Fundacje rodzinne - ułatwienia w budowie firm wielopokoleniowych

Jeszcze przed końcem marca tego roku, Ministerstwo Finansów ogłosiło - przygotowany wspólnie z Ministerstwem Rozwoju Pracy i Technologii - projekt ustawy o fundacjach rodzinnych. Dokument trafił do konsultacji społecznych. Według założeń projekt ustawy może trafić do parlamentu w drugiej połowie 2021 r., a ustawa wejść w życie na początku 2022 r.

Znaczenie firm rodzinnych

Według szacunków Ministerstwa Finansów, co piąta wypracowana w Polsce złotówka jest wynikiem pracy firmy rodzinnej. To ok. 830 tys. firm, które generują przychód wysokości 322 mld zł w skali roku. Ich wkład w budowę Produktu Krajowego Brutto Polski kształtuje się na poziomie ok. 18 proc. Sytuacja polityczna w państwach bloku „demokracji ludowej", aż do 1989 r. utrudniała, a często nawet uniemożliwiała ich funkcjonowanie. Dopiero w efekcie przemian społeczno-politycznych w ostatnich trzydziestu latach mogło dojść do pełnego odrodzenia rodzinnego biznesu. W związku z tak krótką historią funkcjonowania firm rodzinnych w Polsce, wciąż natykają się one na problemy, które w krajach z dłuższą wolnorynkową tradycją zostały już dawno rozwiązane.

Sukcesja – największe wyzwanie

Instytucja fundacji rodzinnej ma ochronić firmę przed wstrząsem związanym ze zmianą właściciela i ułatwić powierzenie jej zarządzania spadkobiercom, zgodnie z wolą fundatora. Według danych prezentowanych przez prezes Instytutu Biznesu Rodzinnego, dr Adriannę Lewandowską, w ciągu najbliższych 5 lat w ręce kolejnej generacji przejdzie ok. 57 proc. firm rodzinnych. Jednak tylko niewiele ponad 8 proc. następców przedsiębiorców deklaruje chęć poprowadzenia firmy stworzonej przez rodziców. Oznacza to, że w najbliższych latach znaczna część firm rodzinnych może przejść w obce ręce, tracąc w ten sposób swój szczególny charakter. Dorobek pracy wcześniejszych pokoleń może zostać bezpowrotnie zaprzepaszczony.

- Fundacje rodzinne będą ważnym elementem sukcesji dla wielu rodzin biznesowych. Wprowadzenie takiego rozwiązania to przede wszystkim element zapobiegający rozproszeniu biznesu w kolejnych pokoleniach i działanie na rzecz długowieczności, wielopokoleniowości biznesów rodzinnych – podkreśla dr Adrianna Lewandowska, prezes Instytutu Biznesu Rodzinnego.

Ułatwienia dla uczciwych

Projekt ustawy o fundacjach rodzinnych tworzony był z myślą o ułatwieniu procesu sukcesji. Jednocześnie, jego autorzy nie chcieli, aby nowe regulacje stały się furtką wykorzystywaną do podatkowych oszustw.

- Ministerstwo Finansów chce przede wszystkim zapewnić bezpieczeństwo stosowania tego rozwiązania, tak aby z jednej strony uniknąć wykorzystywania fundacji przez nieuczciwych podatników, a zarazem by nie komplikować systemu podatkowego regulacjami antyabuzywnymi (zapobiegającymi unikaniu opodatkowania dochodów). Dlatego szczególnie zależy nam na udziale w procesie konsultacji projektu jak najszerszego grona firm rodzinnych i zrzeszających je organizacji. Chcemy wspólnie z rynkiem wypracować takie rozwiązanie, które umożliwi ochronę biznesowego dorobku firmy rodzinnej i skutecznie zabezpieczy go dla dobra przyszłych pokoleń – tłumaczył wiceminister finansów Jan Sarnowski.

Regulacje podatkowe - założenia projektu

Majątek wniesiony do fundacji przez fundatora, przeznaczony na realizację celów fundacji, nie będzie przychodem w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Wniesienie mienia do fundacji rodzinnej przez fundatora nie będzie się wiązało z obciążeniami podatkowymi. Działalność operacyjna fundacji rodzinnej będzie opodatkowana na zasadach ogólnych. Dochody fundatora oraz beneficjenta z grona najbliższej rodziny, otrzymane z fundacji rodzinnej, nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W przypadku likwidacji fundacji, nabyte świadczenia czy mienie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn. Osoby najbliższe fundatorowi (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha), będą zwolnieni od podatku, jeżeli przedmiotem świadczenia będzie mienie wniesione do fundacji przez fundatora. Pozostali nabywcy świadczeń zapłacą podatek w wysokości 19 proc. podstawy opodatkowania. Dla porównania, obecnie taki przychód mógłby być opodatkowany nawet stawką 32 proc., nie licząc 4 proc. daniny solidarnościowej.

Czas na konsultacje

Ministerstwa Finansów oraz Rozwoju Pracy i Technologii rozpoczęły już konsultacje zewnętrzne. Opinie i uwagi można zgłaszać do 22 kwietnia włącznie. Proces konsultacji społecznych ustawy koordynowany jest przez Ministerstwo Rozwoju Pracy i Technologii.

Zdjęcie: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.