Matka Polka, nastolatka i seksualność. Jak rozmawiać z dziećmi o seksie?

Od dłuższego czasu chodził nam (Monice Kogut i mnie) po głowach pomysł napisania książki o seksualności dla dziewcząt. Głównie z pobudek pragmatycznych – same jesteśmy mamami i brakowało nam na rynku wydawniczym pozycji, którą bez stresu mogłybyśmy polecić naszym dorastającym córkom. Niektóre z nich już dorosły, ale mamy jeszcze kilka, którym taka książka mogłaby pomóc zrozumieć ten trudny dla nich czas.

Warto rozmawiać z córką o seksie

Wiadomo – rozmowa matki z córką to podstawa. Przeczytałyśmy mnóstwo poradników na ten temat. Jak rozmawiać z córką o seksie, kiedy jakie rozmowy przeprowadzać, jak dostosować język do wieku dziecka, jak zmienia się ciało dziewczyny w okresie dojrzewania itp. Myślę, że wykonałyśmy swoje zadania. Ale zdajemy sobie sprawę, że czasem dzieciom trudno jest rozmawiać na te tematy z rodzicami i nie zawsze taka rozmowa jest dla nich komfortowa. Są pytania, które nastolatki zwyczajnie wstydzą się zadać rodzicom. I to jest zrozumiałe. Dlatego niesłychanie ważne jest, by znalazły dobre źródło informacji i dobre odpowiedzi. Zaczęłyśmy analizować rynek wydawniczy w Polsce i za granicą. Odkryłyśmy dziesiątki, jeśli nie setki, publikacji w różnych językach z dziedziny tzw. edukacji seksualnej, skierowanych do młodzieży i to, co zobaczyłyśmy – przeraziło nas. Część z publikacji ocierała się wręcz o pornografię, część była dobra pod względem graficznym, jednak treść pozostawiała wiele do życzenia. Zdecydowana większość, a nawet prawie wszystkie książki, sprowadzały seksualność i współżycie do roli sportu i rozrywki. Nie było tam mowy o budowaniu relacji, o trwałych związkach, lecz tym, co wysuwało się na pierwszy plan było „sprawdzanie" partnerów seksualnych, rodzaje antykoncepcji, wskazówki, jak nałożyć prezerwatywę, kto i kiedy może przepisać „antykoncepcję awaryjną", kiedy zamieszkać ze sobą i jeszcze wiele innych tematów, które miały uchodzić za te „najważniejsze".

Czasem rodzic nie wystarczy

Przeszukałyśmy więc Internet i znalazłyśmy takie „niezręczne pytania", które w sferze seksualności młode dziewczyny boją się zadać wprost swoim rodzicom. I to był strzał w dziesiątkę. Niektóre z tych pytań w ogóle nie przyszłyby nam do głowy! No, ale nie jesteśmy już nastolatkami, mamy dużą wiedzę i doświadczenie, więc pewne rzeczy są dla nas oczywiste. Tymczasem młodzi ludzie naprawdę są zagubieni w sferze seksualności, chcą rzetelnych odpowiedzi, nie chcą dróg na skróty, chcą, by dorośli traktowali ich poważnie i nie zbywali łatwymi wymówkami: „Na co ci to? Masz jeszcze czas. Dorośniesz, to ci odpowiem". Nie każdy dorosły (w tym rodzic) potrafi też na te pytania odpowiedzieć.

Postanowiłyśmy więc zaprosić ekspertów, by na te „niezręczne" pytania odpowiedzieli. I myślę, że się to udało. Nareszcie jest książka, której tak bardzo nam – mamom – brakowało na rynku. Ze spokojnym sercem możemy przekazać ją w ręce naszych córek, bez obaw, że przeczytają coś, co na zawsze zostawi rysę na ich psychice.

Do współtworzenia tej publikacji zaproszenie przyjęli psycholodzy, ginekolodzy , seksuolodzy i inni eksperci, którzy w przystępny sposób omawiają problemy ze swoich dziedzin. Wśród wywiadów zalazła się również szczera rozmowa z Julią, która została mamą jako nastolatka.

Pytania nieoczywiste

Książka porusza tematy zarówno biologiczne, które mają pomóc młodym dziewczynom zrozumieć funkcjonowanie ich organizmów, jak i z pogranicza filozofii: Kim jestem? Co zrobić, jeśli nie czuję się komfortowo w swoim ciele? Czy mogę zmienić płeć? A wszystko z poszanowaniem ich godności, rzeczowo i z wyczuciem. Czyli tak, jak każda mama chciałaby, by ktoś z jej córką rozmawiał o sprawach intymnych.

Do współtworzenia tej książki zaprosiłyśmy jeszcze Krystynę Różańską-Gorgolewską, która czuwała, by całość była estetyczna i spójna. Książka zyskuje też dzięki oryginalnym ilustracjom stworzonym przez Damiana Rojka.

Och... Godzinami mogłabym opowiadać, jak ta książka powstawała. To setki godzin, rozmów, telefonów, śmiechu i łez. Tego doświadczenia nikt nam już nie odbierze. Wszyscy, którzy pomagali nam tworzyć tę publikację, zasługują na nasze podziękowania i brawa. Bez ich wsparcia, czasem krytyki (konstruktywnej) ale i mnóstwa motywacji, nie udało by się nam.

Już za chwilę przekażemy Państwu tę książkę do rąk. Będziecie mogli sami ocenić, czy warto podarować ją swojej córce. Mam nadzieję, że nie zawiedziemy Państwa oczekiwań.

Przyjemnej lektury.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.