Wolność wyboru - czyli mama na pełny etat

Dominika Wielkiewicz

Kiedy słyszę słowo wolność, pierwszą myślą jest jeden z moich ulubionych obrazów, „Wolność wiodąca lud na barykady" Eugene'a Delacroix. Obraz przedstawia ludzi należących do odmiennych klas społecznych i mówi o tym, że wolność dana jest nam wszystkim. Najbardziej jednak uderza mnie uosobienie wolności w postaci kobiety, która jest alegorią nie tylko wolności, ale i rozumnego myślenia. Postać kobiety uderza tym bardziej, że pomimo upływu lat kobiety nadal muszą walczyć o swoje prawa i często mierzyć się z oceną swoich decyzji i wyborów. Jednym z nich jest wybór czy wychowywać swoje dziecko, czy kontynuować karierę zawodową? Nie jest to łatwe pytanie i ile osób, tyle odpowiedzi. To co najważniejsze w tej kwestii, to jednak wolność wyboru jednostki uzależniona od przeróżnych czynników, o których tylko ona sama wie.

Tymczasem, my bardzo lubimy oceniać, wygłaszać sądy i moralizować, co czeka matkę, która zdecydowała, że na jakiś czas odkłada karierę zawodową i skupia swoją uwagę na wychowywaniu dziecka. Popularnym sądem jest mówiący o tym, że dziecko nie będzie miało szacunku do matki, która nie pracowała (zawodowo, bo stwierdzenie, że nie pracuje jest pojęciem abstrakcyjnym w tej sytuacji). To zawsze mnie zastanawia - jako dość śmiała teza - szczególnie w kontekście wieloletnich badań potwierdzających, że dziecko do trzeciego roku życia najlepiej rozwija się przy matce i ma zaspokojoną w pełni potrzebę bezpieczeństwa. Poza tym, dziecko może przecież nie szanować nawet takiego rodzica, który pracuje i wychowuje, bo szacunek nie jest nam dany tylko dlatego, że jesteśmy rodzicami. Na szacunek trzeba sobie zapracować i nawet sam fakt, że kobieta została na jakiś czas z dzieckiem nie jest gwarancją sukcesu, jeżeli nie stworzy głębokiej relacji opartej na zaufaniu i wzajemnym szacunku.

Są też kobiety, które stają przed prostym wyborem: albo ja zajmę się wychowaniem dziecka albo niania lub żłobek, bo nie mają obok siebie rodziny, która mogłaby pomóc w łączeniu pracy zawodowej z opieką nad dzieckiem. I nierzadko kalkulacja jest stosunkowo prosta, kiedy okazuje się, że większość wynagrodzenia pochłonie opłacenie opiekunki czy żłobka (nie wszystkie dzieci mają szansę na miejsce w żłobku publicznym). Jakie mamy prawo w takiej sytuacji oceniać decyzję kobiet? A przede wszystkim, jakie mamy prawo wysnuwać tak brutalne wnioski na ich temat, twierdząc, że są mało ambitne, niezaradne, leniwe (!), uzależnione od męża... Oczywiście są takie przypadki, jednak stosowanie ogólnego opisu do całości jest dość niestosowne.

Czy naprawdę zajmowanie się własnym dzieckiem, wychowywanie go według ważnych dla nas zasad, spędzanie z nim czasu, pokazywanie i objaśnianie świata jest czymś, co wzbudza tak dużo negatywnych emocji? Osobiście znam sporo kobiet, które pierwsze lata życia dziecka świadomie przeznaczyły na bycie z nim, bliskość, uważność, budowanie relacji i żadna z nich nie odbiegała intelektem od tych, które pracowały zawodowo. Bez problemu czytały książki, kiedy dziecko spało, robiły studia podyplomowe, szkolenia i kursy weekendowe, o których wcześniej marzyły, a na które nigdy nie było czasu, pracowały jako „wolny strzelec", zgrywając się czasowo z mężem, rozwijały swoje małe biznesy, chodziły do kina, teatru, na koncerty, podróżowały i robiły wiele innych rzeczy, których ich bezdzietne koleżanki nie zdążyły zrobić. A przy tym wszystkim były po prostu spełnionymi mamami, bo taki był ich w pełni świadomy wybór.

Wolność, to możliwość wyboru, to odpowiedzialność, liczenie się z konsekwencjami swoich decyzji. Tylko człowiek wolny może w pełni wyrazić samego siebie i kierować się wyłącznie swoją własną wolą. A jeśli jego wolą jest pozostanie z dzieckiem i realizowanie się poprzez wychowanie pięknego małego człowieka, to jakie mamy prawo, aby swoimi komentarzami oceniać i tę wolność ograniczać?

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.