Wychowanie fizyczne – potrzeba więcej ruchu, a mniej zwolnień

Kondycja fizyczna polskich dzieci i młodzieży budzi coraz większy niepokój — a rozwiązanie może tkwić w szkole, na lekcjach, których uczniowie nagminnie unikają.

Siedzący tryb życia kontra szkolny WF

O ile ciepłe miesiące sprzyjają plenerowej aktywności młodych ludzi, to jesienna i zimowa aura — z niskimi temperaturami, wilgocią i opadami — nie zachęca do wyjścia na zewnątrz. Problem pogłębił się znacząco w okresie pandemii, kiedy nauka zdalna i izolacja utrwaliły u wielu dzieci i nastolatków nawyk spędzania długich godzin przed ekranem smartfona lub laptopa.

Jednym z działań mających pobudzić aktywność ruchową uczniów było zwiększenie liczby lekcji wychowania fizycznego — do 3 tygodniowo w klasach I–III szkoły podstawowej oraz I–III szkoły średniej, a do 4 tygodniowo w klasach IV–VIII szkoły podstawowej.

Dlaczego WF jest tak ważny?

Regularna aktywność fizyczna sprzyja zachowaniu zdrowia, neutralizuje stres, kształtuje ciało i pozwala na odnawianie sił fizycznych oraz psychicznych. Kluczową rolę w budowaniu tych nawyków odgrywa szkoła — to właśnie podczas lekcji wychowania fizycznego promowana jest aktywność i wyrabiane są nawyki zdrowotne, które młodzi ludzie będą stosować w dorosłym życiu.

Wychowanie fizyczne pełni bowiem szereg istotnych funkcji. Wspiera rozwój fizyczny, psychiczny, intelektualny i społeczny uczniów, kształtuje obyczaj aktywności fizycznej i troski o zdrowie przez całe życie, a także wspomaga efektywność procesu uczenia się. Uczy ponadto zespołowego działania i zasad fair play. Co najważniejsze, WF nie powinien być wyłącznie przygotowaniem sprawnościowym — przede wszystkim ma charakter prozdrowotny, przygotowując młodych ludzi do świadomych wyborów korzystnych dla zdrowia.

Problem zwolnień — choroba czy wygoda?

Nie każdy uczeń i rodzic zdaje sobie sprawę z wagi uczęszczania na lekcje WF. Część uczniów opuszcza zajęcia z uzasadnionych przyczyn zdrowotnych — choroby, kontuzji czy niesprawności. Coraz częściej jednak zwolnienia stają się wygodnym sposobem na uniknięcie wysiłku fizycznego, wynikającym z lenistwa lub braku chęci do ćwiczeń.

W odpowiedzi na ten problem część nauczycieli zaczęła wymagać zwolnień z WF wystawionych przez kardiologa lub ortopedę — i to mimo braku formalnych zmian w przepisach ministerialnych. Było to efektem lipcowej wypowiedzi ministra sportu i turystyki, który zaapelował o ograniczenie możliwości wydawania długoterminowych zwolnień lekarskich z WF przez lekarzy medycyny rodzinnej, wskazując, że jest to konieczne dla poprawy kondycji fizycznej polskich dzieci.

Czy ministerstwo zmieni przepisy?

Pomysł podchwyciło Ministerstwo Edukacji i Nauki, oceniając, że choć zdarzają się sytuacje uzasadniające zwolnienie z WF ze względów zdrowotnych, to w wielu przypadkach zwolnienia te są wystawiane „na wyrost". Minister edukacji wskazał ponadto na wyraźne pogorszenie kondycji fizycznej dzieci i młodzieży po pandemii COVID-19 i długim okresie nauki zdalnej, sugerując konieczność kolejnego zwiększenia liczby zajęć wychowania fizycznego.

Minister uznał, że zwolnienia wystawiane „na wyrost" powinny być eliminowane, a pomysł przekazywania uprawnień do wystawiania zwolnień długoterminowych lekarzom określonych specjalności ocenił jako warty rozważenia. Jednak po początkowych doniesieniach o pracach nad korektą przepisów okazało się, że resort nie planuje żadnych zmian.

Aktualne przepisy pozostają bez zmian

Rzecznik prasowy MEiN, Adrianna Całus, jednoznacznie wyjaśniła stanowisko ministerstwa:

W opinii Ministerstwa Edukacji i Nauki aktualne rozwiązania przewidziane w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych, zgodnie z którymi dyrektor szkoły zwalnia ucznia z realizacji zajęć wychowania fizycznego na podstawie opinii o braku możliwości uczestniczenia ucznia w tych zajęciach wydanej przez lekarza, na czas określony w tej opinii, są wystarczające i nie wymagają wprowadzenia zmian wyłączających opinię lekarza POZ.

Zasady zwalniania uczniów z zajęć wychowania fizycznego reguluje rozporządzenie ministra edukacji narodowej z 22 lutego 2019 r. Wynika z niego, że z wykonywania określonych ćwiczeń lub w ogóle z uczestniczenia w zajęciach WF ucznia zwalnia dyrektor szkoły — na podstawie opinii lekarza. Przepis nie określa bliżej specjalności lekarza, a zatem nie wyklucza lekarza rodzinnego z możliwości wydania takiej opinii.

Oprac.: wit
Źródło: ore.edu.pl, rp.pl, gov.pl
Zdjęcia: Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.