O powrotach

Agata Gramacka
podróżniczka

Powoli wracamy do normalności... Budzi to moje wspomnienia z powrotu do domu po półrocznej podróży dookoła świata. Wówczas też mieliśmy wrażenie powrotu do normalności. Szybko okazało się jednak, że nie ma czegoś takiego jak powroty, a normalność - taka jaką zapisaliśmy w swojej pamięci - nie istnieje.

Upływający czas zmienia wszystkich i wszystko. Każdy przeżywa go na swój sposób, zdobywając nowe doświadczenia. Nasza rodzinna, podróżnicza przygoda może i była czymś wyjątkowym, ale przecież świat i mała społeczność, do której wracaliśmy też nie stały w miejscu. Wszystko (i każdy) w pewien sposób uległo zmianie.

Największym pragnieniem po tak długiej nieobecności w domu był powrót do czegoś znanego i „oswojonego" - gdzie codzienna troska o nocleg i wyżywienie nie będzie już nieustannym niepokojącym wyzwaniem. Ale tutaj także spotkało nas… małe rozczarowanie. Coś, co było już kiedyś poskromione, nie oznacza, że teraz nie będzie już wymagało działania i wysiłku. Tak bardzo nastawiliśmy się na to, że w domu będzie „łatwiej", że ostatecznie wyszło na to, że wcale nie potrafiliśmy okiełznać codzienności. Zakupy się same przecież nie robiły, obiad nie powstawał z niczego - codzienność też wymagała organizacji i zaplanowania. Długo trwało zanim tę naszą, niby znaną, rzeczywistość na nowo poznaliśmy i uporządkowaliśmy.

Wówczas dotarło do nas kolejne spostrzeżenie. Sposób życia, który znaliśmy był przecież dostosowany do tego, kim byliśmy przed podróżą. A czas spędzony poza domem zmienił nas jako rodzinę. I to mocno. Częściowo zmieniły się priorytety, poszerzył światopogląd, zachwianiu uległy wcześniej ustalone i przyjęte normy. Najbardziej zauważalne jednak były zmiany w relacjach między nami, a także z rodziną i przyjaciółmi. Wróciliśmy zdawałoby się ogołoceni z wszelkich naleciałości i przymusów nadawanych przez świat zewnętrzny i mogliśmy stanąć przed sobą w prawdzie i spróbować na nowo odpowiedzieć na pytanie: kim dla siebie jesteśmy?

Powroty wcale nie są łatwe. Nastawiamy się, że będzie „jak dawniej", a tak już nigdy nie będzie. Jest inaczej i my jesteśmy inni. Być może łatwiej by było nastawić się, że to nie jest powrót, tylko… dalszy etap życia, dalszy etap podróży, kolejny krok... Wymagający od nas poznania i okiełznania zupełnie tak samo, jak wcześniejsze etapy.

Czy ten „powrót do nowej normalności" może być podobny? Pod niektórymi względami z pewnością. Bo to przecież wcale nie powrót, tylko otwierająca się przed nami nowa rzeczywistość. Nie jesteśmy już tacy sami, nasze życie wzbogaciło się o nowe doświadczenia. A normalność? Może wcale nie ma czegoś takiego jak normalność, a każdy dany nam dzień po prostu trzeba przeżyć jak najgodniej. Z podróży wyciągnęliśmy wiele lekcji. Do tej pory procentują w naszym rodzinnym życiu. Powoli zaczynamy też zauważać lekcje, jakie wynosimy z czasu pandemii. Jak na razie na myśl przychodzi najważniejsza, trafnie niegdyś ujęta przez Wisławę Szymborską: „tyle wiemy o sobie ile nas sprawdzono".

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.