Książka o seksualności dla nastolatek, jakiej jeszcze nie było

Rynek książek o seksualności dla nastolatek pełen jest tytułów, które — mimo pięknych ilustracji i nowoczesnej formy — mogą przynosić więcej szkody niż pożytku. Czy w morzu ideologicznych poradników istnieje alternatywa oparta na wiedzy, szacunku i prawdzie?

Temat seksualności nie jest dziś już tematem tabu — również dla młodych ludzi. Nastolatkowie chcą wiedzieć więcej na temat własnej seksualności, chcą rozumieć swoje ciało i swoje zachowania. Chcą mieć pewność, że wszystko jest z nimi „w porządku" i że to, co odczuwają, nie jest żadnym zaburzeniem. Sięgają więc do internetu, ale też po różnego rodzaju poradniki i książki.

Na polskim i europejskim rynku wydawniczym roi się od pozycji reklamowanych jako książki o dojrzewaniu i seksualności dla nastolatków — są wśród nich nawet komiksy. Jako rodzice kupujący te tytuły z pozoru nie widzimy niczego podejrzanego: wydają się „współczesne", trafiają do grupy wiekowej, mają piękne ilustracje i są dopieszczone pod niemal każdym względem. Niemal — bo co do treści można by mówić godzinami, podając przykłady i cytaty świadczące o ich szkodliwości.

Twoje przekonania na temat seksualności są twoje i nie daj sobie niczego narzucić. Prokreacja jest kulą u nogi współczesnych młodych ludzi — zaufaj antykoncepcji, daj się ponieść wolności.

Większość tych książek bazuje na emocjach i powtarzających się frazach podobnych do powyższej. Oczywiście nie są one sformułowane aż tak dosadnie, jednak wydźwięk jest właśnie taki.

Edukacja zdrowotna — co proponuje ministerstwo?

Wokół tzw. edukacji seksualnej toczy się obecnie wiele dyskusji i polemik. Wielokrotnie pisaliśmy na łamach naszego Forum o tzw. edukacji zdrowotnej, zawierającej komponenty szkodliwej edukacji seksualnej, i jej konsekwencjach dla naszych dzieci. Większość książek na polskim rynku wydawniczym wpisuje się niestety w narrację tego przedmiotu. Ministerstwo, wprowadzając do szkół „Edukację zdrowotną", proponuje — a za jakiś czas będzie to już narzucone — edukację, w której liczy się przede wszystkim swoboda doznań, pożądanie seksualne, zaspokojenie potrzeb seksualnych, atrakcyjność fizyczna, popęd płciowy, orgazm, podniecenie i wszystko to, co ma dawać przyjemność.

Nie ma tam mowy o konsekwencjach współżycia (jedynie w kontekście niechcianej ciąży, przed którą „trzeba się zabezpieczyć"), potrzebach drugiego człowieka, intymności, dojrzałości emocjonalnej, etapach rozwoju seksualnego, psychologicznych aspektach „pierwszego razu", o szacunku i zrozumieniu. Nie bierze się pod uwagę indywidualnego rozwoju osobowości człowieka ani jego wrażliwości — wszyscy mają przyjąć jedną narrację w obszarze seksualności. Jeśli uświadomimy sobie, że ten przekaz trafia do młodego człowieka w okresie dojrzewania, często z zaniżonym poczuciem własnej wartości, stajemy przed naprawdę trudnym orzechem do zgryzienia.

Zdając sobie sprawę z powagi tej sytuacji, autorki postanowiły stworzyć książkę, która nie będzie ideologiczna, ale która da młodym przestrzeń do zastanowienia się i przemyślenia wielu spraw związanych z płcią, miłością i związkami. Znalazły się w niej też informacje pozornie prozaiczne — jak higiena intymna, pierwsza wizyta u ginekologa czy korzystanie z internetu i podejmowanie własnych decyzji. Dzięki wiedzy zawartej w tej publikacji dziewczyna ma szansę podjąć decyzje, których nie będzie żałowała w przyszłości.

„Girls' Guide" — książka, która mówi prawdę

Książka wydana w czerwcu tego roku — „Girls' Guide. Miłość i seks, czyli: Dlaczego nikt mi o tym wcześniej nie powiedział?" (Girls' Guide | IWORIS Books) — rzuca nowe światło na tę tematykę. Punktem wyjścia do jej napisania był sprzeciw wobec zalewających rynek książek o seksualności dla nastolatek, które nie pokazują prawdy: sprowadzają wiedzę o seksualności do instruktażu zakładania prezerwatywy, zachęcania do masturbacji i eksperymentowania, podważają tożsamość płciową i kwestionują wartości. Autorki chciały dla swoich córek i wszystkich nastolatek czegoś więcej — przede wszystkim prawdy.

