historię Polski i historię powszechną. Wydaje mi się, że z dydaktycznego punktu widzenia byłaby to pomyłka.

Słowa dyrektora Góreckiego sugerują, że ostateczny kształt przedmiotu może różnić się od pierwotnych zapowiedzi prezesa Kaczyńskiego dotyczących osobnych nurtów nauczania. Rodzice i nauczyciele będą musieli poczekać na szczegółowy program, by ocenić rzeczywiste konsekwencje tej zmiany dla codziennej edukacji.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.