Jacy są ojcowie w Polsce

Kilka dni temu odbyło się XIV Międzynarodowe Forum Tato.Net, największe doroczne spotkanie ojców w Europie, którego patronem medialnym był Polskie Forum Rodziców. Była to doskonała okazja do spojrzenia na ojcostwo z różnych perspektyw, do podzielenia się wieloma doświadczeniami i sprawdzonymi metodami, które są pomocne w trudnej roli wychowawczej rodziców. Jak wygląda rola ojca w świetle najnowszych badań. Właśnie opublikowano raport na ten temat.

Polscy ojcowie są coraz bardziej świadomi i chcą angażować się w wychowanie dzieci oraz rozwój relacji z dzieckiem i rodziną, jednak potrzebują do tego odpowiedniego wsparcia. – wynika z badania przeprowadzonego przez Fundację Dajemy Dzieciom Siłę (FDDS). Niedawno opublikowano ich wyniki. „Tata 2022. Raport z badania polskich ojców" pokazuje kim są polscy ojcowie, jak patrzą na swoje rodzicielstwo i jak je realizują w praktyce.

Kim są i co myślą współcześni ojcowie

Jak podaje raport polscy ojcowie w większości mieszkają ze swoimi dziećmi i ich matkami (odpowiednio, 90,1 proc. i 86,4 proc.), są też aktywni zawodowo (89,2 proc.).

W zdecydowanej większości uważają, że zarówno matka jak i ojciec w podobnym stopniu powinni rozmawiać z swoimi dziećmi o ich problemach (85,0 proc.) oraz podejmować ważne decyzje dotyczące ich dziecka (83,7 proc.).

Jeśli chodzi o pogląd, że rodzice wspólnie powinni dbać o zabezpieczenie materialne rodziny, to przychyla się do niego 63,1 proc. ojców, przy czym 29,7 proc. z nich uważa, że jest to głownie ich odpowiedzialność.

Jaki podział domowych obowiązków

Badani ojcowie są zdania, podział zadań we wszystkich obszarach związanych z opieką nad dzieckiem powinien być równy, jednak oceniają, że przede wszystkim przy zabawie (81,6 proc.) i pomocy w nauce (78,2 proc.).

Jedna trzecia ojców widzi głównie odpowiedzialność matki w kwestii przygotowania posiłków dla dziecka (28,2 proc.) i pielęgnacji niemowlęcia (31,2 proc.). Jedyny obszar zarezerwowany dla ojca to uprawianie z dziećmi sportów (28,3 proc.).

Największe różnice między sytuacją optymalną a tą, jaką mają w swoim domu, występują w dziedzinie obowiązków związanych z edukacją dzieci. Chodzi tu zarówno o kontakty z nauczycielami, jak i pomoc w nauce, a także opiekę nad chorym dzieckiem. W tych przypadkach, odpowiedzialność matki jest znacząco większa w realizacji tych zadań niż w deklaracjach ojców.

Ile czasu z dzieckiem

Ojcowie, którzy pracują, spędzają z dziećmi średnio 3,5 godz. w dniu roboczym i 5 godz. w dniu wolnym od pracy. Deklarują oni, że skorzystali z urlopu ojcowskiego (61,9 proc.), a ci, którzy się na taki urlop nie zdecydowali, uzasadniali to przede wszystkim brakiem takiej potrzeby w domu (31,1 proc.) lub możliwości w związku z formą zatrudnienia lub obowiązkami w pracy (22,9 proc.).

Co prawda w 55,2 proc. deklarują, że korzystali z urlopu rodzicielskiego, nie znajduje to jednak potwierdzenia w danych administracyjnych. Zdecydowanie najczęstszą przyczyną nieskorzystania z tej formy urlopu (64,0 proc.) była chęć matki do wykorzystania całego urlopu rodzicielskiego.

Jak przygotowują się do rodzicielstwa

Przygotowanie przyszłego ojca do funkcji rodzicielskich odbywa się głównie przez rozmowę z partnerką (82,2 proc.) i z rodziną, lub przyjaciółmi (75,7 proc.), szukanie informacji na ten temat w intrenecie (64,1 proc.), ale też - częściej niż w badaniu sprzed 8 lat – przez branie udziału w zajęciach w szkole rodzenia (28,8 proc.) lub warsztatach rodzicielskich (28 proc.).

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.