Dlaczego coraz mniej czasu poświęcamy dzieciom?

Żyjemy w świecie paradoksów, a jednym z obszarów, gdzie pojawia się ich niemało, jest czas. Biorąc pod uwagę globalizujący się świat, mówi się na przykład o nowych podziałach społecznych i wskazuje na dwie grupy ludzi w kontekście zatrudnienia: jedna, to ci, którzy mają dużo pieniędzy, lecz za mało czasu; druga – ci, którzy mają dużo czasu, ale nie mają z czego się utrzymywać. Co ciekawe, w jakimś sensie, jedni zazdroszczą drugim, tego czego im samym brakuje.

Problem ten bynajmniej nie jest nowy, zapewniając od wieków zajęcie ekonomistom, którzy na różne sposoby w swoich analizach uwzględniają wymiar czasowy stanowiący nieodłączny element naszej ludzkiej rzeczywistości. Z jednej strony, czas wydaje się być nieograniczony, a z drugiej – w perspektywie pojedynczego ludzkiego życia – wiemy, że nie jest nieskończony. Co więcej, to on właściwie wyznacza nam granicę.

Prowadząc zajęcia z zarządzania, a także spotkania z młodymi ludźmi, którzy przygotowują się do małżeństwa, czasami postanawiam pokazać słuchaczom, w jaki sposób nasza łacińska kultura w swym obecnym kształcie skutecznie wyrabia w nas jeden – bardzo specyficzny – sposób myślenia o czasie. Proszę słuchaczy o dokończenie zdania, które zaczyna się od słów: „Czas to…" i po chwili ciszy pada na ogół nieśmiałe dopowiedzenie: „…pieniądz". W ten sposób potwierdzone zostaje zwycięstwo pewnej wizji człowieka i ludzkiego życia, które zaproponował Beniamin Franklin – jeden z ojców założycieli Stanów Zjednoczonych.

Niekiedy po tym szybkim teście rozwija się krótka dyskusja skłaniająca do refleksji, czy rzeczywiście ten – tak popularny i wszechobecny slogan – mówi prawdę o życiu i o tym, czego od niego oczekujemy? Najczęściej razem dochodzimy do konstatacji, że taki sposób myślenia powoduje zagubienie czegoś istotnego… Wówczas przywołuję inną – właściwie przeciwną wersję – tego powiedzenia, której autora niektórzy kojarzą, ale raczej nikt nie wie, że to on wypowiedział te słowa. Chodzi o kardynała Stefana Wyszyńskiego i jego słowa, że czas to nie pieniądz, ale, że czas to miłość!

I w zdaniu tym zawiera się zarazem podpowiedź dla wielu z nas – zabieganych ojców i matek, którzy czasem nie wiedzą, w co ręce włożyć, bo czas ucieka, a milion spraw czeka… Sformułowanie to przychodzi z pomocą, by samemu sobie i światu, jaki tworzymy dla naszych bliskich, postawić niełatwe pytanie o nasze problemy z czasem… Może okaże się, że jego brak nie jest tak naprawdę problemem, ale jedynie symptomem czegoś o wiele bardziej poważnego – niedoboru miłości. Potwierdzają to niestety badania, z których wynika, że jako rodzice drugiej dekady XXI wieku mamy coraz mniej czasu, dla tych, których… kochamy. Okazuje się, że pomiędzy rokiem 2004 a 2014 odsetek rodziców spożywających z dzieckiem posiłki spadł z 83% do 53%, rozmawiających z dzieckiem na różne tematy obniżył się z 60% do 46%, oglądających razem telewizję z 58% do 44%, wykonujących wspólnie obowiązki domowe z 37% do 33%.

Może więc warto zadać sobie dwa pytania? Pierwsze: Co nas, rodziców, coraz bardziej odciąga od życia rodzinnego i wychowywania naszych dzieci? I drugie: Kto, a może co, zastępuje nas w tym czasie, kształtując charakter i osobowość naszych synów i córek?

A może nawet jeszcze jedno: Czy naprawdę nam się to podoba..?

Zdjęcie ilustracyjne/Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.