Tak dla etyki lub lekcji religii w szkole! Obywatelski projekt ustawy odpowiedzią na działania minister Barbary Nowackiej

Spór o miejsce religii i etyki w polskiej szkole narasta — a rodzice, pedagodzy i związki wyznaniowe coraz głośniej domagają się zagwarantowania dzieciom dostępu do nauki o wartościach.

Rozporządzenie minister Nowackiej zmienia zasady lekcji religii

Barbara Nowacka podpisała rozporządzenie w sprawie organizacji lekcji religii i etyki w publicznych przedszkolach i szkołach publicznych, które wchodzi w życie od 1 września 2025 roku. Dokument ogranicza tygodniowy wymiar nauki etyki lub religii do jednej godziny tygodniowo. Resort zdecydował ponadto, że lekcje te będą odbywać się — co do zasady — bezpośrednio przed lub po obowiązkowych zajęciach edukacyjnych.

Wyjątek od tej reguły przewidziano jedynie w sytuacji, gdy wszyscy uczniowie w danej klasie zapiszą się na jeden z tych przedmiotów — dopiero wtedy możliwe będzie umieszczenie go w środku planu zajęć. Rozporządzenie wprowadza również niewliczanie ocen z religii i etyki do średniej. Zmiany te są postrzegane przez liczne środowiska rodziców, pedagogów i świeckich katechetów jako atak na ich konstytucyjne prawa.

Konferencja Episkopatu Polski, w porozumieniu z innymi związkami wyznaniowymi, zajęła jednoznaczne stanowisko — podkreślając, że zmiany wprowadzone przez minister Nowacką są bezprawne. Wskazano na konstytucyjne umocowanie przedmiotu oraz na wymóg ustawowy, nakazujący ministerstwu porozumienie ze związkami wyznaniowymi przed dokonaniem jakichkolwiek zmian w organizacji nauczania religii. Stanowisko to podzielił Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 27 listopada 2024 roku, uznając rozporządzenie za niezgodne z prawem.

Więcej na temat zmian pisaliśmy TUTAJ [kliknij, aby przeczytać].

Obywatelski projekt ustawy — obowiązkowa religia lub etyka od 2025 roku?

Stowarzyszenie Katechetów Świeckich oraz środowisko nauczycieli etyki już w maju 2024 roku wystosowały list otwarty do Prezydenta Andrzeja Dudy, Marszałka Sejmu Szymona Hołowni oraz minister Barbary Nowackiej. Autorzy listu wnieśli o obligatoryjne wprowadzenie do polskiego systemu edukacji — zamiennie — lekcji religii lub etyki. Ich zdaniem byłby to społeczny kompromis aksjologiczny, zachowujący możliwość dostępu dzieci i młodzieży do nauki o wartościach.

Wobec braku reakcji ze strony adresatów powstał obywatelski projekt ustawy wprowadzający obowiązek nauki religii lub etyki w szkole. Inicjatywa zyskuje coraz szersze poparcie — zarówno wśród rodziców, jak i organizacji pozarządowych działających na rzecz edukacji.

Ze szczegółami projektu można zapoznać się na stronie internetowej inicjatywy [kliknij], gdzie możliwe jest również udzielenie formalnego poparcia proponowanej zmianie. Więcej pisaliśmy też w naszym artykule na ten temat.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.