Wychowanie patriotyczne - integralna część procesu wychowawczego

Wychowanie patriotyczne to nie oddzielna lekcja ani szkolny rytuał - to proces, który zaczyna się przy rodzinnym stole i trwa przez całe dzieciństwo.

Dom jako pierwsza szkoła patriotyzmu

Dziedzina wychowania patriotycznego odnosi się zarówno do oddziaływań w domu, jak i w szkole. Zwykle to właśnie środowisko rodzinne kształtuje postawę patriotyczną - bez szczególnego podkreślania jej niezwykłości jako czegoś odmiennego od całości oddziaływań wychowawczych. Ta naturalność zakłada wychowanie przez postawę rodziców oraz szerszej wspólnoty rodzinnej: dziadków, wujków czy starszego rodzeństwa. Codzienne rozmowy o sytuacji w ojczyźnie, komentarze do decyzji władz - zarówno tych najwyższych, jak i lokalnych - kształtują nastawienie młodych ludzi do problemów społeczności, w której żyjemy.

Młodzi ludzie na ogół uciekają jednak od spraw związanych z problemami kraju. Dlaczego tak się dzieje? Zdaniem eksperta, jednym z głównych powodów jest postawa obojętności wobec spraw społeczno-politycznych, związana z niezadowoleniem z decyzji podejmowanych przez rządzących i demonstrowana jako swoista kara dla nich. Taka postawa, prezentowana w domach, jest chętnie przyjmowana przez młodych - pozwala bowiem na ucieczkę od konieczności podejmowania decyzji w ważnych sprawach, które wymagają trudu rozeznania sytuacji, próby wydobycia z głośnych haseł wyborczych ziarna prawdy i niemałego wysiłku intelektualnego.

Kontestacja i kosmopolityzm - pułapki współczesnego wychowania

Drugi czynnik można określić jako postawę kontestacji - narzekania na wszystkie działania i na wszystkich, którzy je podejmują. Młodzi ludzie, wyrastając w takiej atmosferze, nie mają właściwych wzorców do naśladowania. Sprzyja to kształtowaniu postawy kosmopolitycznej, czyli nieprzywiązywania wagi do przynależności do wspólnoty narodowej.

Ważniejsza zaczyna być przynależność globalna - do Europy czy świata. To zwalnia z konieczności trudnych wyborów, szczególnie tych moralnych. Decyzje o charakterze moralnym zapadają bowiem gdzieś daleko i są przyjmowane jako nienaruszalne, ponieważ podejmują je gremia najczęściej pozostające poza naszym zasięgiem.

Szkoła - wciąż w fazie poszukiwań

Aspekt kształtowania postawy patriotycznej odbywa się jednak nie tylko w rodzinie. Drugim obszarem oddziaływania jest szkoła. Wychowanie patriotyczne we współczesnej szkole wciąż pozostaje w fazie doświadczalnej. Jest niewątpliwie wiele szkół, które potrafiły odpowiedzieć na ten aspekt wychowawczy we właściwy sposób, ale chyba jeszcze więcej takich, w których ta sfera edukacji wyraźnie kuleje. Warto przy tym zauważyć, że pojęcia wychowanie i edukacja bywają używane zamiennie - i tak też traktowane są w wielu materiałach kierowanych do szkół.

Poważnym problemem jest także różnorodność postaw nauczycieli wobec zagadnień edukacji patriotycznej, która bywa przyczyną kompletnego zagubienia uczniów. Nie chodzi o to, by nauczyciele reprezentowali jedną - i to jedynie słuszną - opcję polityczną (te czasy na szczęście już mamy za sobą), ale by zaszczepiali w uczniach postawę odpowiedzialności za losy ojczyzny.

Odpowiedzialność za wspólnotę - cel nadrzędny

Wychowanie patriotyczne to przede wszystkim kształtowanie odpowiedzialności za najbliższą wspólnotę społeczną człowieka - za ojczyznę. W tym sensie stanowi ono integralną część całego procesu wychowawczego, nierozerwalnie związaną zarówno z rolą rodziny, jak i szkoły.

Wychowanie patriotyczne to kształtowanie odpowiedzialności za najbliższą wspólnotę społeczną człowieka - za ojczyznę - i stanowi integralną część całego procesu wychowawczego.

Zdjęcie ilustracyjne / Pexels.com