Polscy uczniowie wśród najlepszych na świecie

Polscy uczniowie należą do najlepszych na świecie — potwierdzają to właśnie opublikowane wyniki międzynarodowego badania PISA 2018, które objęło ponad 660 tysięcy młodych ludzi z 79 krajów.

Wyniki powyżej średniej we wszystkich trzech obszarach

We wszystkich trzech badanych dziedzinach — rozumieniu czytanego tekstu, rozumowaniu matematycznym oraz rozumowaniu w naukach przyrodniczych — polscy uczniowie osiągnęli lepsze wyniki niż w poprzedniej edycji badania z 2015 roku. Co więcej, we wszystkich tych obszarach plasują się powyżej średniej krajów OECD. To wyraźny sygnał, że polska edukacja konsekwentnie podąża w dobrym kierunku.

Na tle państw Unii Europejskiej Polska wypada szczególnie imponująco. W rozumowaniu matematycznym polscy uczniowie ustępują jedynie Estończykom. W rozumowaniu w naukach przyrodniczych zajmują trzecie miejsce wśród krajów UE, a w rozumieniu czytanego tekstu — czwarte.

Liczby mówią same za siebie

Instytut Badań Edukacyjnych szczegółowo opisuje osiągnięcia polskich piętnastolatków:

Średni wynik polskich uczniów w dziedzinie rozumienia czytanego tekstu wyniósł 512 punktów. Był to jeden z najwyższych wyników na świecie. Znacząco lepsze wyniki uzyskali tylko uczniowie z krajów azjatyckich — Chin (a właściwie czterech chińskich regionów biorących udział w badaniu: z Pekinu, Szanghaju, Jiangsu, Guangdongu) i Singapuru, a także uczniowie z Estonii, Kanady i Finlandii. Wynik polskich piętnastolatków był zbliżony do wyników uczniów z Korei Południowej, Szwecji, Nowej Zelandii, Irlandii i Stanów Zjednoczonych (różnice były nieistotne statystycznie), a znacznie lepszy od wyników uczniów z Czech, Niemiec, Francji czy Rosji. W dziedzinie rozumowania matematycznego polscy piętnastolatkowie uzyskali wynik 516 punktów, o 27 punktów więcej niż średnia dla krajów OECD. W rozumowaniu w naukach przyrodniczych polscy uczniowie uzyskali średni wynik 511 punktów — o 22 punkty wyższy od średniej dla OECD.

Dane te pochodzą ze strony Instytutu Badań Edukacyjnych, który koordynuje badanie PISA w Polsce.

Mniej słabych, więcej wybitnych uczniów

Szczególnie istotnym sygnałem jest zmiana struktury wyników — spada odsetek uczniów osiągających najgorsze wyniki, a jednocześnie sukcesywnie rośnie odsetek tych osiągających wyniki najwyższe. To wskazuje nie tylko na ogólną poprawę poziomu nauczania, ale również na skuteczniejsze wspieranie uczniów z trudnościami edukacyjnymi.

Interesującą obserwacją jest wyraźna różnica w wynikach między chłopcami a dziewczętami. W obszarze rozumienia czytanego tekstu poniżej dwóch najniższych poziomów (w sześciostopniowej skali) znalazł się co piąty chłopiec i tylko co dziesiąta piętnastolatka. Z kolei na najwyższych poziomach (5. i 6.) uplasowało się 9,6% chłopców i 14,8% dziewcząt. Jak zaznacza Instytut Badań Edukacyjnych, podobne różnice między płciami obserwowane są również w innych krajach biorących udział w badaniu.

Szczegółowe informacje na temat badania PISA 2018 dostępne są na stronie pisa.ibe.edu.pl.

(ibe.edu.pl / Zdjęcie ilustracyjne: Pixabay.com)

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.