W Polsce rodzi się coraz mniej dzieci

dr Krzysztof Szwarc

demograf

Główny Urząd Statystyczny opublikował informacje na temat sytuacji społeczno-gospodarczej kraju (w tym dane demograficzne) za okres styczeń - maj 2019 rok. Wiele wskazuje, że mamy do czynienia z kolejnym rokiem z malejącą liczbą urodzeń. Po wprowadzeniu programu „Rodzina 500+" w 2016 roku już w kolejnym roku odnotowano blisko 402 tysiące urodzeń, co wywołało duży entuzjazm wśród osób odpowiedzialnych za politykę prorodzinną, gdyż prognozowano mniejszą liczbę. Jednak w 2018 roku na świat przyszło 389,5 tysiąca dzieci.

Na podstawie informacji za pierwsze pięć miesięcy bieżącego roku należy oczekiwać kolejnego spadku. Do tej pory w 2019 roku zarejestrowano 153,8 tys. urodzeń, podczas gdy w analogicznym okresie roku poprzedniego było to 160,6 tys. (spadek o 3,7%), a w roku 2017 – 166,2 tys. Liczba urodzeń w poszczególnych miesiącach roku wykazuje pewną regularność – najwięcej dzieci rodzi się w miesiącach letnich, najmniej w zimowych.

Na podstawie danych z ostatnich lat można oszacować, że roczna liczba urodzeń w 2019 roku oscylować będzie wokół poziomu 375 tys. – 377 tys. Jest to oczywiście bardzo wstępna prognoza. Można już jednak z dość dużą dozą prawdopodobieństwa stwierdzić, że nie będzie wzrostu liczby urodzeń w stosunku do roku poprzedniego. Prawie we wszystkich dotychczasowych miesiącach tego roku na świat przyszło mniej dzieci niż rok wcześniej. Jedynie w kwietniu odnotowano większą liczbę urodzeń niż w czwartym miesiącu wcześniejszego roku, ale i tak tylko o 0,3 tys.

Sytuację może zmienić fakt rozszerzenia programu „Rodzina 500+", jednak nie spodziewałbym się, by efekty były dostrzegalne już w najbliższych miesiącach.

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.