Tradycyjna nauka lepsza od zdalnej - raport Rzecznika Praw Dziecka

Zdalna edukacja nie zastąpi tradycyjnej szkoły — to główny wniosek raportu, który Rzecznik Praw Dziecka Mikołaj Pawlak przedstawił na podstawie badań przeprowadzonych wśród uczniów i ich rodziców.

Relacje rówieśnicze najbardziej ucierpiały na izolacji

Choć sam proces przekazywania i zdobywania wiedzy w formie zdalnej nie sprawia większych kłopotów, izolacja młodzieży przynosi poważne konsekwencje w sferze relacji rówieśniczych. Brak bezpośrednich kontaktów wzajemnych stanowi główny problem dla aż 83% nastoletnich uczniów. Wskazują oni na osłabienie więzi z rówieśnikami i trudności w budowaniu trwałych przyjaźni.

Nauka zdalna jest nisko oceniana zarówno przez uczniów, jak i rodziców — przy czym to rodzice wyrażają się o niej bardziej krytycznie. 68% uczniów i 79% rodziców uważa, że tradycyjny sposób nauczania jest lepszy od zdalnego. Szczególnie dotkliwe okazało się ograniczenie bezpośredniego kontaktu z nauczycielami — odczuwa to 79% uczniów i aż 89% rodziców.

Uczniowie chcą wracać do szkół

Powrotu do tradycyjnego nauczania pragnie 47% badanych uczniów, a dalsze 33% dopuszcza model hybrydowy. Tylko 14% chce kontynuować wyłącznie naukę zdalną. Wśród rodziców proporcje są jeszcze wyraźniejsze: 57% popiera tradycyjny system nauki, 31% jest za modelem hybrydowym, a zaledwie 8% za zdalnym.

Co ciekawe, zaangażowanie nauczycieli w proces nauczania zdalnego oceniane jest pozytywnie przez 41% zarówno uczniów, jak i rodziców, a negatywnie przez 27% rodziców i 29% uczniów. Wyniki te świadczą o tym, że problemem nie jest brak starań ze strony pedagogów, lecz sama natura zdalnego modelu kształcenia.

Brak dostępu do pracowni i laboratoriów poważnym mankamentem

Szczególnie dotkliwe okazało się zablokowanie dostępu do szkolnych warsztatów, pracowni i laboratoriów, uniemożliwiające nabywanie praktycznych umiejętności. Ten stan rzeczy krytykuje ponad 60% uczniów i rodziców, a w przypadku przedmiotów zawodowych odsetek ten wzrasta do odpowiednio 84% i 92%.

Poważnym problemem jest również zbyt długie spędzanie czasu przy urządzeniach elektronicznych — wskazuje na to 92% rodziców i 82% uczniów. Większość badanych uważa, że maksymalny czas trwania lekcji prowadzonej zdalnie powinien wynosić 30 minut. W zgodnej opinii uczniów i rodziców nauka zdalna negatywnie wpływa na zdrowie, zwłaszcza w sferze psychicznej — taką opinię wyraziła nieco ponad połowa rodziców i połowa uczniów.

Są też zalety — choć nieliczne

Wśród nielicznych zalet nauki zdalnej badani wymieniali przede wszystkim brak konieczności dojazdów do szkoły oraz elektroniczny sposób przesyłania zadań domowych. Uczniowie słabi i przeciętni odczuli pogorszenie relacji z rodzicami spowodowane zdalnym nauczaniem, natomiast ponad 60% badanych nie zauważyło zmian w tej sferze.

Rekomendacje raportu

Raport wskazuje szereg rozwiązań, które mogą poprawić sytuację uczniów. Jedno z nich — zniesienie ograniczenia w przemieszczaniu się młodzieży — zostało już wprowadzone. Pozostałe zalecenia obejmują:

• wprowadzenie możliwości bezpośrednich konsultacji ucznia z nauczycielem,
• wdrożenie nauczania hybrydowego,
• promocję sportowych zajęć pozalekcyjnych,
• wzmocnienie wsparcia psychologicznego dla uczniów,
• prowadzenie kampanii społecznych na rzecz odbudowy relacji między uczniami oraz w rodzinach.

Biorąc pod uwagę wyniki przeprowadzonego badania, należy rozważyć możliwość jak najszybszego powrotu dzieci i młodzieży do szkół.

— ocenia Rzecznik Praw Dziecka Mikołaj Pawlak.

Pełen raport można pobrać TUTAJ.

Badanie postaw młodzieży i rodziców uczniów wobec nauki zdalnej przeprowadziła na zlecenie Rzecznika pracownia Social Changes w dniach 25–28 grudnia 2020 r. Odbyło się ono za pośrednictwem internetu i objęło 1174 uczniów w wieku 15–18 lat oraz 1080 ich rodziców.

Źródło: brpd.gov.pl | Zdjęcie ilustracyjne: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.