O prywatności w sieci

prof. Jakub Isański

Temat nowych technologii pojawiał się już na łamach naszego forum wielokrotnie. Wydaje się, że to jeden z tych obszarów, w którym wszyscy powinniśmy się nieustannie dokształcać i to nie tylko z powodu pojawiania się na rynku coraz to nowych modeli różnych urządzeń, z lepszymi parametrami i bogatszymi pakietami dodatkowymi. Są one czymś więcej niż tylko kolejnymi gadżetami w naszych rękach. Z jednej strony dają nam ogromne możliwości i ułatwiają codzienne życie, ale z drugiej - nieodpowiednio używane mogą przynieść niemało problemów.

Ślady w sieci

Tym razem warto spojrzeć na temat prywatności, z którym nieodłącznie związane jest korzystanie z nowych technologii. To, że każda nasza obecność w sieci zostawia w niej ślady wiemy już chyba wszyscy. Co jednak z tą wiedzą powinniśmy zrobić? Albo jeszcze ważniejsze pytanie: czy na pewno wiedzą o tym także nasze dzieci?

Zazwyczaj uważa się, że dzieci są znacznie bardziej zaawansowane w używaniu komputerów i Internetu. Wydaje mi się, że warto z nimi porozmawiać przynajmniej o kilku sprawach:

1) Ile naszej prywatności - fotografii, informacji o znajomościach, przyjaźniach i codziennym życiu, powinno być ogólne dostępnych?

2) Jak korzystanie z tych technologii, urządzeń, aplikacji zmienia nasze codzienne funkcjonowanie? Czy tylko je ułatwia, czy też tworzy nowe potrzeby, domaga się poświęcania im czasu; może rodzić też frustracje, rozczarowania?

3) Czy za kilka lat chcemy otrzymywać z sieci automatyczne przypomnienia o tym, co robiliśmy w młodości?

Pytania, oczywiście proste, mogą nam pomóc zastanowić się nad konsekwencjami używania nowych technologii w naszym dzisiejszym życiu. W przypadku dzieci i młodzieży ich zadawanie jest tym bardziej istotne, bo konsekwencje te w ich dorosłym życiu mogą być tym bardziej dotkliwe.

Zagrożona prywatność

Na czym polega z problem z prywatnością w sieci? Najkrócej mówiąc - w sieci nie ma prywatności. To bardzo ważne, żeby uświadomić to naszym dzieciom. Nie tylko dlatego, że w sieci mogą paść ofiarą różnych przestępstw. Niefrasobliwe korzystanie z Internetu może się więc skończyć chociażby używaniem naszych zdjęć przez zupełnie obce osoby. Zwróćmy tylko uwagę, jak wiele można się o nas dowiedzieć przy okazji korzystania z sieci. Na przykład nagrania w popularnej aplikacji tik tok mogą dostarczyć informacji o wyglądzie pokojów dzieci. Wysłanie zdjęć wakacyjnych to informacja nie tylko o miejscu, gdzie spędzamy czas wolny, ale także okazja do poznania naszych zainteresowań i pasji oraz możliwości finansowych. A zdjęcia posiłków, to z kolei informacja o naszych kulinarnych preferencjach.

Uświadamiać dzieci o konsekwencjach

Wszystkie te przykłady są wykorzystywane komercyjnie, na przykład przez właścicieli portali społecznościowych. Przez kogo jeszcze? Tego, niestety, nie wiemy. I znowu, nie chodzi o to, aby nie robić zdjęć, nie korzystać z Internetu czy też nie odpisywać na e-mailowe pozdrowienia. Odpowiedzialność rodziców polega jednak na tym, żeby uświadomić dzieci o wszystkich wspomnianych konsekwencjach korzystania z internetowych stron.

Stare pudło ze zdjęciami i negatywami, jakiekolwiek by one nie były, można było po prostu zamknąć i schować na dnie szafy. Zdjęcia przesłane do Internetu nie mają już tej zalety.

Zdjęcie ilustracyjne: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.