Ojcostwo wymaga równowagi pracy i domu

Na wstępie warto zastanowić się nad tytułem. „Ojcostwo" to pojęcie szerokie, które może być różnie ujmowane: z punktu widzenia biologicznego, prawnego, społecznego, obyczajowego, religijnego i zapewne jeszcze innych. Niezależnie od tego, w jakim aspekcie będzie rozważane i analizowane, ojcostwo zawsze łączy się z pojęciem trwałości realcji (osobistej, duchowej…). Jeśli mamy zastanawiać się nad relacją pomiędzy ojcostwem a pracą zawodową, warto może przytoczyć mądrą i całościową jej definicję podaną przez Cz. Strzeszewskiego. Pracę zawodową określił on jako wolną, choć konieczną dzialalność człowieka, połączoną z trudem i radością, mającą na celu tworzenie użytecznych dla ludzi wartości duchowych i materialnych.

Współczesna rodzina

Uznaje się, że obecnie funkcjonują dwa modele rodziny: tradycyjny i partnerski. Obydwa cechuje emocjonalna więź z dzieckiem, potrzeba miłości i wzajemnego zrozumienia. W rzeczywistości, na skutek zmian kulturowych, społecznych oraz na rynku pracy coraz częściej funkcjonuje model partnerski, w którym mężczyzna i kobieta dzielą między siebie obowiązki zawodowe i rodzinne, uzgadaniają decyzje dotyczace wychowywania dzieci, wydatków, pracy zawodowej itd. Niezależność ekonomiczna kobiet, ich nastawienie na samorealizację i autonomię zmieniają częściowo rolę ojca, co nie musi stać na przeszkodzie w dobrym wychowywaniu dzieci i pełnieniu roli ojca czy matki.

Ojciec i jego rola

Postać ojca często kojarzy się dziecku z jakąś formą radości, chociażby wspólnej zabawy w dzieciństwie. Satysfakcjonujące kontakty z ojcem sprzyjają ogólnemu rozwojowi dziecka, służą kształtowaniu otwartej postawy wobec ludzi, wyzwalają aktywność i radość życia. Badania pokazują, że polscy ojcowie kojarzą ojcostwo pozytywnie: z odpowiedzialnością, wychowywaniem, poświęceniem, nauką cierpliwości, dorastaniem, zwiększeniem obowiązków, zmianą stylu życia, że chcą się angażować w życie rodzin i wychowanie dzieci (Dzwonkowska-Goduła). Na podkreślenie załuguje także fakt, że, jak podają, podstawą ich zaangażowania i odpowiedzialnego ojcostwa jest miłość do żony.

Niestety, problemem części współczenych ojców są uzależnienia od pracy, samochodu, telewizji/mediów czy używek (M. Janukowicz). To powoduje, że niektórzy z nich w swoich postawach rodzicielskich zatracają rygoryzm, stanowczość i konsekwencję, które były atrybutami ojcostwa, a ich aktywność sprowadza się do pouczania (M. Janukowicz), przy braku własnego dobrego przykładu i postaw godnych naśladowania.

Ojcostwo a praca zawodowa

Należy zauwazyć, że model ojcostwa, odnoszący się do jego funkcji w postaci zarabiania środków na utrzymanie rodziny, uległ zmianom. Efektem tego jest wytworzenie się nowego modelu, w którym ojciec zaczął brać aktywniejszy udział w opiece, wychowaniu dzieci i w części obowiązków domowych. Jest to korzystne zarówno dla relacji ojca z dziećmi, jak i z żoną (Dąbrowska). Mężczyźni odczuwają jednak nadal, i dobrze że tak jest, presję związaną z pełnieniem ról społecznych, w tym roli osoby odpowiedzialnej za rodzinę, za jej bezpieczeństwo i byt materialny. Łączenie tego z nową rolą ojca może skutkować zakłóceniami w relacjach rodzinnych z żoną i dziećmi. I nie chodzi tu o samą potrzebę osiągania sukcesów zawodowych, lecz o zachowanie równowagi między życiem rodzinnym i pracą zawodową. Sama praca zawodowa ojca nie musi być traktowana jako ograniczenie w relacjach. Dobrze jest, gdy dzieci wiedzą, czym poza domem zajmują się ich rodzice, a zwłaszcza ojcowie, a praca zawodowa wykonywana z radością, pomimo trudu i różnych problemów, stwarza mężczyznom szansę na bardziej dojrzałe ojcostwo, na pokazywanie wartości niematerialnej, jaką daje praca, na umiejętność osiągania kompromisów i uczenia tego dzieci, na pokazywanie odpowiedzialności za siebie, rodzinę, współpracowników. Znaczenie ma także pozycja zawodowa, co potwierdzają badania, wskazujące na znacznie lepsze ustosunkowanie się dzieci wobec ojców o stabilnej pozycji zawodowej (Dąbrowska). Z drugiej strony, ojcowie bezrobotni znacznie częciej niż pracujący ujawniają niski poziom ochraniania swoich dzieci, a cechą ich rodzicielskich postaw jest demonstrowanie siły (A. Mądry).

Na koniec kilka wniosków. Dla ojców – w miarę możliwości podejmujcie pracę dającą satysfakcję z jej wykonywania, użyteczności, widząc jej sens, pracę wykonywaną z mądrymi i uczciwymi ludźmi i rozmawiajcie o niej z dziećmi. Dla pracodawców – firma przyjazna ojcom, będąca wobec nich elastyczną, sprawiedliwie wynagradzająca, tworząca dobrą atmosferę pracy i pokazująca jej sens, nie tylko zyskuje dobry wizerunek ale sprawia, że pracownicy będą rzadziej nieobecni w pracy i bardziej efektywni, bo zminimalizowany zostanie np. stres związany z tym, jak połączyć rolę ojca i pracownika. Poza tym, dzięki takiej atmosferze i ralacjach w fimie, ojcowie będą wskazywać na pozytywne aspekty pracy zawodowej, co ma duże znaczenie wychowawcze. Warto też dodać (co potwierdzają liczne badania), że w długim okresie najlepiej, najefektywniej pracują mężczyźni posiadający trwałą, stabilną rodzinę.

Czas na podsumowującą refleksję. Satysfakcjonująca praca zawodowa i szczęśliwa rodzina nie wykluczają się. Wręcz przeciwnie, szczęśliwa rodzina, w tym dobra relacja z dziećmi i spełnienie w roli ojca sprzyjają wzrostowi zadowolenia z pracy i wydajności pracy.

Zdjęcie ilustracyjne: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.