Czy media wpływają na szczęście nasze i naszej rodziny?

prof. Andrzej Urbaniak

Rozumienie szczęścia jest przedmiotem badań filozofów, socjologów, psychologów... Niezależnie jednak od tego, o jakim szczęściu mówimy, zawsze odnosimy je najpierw do osoby, a dopiero w dalszej kolejności do grupy osób. Określmy zatem główne warunki szczęścia osoby. Jednoznacznie definiuje je psychologia jako: podstawowe potrzeby psychiczne, bez których człowiek nie może w pełni się rozwijać, a zatem nie może być również szczęśliwy. Do tych potrzeb zalicza się: poczucie bezpieczeństwa, poczucie własnej wartości (lub inaczej: potrzeba uznania i doceniania) oraz potrzeba kontaktu z drugim człowiekiem (lub inaczej: przynależność do wspólnoty). W zależności od etapu rozwoju człowieka (dzieciństwo, młodość, wiek dojrzały) w różny sposób się one ujawniają i różny może być stopień ich zaspokojenia.

Te czynniki oraz cały szereg innych, w różnym stopniu poddane są oddziaływaniu mediów. Oddziaływanie to dotyczy wszystkich członków rodziny. W jaki jednak sposób media mogą oddziaływać na coś, co stanowi o naszym szczęściu?

Poczucie bezpieczeństwa: Niezwykła zdolność przekazu informacji stanowi swoisty fenomen mediów. Pozwala uzyskać informacje o zdarzeniach, które wydarzyły się na innych kontynentach, praktycznie natychmiast po ich zaistnieniu. Najczęściej są to informacje o tragediach, kataklizmach, zabójstw itp. Ukazywany świat jest pełen nienawiści i agresji. Pojawia się swoista psychoza zagrożeń.

Obroną jest właściwa więź rodzinna, gdy jej brak – pojawia się poczucie wyobcowania i nierzadko strach.

Poczucie własnej wartości: Kreowane przez media wzorce, szczególnie w zakresie wyglądu, powodują często poważne zaburzenia poczucia własnej wartości, gdy własny obraz nie przystaje do tych wzorców. Podobnie rzecz ma się z kształtowaniem wizji sukcesu przedstawianego w mediach w kategorii sukcesu ekonomicznego i kariery politycznej. Przeciętny odbiorca treści programów medialnych postrzega swoje sukcesy za mierne i nic nie znaczące.

W zdrowej rodzinie kreowanie poczucia własnej wartości każdego jej członka jest zadaniem wszystkich bliskich. Każdy członek rodziny ma w niej swoje niezastąpione miejsce, gdzie ma prawo czuć się bezpiecznie i które jest jemu właściwe niezależnie od tego, czy odnosi sukcesy czy nie.

Przynależność do wspólnoty: We wspólnocie następuje wymiana dobra między jej członkami. Każdy członek wspólnoty wkłada do wspólnego skarbca swoje talenty, podejmując się różnych zadań dla dobra wspólnego. Zaangażowanie w życie wspólnoty rodzinnej daje mandat korzystania z jej wspólnego skarbca. Świadomość przynależności daje oparcie w sytuacji załamań, niepowodzeń czy zagrożeń. Jest to szczególnie ważne w wieku młodzieńczym, kiedy poczucie samotności może wywołać reakcje zagrażające zdrowiu i życiu młodego człowieka. Świadomość przynależności do wspólnoty rodzinnej zaspokaja silną potrzebę wspólnotowego życia młodych ludzi i stanowi w pewnym sensie obronę przed sektami i grupami nieformalnymi.

Niestety często następuje ucieczka od wspólnoty rodzinnej w świat mediów. Media narzucają rytm życia rodziny (często uzależniony od czasu emisji poszczególnych programów) i zawłaszczają czasem wspólnoty (oczywiście za przyzwoleniem i przy pomocy członków rodziny). Zamiast np. posłuchać opowieści dziecka z wycieczki klasowej, wybieramy oglądanie kolejnego odcinka telewizyjnego serialu.

Media są niewątpliwie wspaniałym dziełem człowieka. Zasadnicze pytanie dotyczy sposobu ich wykorzystania. Na ile nam służą, na ile pomagają "bardziej być niż mieć"?

Mass media mogą stanowić szansę na rozwój osoby, a tym samym najbliższej nam grupy - rodziny, ale mogą być również zagrożeniem dla szczęścia rodzinnego. Wszystko zależy od nas.

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.