Zmiany w egzaminach maturalnym i ósmoklasisty

Pandemia COVID-19 i związane z nią zdalne nauczanie sprawiły, że egzaminy w 2021 roku przejdą istotne zmiany — zarówno egzamin ósmoklasisty, jak i egzamin maturalny zostaną przeprowadzone na zupełnie innych zasadach niż dotychczas.

Zawężony zakres wymagań zamiast pełnej podstawy programowej

Jak informuje Ministerstwo Edukacji Narodowej na swojej stronie internetowej:

„W 2021 roku egzamin ósmoklasisty i egzamin maturalny będą przeprowadzone wyjątkowo na podstawie wymagań egzaminacyjnych, a nie jak w ubiegłych latach na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej."

Co to oznacza w praktyce? Biorąc pod uwagę wyniki egzaminów z ubiegłego roku, stan epidemii oraz trudności z realizacją pełnej podstawy programowej w warunkach nauki zdalnej, podjęto decyzję o przeprowadzeniu egzaminów na podstawie zawężonego zakresu wymagań. Innymi słowy, wiedza uczniów nie będzie sprawdzana w całym zakresie przewidzianym przez podstawę programową — zamiast tego ustalono ograniczony, niezbędny zakres wymagań, które będą obowiązywać podczas tych egzaminów.

Konkretne zmiany w arkuszach egzaminacyjnych

Ministerstwo Edukacji Narodowej opublikowało szczegółowe informacje dotyczące modyfikacji formuły arkuszy egzaminacyjnych. Zmiany obejmują wszystkie przedmioty egzaminacyjne — zarówno na poziomie egzaminu ósmoklasisty, jak i matury.

Egzamin ósmoklasisty

Język polski:

• zmniejszenie zakresu treści sprawdzanych w zadaniach egzaminacyjnych, m.in. ograniczona zostanie liczba lektur obowiązkowych;
• formy wypowiedzi ograniczone zostaną do dwóch: rozprawka albo opowiadanie;
• zmniejszenie (o 5 pkt) liczby zadań w pierwszej części arkusza (czytanie ze zrozumieniem), przy zachowaniu pełnego czasu egzaminu — 120 minut;
• możliwość odwołania się przez ucznia w wypracowaniu do wybranej lektury obowiązkowej spełniającej warunki zadania — nie będzie z góry wskazanej lektury obowiązkowej, do której uczeń musiałby się odwołać.

Matematyka:

• zmniejszenie zakresu treści sprawdzanych w zadaniach, m.in. ograniczono wymagania dotyczące własności figur geometrycznych na płaszczyźnie, geometrii przestrzennej oraz elementów statystyki opisowej;
• zmniejszenie (o 5 pkt) liczby zadań w arkuszu egzaminacyjnym, przy zachowaniu pełnego czasu egzaminu — 100 minut;
• zmniejszenie liczby zadań otwartych w porównaniu do arkuszy z lat 2019–2020.

Język obcy nowożytny:

• zmniejszenie zakresu treści sprawdzanych w zadaniach, m.in. obniżony zostanie ogólny oczekiwany poziom biegłości językowej do poziomu A2;
• zmniejszenie (o 5 pkt) liczby zadań w arkuszu egzaminacyjnym, przy zachowaniu pełnego czasu egzaminu — 90 minut;
• ograniczenie i dostosowanie zakresu struktur gramatycznych (opublikowanych w Informatorach o egzaminie z poszczególnych języków).

Egzamin maturalny

Matematyka na poziomie podstawowym:

• zmniejszenie (o 5 pkt) liczby zadań w arkuszu egzaminacyjnym, przede wszystkim w zakresie zadań otwartych, przy zachowaniu pełnego czasu egzaminu — 170 minut.

Wszystkie przedmioty na poziomie rozszerzonym:

• zniesienie obowiązku przystąpienia do egzaminu maturalnego z jednego przedmiotu na poziomie rozszerzonym jako warunku zdania egzaminu maturalnego.

Więcej szczegółów na temat wszystkich zmian można znaleźć bezpośrednio na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.