Strategiczne znaczenie polityki prorodzinnej

Według Adama Smitha, ojca ekonomii klasycznej, ,,Najpewniejszą oznaką pomyślnego rozwoju danego kraju jest zwiększanie się liczby jego ludności". Dodać trzeba, że w świetle współczesnych analiz znaczenie ma też przeciętny wiek danej populacji.

Mało pomyślnie w sferze demografii

Obecne procesy demograficzne, których efektem jest starzenie się społeczeństw, pogłębiają kryzys populacyjny i zwiastują zmiany, wobec których należy znaleźć odpowiednie rozwiązania. Problem nie omija również naszego kraju. Prognozy wskazują, że w perspektywie nadchodzących 30 lat udział osób w wieku 60 i więcej lat w ogólnej liczbie ludności przekroczy 40 proc. Obecnie wynosi on 25,9 proc. (dane za rok 2020).

Jak podkreśla przy wielu okazjach prof. Michał A. Michalski, kulturoznawca i etyk gospodarczy z UAM w Poznaniu oraz prezes Instytutu Wiedzy o Rodzinie i Społeczeństwie, samo wydłużanie się okresu życia należy zaliczyć do cywilizacyjnych osiągnieć, gorzej natomiast ze spadkiem liczby urodzeń. Warto przyjrzeć się prognozom dotyczącym tzw. współczynnika obciążenia demograficznego, będącego wskaźnikiem, który liczy stosunek liczby dzieci (0-14 lat) i osób starszych (ponad 65 lat), czyli osób w wieku nieprodukcyjnym do osób w wieku 15-64 lat (produkcyjnym). W przywołanym wcześniej okresie 30 lat w przypadku dzieci pozostanie on na stałym poziomie, natomiast w przypadku osób starszych zwiększy się trzykrotnie. To nadal prognoza, ale bardzo realna.

W 2019 roku w Unii Europejskiej współczynnik obciążenia demograficznego wyniósł 54,9, czyli na każdą osobę utrzymywaną (w wieku nieprodukcyjnym) przypadły średnio dwie osoby w wieku produkcyjnym. W Polsce (dane GUS za 2020 r.) wynosił 68, co oznacza, że na 100 osób w wieku produkcyjnym przypadało aż 68 osób w wieku nieprodukcyjnym.

Rodzina głównym źródłem kapitału

W kontekście rozpatrywanego zagadnienia, to jest istotności rodziny dla lokalnej społeczności, należy stwierdzić, że rodzina:
1. Warunkuje odtwarzanie i ciągłość biologiczną, społeczną, kulturową i ekonomiczną w skali mikro i makro - w rodzinach rodzą się nowi mieszkańcy wypracowujący dochody i płacący podatki;
2. Jest pasem transmisyjnym kultury - przekazuje wartości, tradycje, normy i umiejętności;
3. Integruje i włącza jednostki w szersze struktury społeczne.

Na tej podstawie prof. M.A. Michalski wnioskuje, że rodzina jest głównym źródłem kapitału ludzkiego i społecznego.

Jej przyszłości zagrażają niekorzystne zmiany demograficzne, które mogą przyczynić się do powstania kryzysu gospodarczo-finansowego. Badacz zajmuje się na co dzień tematyką znaczenia rodziny w procesach ekonomicznych, uważa też, iż obserwowany obecnie spadek przyrostu naturalnego skutkować może katastrofalnymi zjawiskami w gospodarce. Mniejsza liczba urodzin dzieci powoduje bowiem regres demograficzny, efektem którego jest zmniejszenie się liczby ludności, co z kolei powoduje spadek popytu na towary i usługi. To znów rzutuje na ograniczenie podaży, zmniejszenie się ilości miejsc pracy, spadek liczby małżeństw, zmniejszenie się poziomu oszczędności i wzrost poziomu zadłużenia. Stąd prosta już droga do ekonomicznego kryzysu.

Rozpad rodzin bardzo kosztowny

Naukowiec zwraca też uwagę na inny istotny problem wpływający negatywnie na procesy demograficzne. Chodzi o rozpad rodzin głównie w kontekście rozwodów. Zjawisko to ma konkretne przełożenie na sferę ekonomii. Jak szacuje brytyjska Relationships Foundation roczny koszt rozpadu rodzin w Wielkiej Brytanii wyniósł w 2018 roku 51 miliardów funtów, wzrastając o 3 mld funtów w porównaniu z rokiem 2016 (48 mld) i aż o 14 mld funtów w porównaniu z rokiem 2008 (37 mld). Tematem badań kosztów rozpadu rodzin w Polsce zajmują się naukowcy skupieni m.in. w Fundacji Instytutu Wiedzy o Rodzinie i Społeczeństwie (prof. Michał A. Michalski i dr Krzysztof Szwarc z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu). Pierwszy w Polsce raport z tych badań zostanie zaprezentowany już 21 czerwca na specjalnej konferencji.

Działania prorodzinne dla rozwoju i bezpieczeństwa

Przeprowadzona analiza faktów i zjawisk prowadzi prof. M. A. Michalskiego do następujących wniosków:
1. Coraz więcej badań potwierdza zasadniczą rolę struktury i stabilności rodziny dla kondycji społeczeństwa i gospodarki;
2. Rozwiązania, które sprzyjają dzietności, wysokiej jakości socjalizacji, innowacyjności i spójności społecznej są prorozwojowe;
3. Rodzina jest fundamentem stabilności, zamożności i rozwoju społeczności lokalnych.

Wobec tego strategiczną wagę dla rozwoju i bezpieczeństwa zarówno lokalnego, jak i państwowego uzyskują wszelkie działania prorodzinne mające na celu wzmocnienie pozycji rodziny, a przez to mogące wywrzeć korzystny wpływ na rozwój ekonomiczny.

W kontekście obecnej sytuacji uczony zauważa, że to właśnie rodziny znalazły się na pierwszej linii frontu walki z pandemią, a skutecznie prowadzona polityka prorodzinna będzie stanowić kluczowe narzędzie do odbudowy społeczno-gospodarczej po okresie pandemii.

Przytoczonymi wyżej wnioskami ze swoich badań w obszarze styku rodziny i gospodarki prof. Michał A. Michalski podzielił się niedawno będąc gościem konferencji ,,Rodzina – wartość i zadanie" zorganizowanej przez wojewodę wielkopolskiego. O programie konferencji pisaliśmy TUTAJ.

(wt)

Źródło: stat.gov.pl, pl.wikipedia.org
Zdjęcie ilustracyjne: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.