Czy zamknięte osiedla są dobrym miejscem dorastania naszych dzieci?

prof. Jakub Isański

Krótkie spojrzenie na oferty rynku nieruchomości uświadomi nam, jak dobrą propozycją do zamieszkania może być osiedle zamknięte, z prywatnym miejscem parkingowym, własnym placem zabaw dla dzieci z ławeczkami dla rodziców, niewielkim sklepikiem w pobliżu i gwarantowanym świętym spokojem. Z tych reklam nie dowiemy się jednak, z jakimi uciążliwościami może wiązać się wybór takiego lokum. A zatem: wyłączność wszystkich powyższych miejsc osiągana jest za cenę ograniczenia dostępności dla osób postronnych i przypadkowych. Zamiast nich, w najbliższym otoczeniu pojawiać się będą jedynie osoby z naszego sąsiedztwa, zamieszkujące ten sam budynek czy to samo osiedle.

Czy to jednak problem? Jak zamieszkanie na takim osiedlu może wpłynąć na nas, nasze dzieci, nasze rodziny?

Zamknięte osiedla od kilkudziesięciu lat są coraz popularniejszą formą budownictwa korzystającą także z osiągnięć społecznej inżynierii. Powstające w ten sposób budynki nie uzupełniają istniejącej tkanki mieszkaniowej, nie wpisują się w dotychczasowe sąsiedztwa, ale stanowią zupełnie nowy sposób na skonstruowanie idealnej przestrzeni mieszkalnej. Jej mieszkańcy nie muszą obawiać się różnych uciążliwości zamieszkiwania w miastach, ale spokojnie korzystać z przestrzeni, za którą zapłacili.

Nowość dotyczy także osób zamieszkujących w takich miejscach: zazwyczaj są to mieszkańcy, którzy nie integrują się z dotychczasowymi. Ich dzieci, co ważne, mieszkają i rosną w otoczeniu, które jest odizolowane od znacznej części wpływów społecznych. Nieprzypadkowo osiedla zamknięte są szczególnie popularne w biedniejszych krajach, w których ludzie żywią uzasadnione obawy o swoje bezpieczeństwo. Oprócz zapewniania bezpieczeństwa, osiedla zamknięte mają także za zadanie symbolicznie podkreślić prestiż osób tam zamieszkujących. Wszystko to tworzy mieszankę, której wspólnym mianownikiem jest odizolowanie od dotychczasowego – chaotycznego, nieuporządkowanego otoczenia.

Zamknięte osiedla powstają głównie w dużych miastach, zazwyczaj na ich obrzeżach. Mniejsze kompleksy mieszkalne – nowe budynki z zamkniętym dojściem na trawnik, skwer czy plac zabaw – w centrach miast. Łatwo je zauważyć, chociaż niełatwo się do nich dostać. Bywa, że nasza ulubiona ścieżka spacerowa czy ławeczka, na której można było dotąd spotkać znajomych z sąsiedztwa, zostanie nieoczekiwanie odgrodzona murem czy płotem.

Tego typu osiedla, jak już wspomniałem, to coraz bardziej popularny pomysł na stworzenie idealnego sąsiedztwa, w którym nie musimy się niczego obawiać, możemy mieć poczucie pełnej kontroli i bezpieczeństwa. Warto jednak pamiętać, że ubocznym skutkiem zamieszkiwania w takich miejscach może być skuteczna eliminacja zdecydowanej większości ludzi z naszego otoczenia, a kontakty z nimi mogą być uważane za niepożądane i związane z jakimś poczuciem zagrożenia. Nie trzeba dodawać, że takie zaprojektowanie przestrzeni zamieszkania może dotyczyć jedynie niewielkiej części naszego otoczenia.

A jeśli konsekwencją zamieszkania na takim osiedlu będzie, że większość naszej okolicy będzie nam się kojarzyła z jakimś poczuciem zagrożenia? Czego wówczas będą się uczyć nasze dzieci?

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.