Protest przeciwko zmianom w nauczaniu religii i etyki

Coraz więcej środowisk sprzeciwia się projektowanym przez Ministerstwo Edukacji Narodowej zmianom dotyczącym organizacji lekcji religii i etyki w polskich szkołach — i to głośno, bo protest trafił już pod mury Sejmu.

Na czym polegają planowane zmiany?

Propozycje resortu pod kierownictwem minister Barbary Nowackiej zakładają kilka istotnych przekształceń w sposobie organizacji nauczania religii. Przede wszystkim uczniowie z różnych klas i różnych poziomów edukacji mieliby być łączeni w jedną grupę — do 25 osób w klasach I–III oraz do 30 osób w klasach IV–VIII szkół podstawowych i szkołach ponadpodstawowych. Ponadto ocena z religii ma zostać wyłączona z zestawu ocen wliczanych do średniej, a tygodniowy wymiar zajęć zmniejszony do jednej godziny. Dodatkowym elementem reformy jest propozycja, by lekcje religii odbywały się wyłącznie na pierwszej lub ostatniej godzinie zajęć.

W ocenie Stowarzyszenia Katechetów Świeckich, dyrektorów wydziałów katechetycznych oraz środowisk rodziców proponowane zmiany są dyskryminujące i godzą w konstytucyjne prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami.

Sprzeciw Stowarzyszenia Katechetów Świeckich

Przeciwko propozycjom MEN protestowało pod Sejmem Stowarzyszenie Katechetów Świeckich. Eksperci podkreślają, że łączenie w jedną grupę uczniów w różnym wieku i na różnym etapie edukacji bardzo negatywnie wpłynie na jakość kształcenia. Piotr Janowicz ze Stowarzyszenia Katechetów mówił podczas protestu, że propozycja MEN całkowicie ignoruje poziom rozwoju emocjonalnego i intelektualnego uczniów, ich realne potrzeby oraz zdobytą dotychczas wiedzę.

Rozwiązanie to spowoduje dyskomfort u młodszych uczniów, którzy będą czuli, że odstają od starszej części grupy, z kolei starsi uczniowie nie będą chcieli dopasowywać się do poziomu wiedzy i potrzeb młodszych uczniów.

– mówił Piotr Janowicz.

Stowarzyszenie Katechetów Świeckich zaznacza, że w Polsce 80 proc. dzieci uczęszcza i deklaruje chęć uczestnictwa w lekcjach religii, dlatego proponowane zmiany są dyskryminujące dla tej grupy uczniów. Zdaniem stowarzyszenia pozbawienie młodych ludzi dostępu do nauczania o wartościach i duchowości może być niebezpieczne dla ich zdrowia psychicznego — wobec rosnącej liczby prób samobójczych wśród dzieci i młodzieży ograniczenie tych zajęć może pogłębić istniejące problemy.

Więcej na temat rosnącej fali problemów ze zdrowiem psychicznym wśród dzieci i młodzieży. [KLIKNIJ, ABY PRZECZYTAĆ]

Niedługo na naszym portalu ukaże się rozmowa na ten temat z Piotrem Janowiczem ze Stowarzyszenia Katechetów Świeckich.

„Te zmiany to forma nierówności" — głos dyrektorów wydziałów katechetycznych

Dyrektorzy Wydziałów Katechetycznych diecezji w Polsce stanowczo sprzeciwiają się działaniom prowadzonym przez MEN. Proponowane zmiany nazywają jawną dyskryminacją dzieci uczestniczących w szkolnych lekcjach religii, ich rodziców oraz nauczycieli tego przedmiotu. Podkreślają przy tym, że wszelkie zmiany w tych kwestiach powinny zapadać w drodze dialogu i wzajemnego zrozumienia ze wszystkimi Kościołami i związkami wyznaniowymi.

Konieczne jest zawsze wypracowanie porozumienia strony rządowej z władzami Kościoła i związków wyznaniowych. Wynika to z zapisów w Ustawie o systemie oświaty, Konstytucji RP oraz Konkordatu.

– piszą w liście do minister Barbary Nowackiej dyrektorzy wydziałów katechetycznych.

Zaznaczają, że proponowane zmiany nie są podyktowane dobrem ucznia, ponieważ stoją w sprzeczności z zasadami psychologicznymi, pedagogicznymi i dydaktycznymi.

Narusza to prawa ucznia, godność dziecka oraz krzywdzi je w procesie edukacji.

– piszą dyrektorzy.

Dyrektorzy podkreślają, że pomysł organizowania lekcji religii wyłącznie na pierwszej lub ostatniej godzinie stanowi formę dyskryminacji, segregacji i nietolerancji wobec osób wierzących. Zwracają też uwagę, że decyzja o wyłączeniu oceny z religii ze średniej została podjęta bez jakiegokolwiek porozumienia z Kościołem.

W sposób rażący godzi to w podstawowe zasady dydaktyczne. Dziecko nie jest w stanie zrozumieć, dlaczego jego wysiłek na lekcjach religii nie jest doceniony w ten sam sposób, jak w przypadku innych przedmiotów.

– piszą do MEN Dyrektorzy Oddziałów Katechetycznych.

Jak wyrazić swój sprzeciw? Gotowy wzór pisma do ministerstwa

Swój sprzeciw w sprawie proponowanych zmian można wysłać na adres: kancelaria@men.gov.pl.

Poniżej zamieszczamy przykładowy tekst, który można wysłać do Ministerstwa Edukacji Narodowej:

Minister Edukacji Narodowej
Barbara Nowacka

Szanowna Pani Minister, z ogromnym niepokojem słuchamy doniesień o planowanej przez Rząd reformie edukacji dotyczącej lekcji religii.

Zmiany, które wprowadza Ministerstwo Edukacji Narodowej są dyskryminujące dla naszych dzieci, które uczęszczają na lekcje religii.

Wyrażamy swój sprzeciw wobec zmian, które mają polegać na:

1. możliwości zwiększania grup poprzez łączenie uczniów z różnych klas i poziomów edukacyjnych: do 25 osób w klasach I–III i do 30 osób w klasach IV–VIII szkół podstawowych oraz w szkołach ponadpodstawowych — taka forma jest sprzeczna z wszelkimi zasadami psychologicznymi, pedagogicznymi i dydaktycznymi;
2. usunięciu oceny z religii ze średniej ocen — jest to krzywdzące dla dzieci uczęszczających na lekcje religii, gdzie zdobywają konkretne wiadomości i umiejętności;
3. umieszczaniu lekcji religii na początku lub na końcu zajęć — jest to dyskryminacja dzieci uczęszczających na te lekcje;
4. zmniejszeniu wymiaru lekcji religii do jednej godziny tygodniowo.

Organizacja lekcji religii w przestrzeni szkolnej jest wypełnieniem konstytucyjnego prawa nas — rodziców — do wychowania i nauczania religijnego zgodnie ze swoimi przekonaniami (art. 53, ust. 3 Konstytucji RP). Mamy nadzieję na wysłuchanie naszego głosu.

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.