Warte polecenia książki dla dzieci

Monika Chilewicz

Gdy wyobrażamy sobie osobę z książkową pasją, widzimy człowieka leżącego na wygodnej kanapie lub umoszczonego w ulubionym fotelu, zatopionego w lekturze, niedostrzegającego świata poza nią. Być może dlatego też istnieją rodzice, którzy nie zauważają potrzeby, a wręcz unikają zachęcania dzieci do sięgnięcia po książkę. Z tej perspektywy trudno im się dziwić, przecież nie chcą wychować leniucha niezdolnego do wysiłku, skupionego na czynnościach, które sprawiają mu przyjemność. Tymczasem czytanie, to nie tylko czynność miła, ale i szalenie pożyteczna z punktu widzenia odkrywania własnego potencjału. Gdy prześledzimy preferencje czytelnicze dzieci, możemy już na wczesnych etapach dostrzec zainteresowanie pewnymi tematami, a równocześnie obojętność wobec innych. Są młodzi czytelnicy, którzy pochłaniają opowieści przygodowe, osadzone w egzotycznych krajobrazach. Są też zwolennicy książek historycznych, wojennych czy biografii. Warto spojrzeć na te czytelnicze gusta jak na okazję do rozwoju zainteresowań, które ostatecznie mogą doprowadzić do wyboru drogi zawodowej.

Najbogatszą ofertę znajdą bez wątpienia miłośnicy przyrody, począwszy od najmłodszych, a skończywszy na dorastających czytelnikach. Interesującą pod względem treści, ale też zachwycającą pod względem szaty graficznej propozycją jest wydana przez Naszą Księgarnię seria autorstwa znakomitego duetu ilustratorskiego: Ewy Kozyry-Pawlak i Pawła Pawlaka. Składają się na nią trzy tomy: Mały atlas ptaków Ewy i Pawła Pawlaków, Mały atlas motyli Ewy i Pawła Pawlaków oraz Mały atlas zwierząt Ewy i Pawła Pawlaków. Wbrew temu, co sugeruje kartonowa forma książki, jest to propozycja nie tylko dla najmłodszych, bowiem treści w niej zawarte mogą być ciekawe i zaskakujące nawet dla dorosłych. Godne polecenia – znów z powodu nieprzeciętnej grafiki i zawartości merytorycznej – są książki z serii W Muzeum wydawnictwa Dwie Siostry. O przyrodzie opowiadają trzy z nich: Animalium, Botanicum i Fungarium. Na pewno nie zawiedzie się ten, kto sięgnie po książki wydawnictwa Multico, które w przyrodzie właśnie się specjalizuje. Dzieciom dedykowana jest przede wszystkim seria opowiada o…, gdzie autorem jest zawsze naukowiec specjalizujący w danej dziedzinie, i tak, między innymi, ornitolog Andrzej Kruszewicz opowiada dzieciom o ssakach świata, leśnik Wojciech Gil o lesie, a zoolog i hodowca psów Marcin Jan Gorazdowski opowiada o psach.

Młodzi odkrywcy kosmosu również mają w czym przebierać. Wspomniana już seria W Muzeum zawiera książkę Planetarium, duży, efektowny atlas przedstawiający nie tylko planety i galaktyki, ale również teorie dotyczące powstania wszechświata. Z kolei w serii opowiada o… bestsellerami są książki popularyzatora astronomii Jerzego Rafalskiego, poświęcone gwiazdom i planetom. Warto także sięgnąć po wydaną przez Zysk i Spółkę serię powieści Lucy i Stephena Hawkingów opowiadającą o przygodach dwojga przyjaciół, George'a i Annie, którzy z pomocą superinteligentnego komputera o nazwie Kosmos wędrują aż na krańce galaktyki. Pierwszy tom zatytułowany jest George i tajny klucz do wszechświata.

Miłośnikom fizyki i techniki spodobają się książki Randalla Munroe, rysownika, a zarazem byłego pracownika eksperymentalnego laboratorium NASA. What if? A co gdyby? w humorystyczny sposób, za pomocą absurdalnych historyjek przedstawia skomplikowane zagadnienia, takie jak fizyka kwantowa, czarne dziury, teoria względności, przyspieszenie ziemskie itp. Podobnie jest w przypadku książki Tłumacz rzeczy stanowiącej zbiór schematów błyskotliwie objaśniających różne zjawiska o rzeczy, od tak prostej jak długopis („kijek do pisania") aż po reaktor jądrowy („budynek z prądem z ciężkiego metalu"). Żartobliwy styl opowiadania o skomplikowanych rzeczach ma za zadanie zachęcić młodego czytelnika do zagłębienia się w zagadnienia, które – obwarowane mnóstwem skomplikowanych pojęć i definicji – mogłyby być dla niego niezrozumiałe.

Zdjęcie ilustracyjne/Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.