Prawdy o kobiecej seksualności, która przejawia się we wszystkich obszarach życia. Prawdy o tym, że dzisiejsze decyzje mają wpływ na jakość życia w przyszłości. Prawdy o tym, czym jest prawdziwa miłość — że to decyzja, a nie tylko „motyle w brzuchu". Do współtworzenia książki zaproszono grono ekspertów:

• ginekologów i seksuologów

• psychologów i genetyka

• instruktorkę naturalnych metod rozpoznawania płodności

• założycielkę Fundacji Javani, zajmującej się nastoletnimi rodzicami

• nastoletnią mamę

• „zwykłą" dziewczynę, która postanowiła żyć w czystości do ślubu

Każdy z ekspertów odpowiedział na realne pytania nastolatek. Autorki przeszukały internet, by znaleźć problemy, które naprawdę nurtują młode dziewczyny. Zaskakujące okazało się, jak wiele pytań dotyczących płciowości, problemów seksualnych czy samej seksuologii rodzi się w głowach nastolatek — sprawy oczywiste dla dorosłych bywają dla nich zagadką, budząc wątpliwości i skłaniając do refleksji. Pytania zebrano, pogrupowano i postawiono konkretnym ekspertom.

Co znajdzie w niej dorastająca dziewczyna?

Każda nastolatka sięgająca po „Girls' Guide" znajdzie odpowiedzi na pytania, które naprawdę ją nurtują. Publikacja porusza między innymi:

• Jak dbać o relacje z innymi?

• Co jest dobre, a co niekoniecznie, dla rozwoju psychoseksualnego?

• Jak rozpoznawać sygnały, które dostajemy od własnego ciała — nie tylko w sferze seksualnej?

• Czym jest seksualność i co to znaczy być kobietą?

• Kiedy najlepiej rozpocząć aktywność seksualną i dlaczego warto czekać na „tego jedynego"?

• Z jakimi konsekwencjami wiąże się tzw. pierwszy raz z nieodpowiednim partnerem?

• Jak nauczyć się stawiania granic?

• Czym jest miłość intymna?

• Czym są zaburzenia seksualne i jak je rozpoznać?

• Jak dbać o zdrowie seksualne?

• Co powinno być najważniejsze w życiu człowieka?

• Jak poradzić sobie, gdy odkryjesz, że jesteś w ciąży?

Nie ma tu gotowych przepisów „jak żyć?". Jest solidna wiedza, konkretne przykłady i przestrzeń do podejmowania własnych decyzji. Autorki mają nadzieję, że nastolatki po przeczytaniu tej książki będą bardziej pewne siebie, swojego ciała i tego, czego chcą od życia — że będą umiały podejmować dobre decyzje, oparte na wiedzy i szacunku do samej siebie. Całość dopełniają wyjątkowe ilustracje stworzone specjalnie na potrzeby tej publikacji, które w pełni oddają jej klimat i z pewnością przyciągną uwagę młodych czytelniczek.

Warto wiedzieć — ważny termin dla rodziców

„Girls' Guide. Miłość i seks, czyli: Dlaczego nikt mi o tym wcześniej nie powiedział?" można kupić na stronie wydawnictwa: Girls' Guide | IWORIS Books. W przygotowaniu jest już analogiczna książka dla nastoletnich chłopców.

Jeśli taki model wychowania seksualnego — oparty na wiedzy, szacunku i zrozumieniu — jest Państwu bliski, a przedmiot „Edukacja zdrowotna" budzi Państwa niepokój, warto wiedzieć, że do 25 września 2025 roku jest czas na złożenie rezygnacji z udziału dziecka w tych zajęciach.

Czytaj także:

• Edukacja zdrowotna – nowy przedmiot w szkołach od 1 września 2025 r. Barbara Nowak krytykuje MEN

• Edukacja zdrowotna nowy przedmiot od 1 września 2025? Dlaczego „NIE!"

• Reforma Edukacji 2026: MEN wprowadza kontrowersyjne zmiany w polskim systemie oświaty

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.