Szkolne nowości od 1 września

Nowy rok szkolny przyniósł uczniom i rodzicom szereg istotnych zmian — od nowych przedmiotów, przez zmodyfikowane zasady egzaminów, aż po trudniejsze warunki zwolnienia z WF-u.

„Gorący" HIT i inne zmiany programowe

W liceum ogólnokształcącym, technikum oraz branżowej szkole I stopnia dotychczasowy przedmiot „wiedza o społeczeństwie" został zastąpiony nowym — „historią i teraźniejszością" (w skrócie: HIT). To chyba najbardziej rozpoznawalna społecznie zmiana tego roku szkolnego. Właśnie o ten przedmiot, a zwłaszcza o towarzyszący mu podręcznik autorstwa uznanego historyka prof. W. Roszkowskiego, toczy się zażarta dyskusja zwolenników i krytyków. Podręcznik ten jako pierwszy uzyskał akceptację ministerstwa, choć — na fali wspomnianych dyskusji — wciąż są w nim wprowadzane poprawki. Na akceptację czekają kolejne trzy podręczniki przygotowane przez innych autorów.

Warto podkreślić, że nauczyciel przedmiotu ma swobodę w wyborze podręcznika. Może też nie korzystać z żadnego i pracować z uczniami wyłącznie na podstawie samodzielnie przygotowanych materiałów — oczywiście realizując program zgodnie z ustaloną przez ministerstwo podstawą programową.

Rozbudowany został również przedmiot „edukacja dla bezpieczeństwa". W klasie VIII szkoły podstawowej uczniowie poznają teoretyczne podstawy obsługi broni, natomiast w klasie I szkoły ponadpodstawowej czekają ich już ćwiczenia praktyczne z bronią na strzelnicy — jako element przysposobienia obronnego.

Następne nowości już za rok

Kolejne zmiany zaplanowane przez Ministerstwo Edukacji i Nauki wejdą w życie w następnym roku szkolnym. W szkołach ponadpodstawowych pojawi się nowy przedmiot „biznes i zarządzanie", który zastąpi dotychczasowe „podstawy przedsiębiorczości". Z kolei w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych ma zostać wprowadzony obowiązkowy wybór między lekcjami religii a etyką.

Egzamin ósmoklasisty bez zmian, matura z nowymi wymaganiami

Egzamin ósmoklasisty zaplanowany na maj 2023 roku pozostaje w dotychczasowej formule — składa się z trzech części: egzaminu z języka polskiego, matematyki i języka obcego. Zrezygnowano z wcześniej rozważanej koncepcji wprowadzenia czwartego egzaminu z przedmiotu do wyboru.

W tym roku szkolnym do matury przystąpi pierwszy rocznik absolwentów czteroletnich liceów ogólnokształcących kształcących się według nowej podstawy programowej. Obowiązkowo muszą zdać trzy egzaminy pisemne — z języka polskiego, matematyki i języka obcego na poziomie podstawowym — oraz wybrać jeden przedmiot na poziomie rozszerzonym. Do tego dojdą egzaminy ustne z języka polskiego i języka obcego.

By zdać maturę, konieczne jest uzyskanie co najmniej 30 proc. punktów z przedmiotów obowiązkowych. W przypadku egzaminów na poziomie rozszerzonym próg zaliczeniowy na razie nie obowiązuje — jego wprowadzenie planowane jest dopiero na 2025 rok. Już teraz zaszły jednak inne zmiany: uczniów obowiązuje dłuższa lista lektur, a na egzaminie ustnym pojawią się dwa pytania zamiast jednego.

Zwolnienie z WF-u — trudniejsze niż dotąd

Istotna zmiana dotyczy także zwolnień z zajęć wychowania fizycznego. Aby zostały zaakceptowane przez nauczyciela, uczeń lub rodzic będzie musiał przedstawić zwolnienie semestralne lub długoterminowe wystawione przez lekarza specjalistę. Dotychczas wystarczyło zaświadczenie od lekarza rodzinnego. Należy podkreślić, że nowe zasady dotyczą wyłącznie dłuższych zwolnień z zajęć — jednostkowe nieobecności spowodowane przyczynami losowymi, takimi jak choroba czy niedyspozycja, nadal są traktowane odrębnie.

Więcej czasu nauczycieli dla uczniów i rodziców

Od tego roku szkolnego nauczyciele są zobowiązani przeznaczyć dodatkowy czas na obecność w szkole i konsultacje z uczniami oraz ich rodzicami. Zasady wyglądają następująco:

• Pedagodzy zatrudnieni na co najmniej połowę obowiązkowego wymiaru zajęć spędzą w szkole o jedną godzinę tygodniowo więcej.
• Pedagodzy zatrudnieni w mniejszym wymiarze czasu przeznaczą na to godzinę raz na dwa tygodnie.

Uczniowie z Ukrainy w polskich szkołach

Choć obecność ukraińskich dzieci w polskich placówkach nie jest już zupełną nowością — uczniowie z Ukrainy trafili do polskich szkół już w ubiegłym roku szkolnym w wyniku agresji Rosji na Ukrainę i masowego napływu uchodźców — sytuacja ta wciąż pozostaje wyjątkowa i dynamicznie się zmienia.

Ministerstwo Edukacji i Nauki oceniło na początku sierpnia, że w Polsce przebywa obecnie około 700–800 tysięcy dzieci z Ukrainy w wieku szkolnym. Spośród nich około 200 tysięcy ma się uczyć w polskich szkołach, a 500–600 tysięcy kontynuuje naukę zdalnie w ukraińskich placówkach. Szef resortu edukacji zapewnił, że polskie szkoły są przygotowane na przyjęcie kolejnych 200–300 tysięcy ukraińskich uczniów w bieżącym roku szkolnym.

oprac.: wit
źródło: o2.pl, se.pl
zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.