Piłka nożna, koszykówka, lekkoatletyka, a nawet intensywne zajęcia wychowania fizycznego oznaczają dla stóp setki powtarzających się uderzeń o podłoże. U dorosłego organizmu takie obciążenia mają inne konsekwencje niż u dziecka, którego układ kostny wciąż się rozwija.

Jedną z częstych przyczyn bólu pięty u aktywnych dzieci jest tzw. choroba Severa, czyli jałowe zapalenie apofizy kości piętowej. Mimo niepokojącej nazwy jest to dolegliwość przeciążeniowa związana z okresem wzrostu.

Problem najczęściej dotyczy dzieci w wieku około 8-15 lat. Podczas intensywnego wzrastania okolica pięty jest szczególnie podatna na powtarzające się obciążenia. Bieganie, skakanie oraz napięcie ścięgna Achillesa mogą powodować ból w obrębie rozwijającej się kości piętowej.

Charakterystyczne objawy to:

  • ból jednej lub obu pięt, szczególnie podczas biegania i skakania;

  • nasilenie dolegliwości po treningu lub dłuższym spacerze;

  • zmniejszenie bólu podczas odpoczynku;

  • tkliwość tylnej albo dolnej części pięty;

  • niekiedy utykanie lub chodzenie na palcach, aby odciążyć bolesne miejsce.

Nie każdy ból pięty oznacza jednak chorobę Severa. Podobne objawy mogą towarzyszyć urazom, innym przeciążeniom i schorzeniom wymagającym odmiennego postępowania. Dlatego przy utrzymujących się dolegliwościach potrzebna jest ocena lekarza.

Czy wkładki ortopedyczne mogą pomóc młodemu sportowcowi?

Mogą, ale pod warunkiem że odpowiadają rzeczywistemu problemowi.

W przypadku przeciążenia pięty jednym z rozwiązań stosowanych w celu zmniejszenia dolegliwości są wkładki amortyzujące oraz podpiętki. Ich zadaniem jest ograniczenie nacisku i części obciążeń działających na bolesną okolicę.

American Academy of Orthopaedic Surgeons wskazuje, że odpowiednio dobrane wkładki pod piętę mogą stanowić element postępowania w chorobie Severa. Nie zastępują jednak odpoczynku, modyfikacji aktywności i pozostałych zaleceń terapeutycznych.

Warto przy tym rozróżnić trzy rodzaje produktów:

Wkładki amortyzujące – mogą poprawiać komfort chodzenia i ograniczać odczuwanie wstrząsów. Przydają się szczególnie wtedy, gdy but ma niewystarczającą amortyzację.

Podpiętki – umieszczane bezpośrednio pod piętą, służą miejscowemu odciążeniu lub amortyzacji. Niektóre modele podwyższają piętę, dlatego ich konstrukcję należy dopasować do potrzeb dziecka.

Wkładki profilowane i ortopedyczne – zapewniają określone podparcie stopy. Mogą być pomocne przy wybranych zaburzeniach biomechaniki i dolegliwościach bólowych, ale nie powinny być dobierane wyłącznie na podstawie wyglądu stóp.

Różne rodzaje wkładek, w tym modele sportowe i dziecięce, można znaleźć w kategorii Zdrowe nogi i stopy w sklepie AlmaMed.pl. Przed zakupem warto sprawdzić przeznaczenie produktu, zakres rozmiarów oraz zalecenia dotyczące jego stosowania u dzieci.

A co, jeśli dziecko ma płaskostopie?

To kolejne zagadnienie, które często prowadzi rodziców do sklepu z wkładkami ortopedycznymi.

Widok nisko położonego łuku stopy nie oznacza automatycznie choroby. Elastyczne płaskostopie u dzieci może występować bez bólu i nie wymagać żadnego leczenia.

Co więcej, badania nie potwierdzają, że rutynowe stosowanie wkładek u dzieci z bezobjawowym elastycznym płaskostopiem trwale zmienia rozwój wysklepienia stopy.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy dziecko skarży się na ból, szybko się męczy podczas chodzenia albo ma trudności z aktywnością fizyczną. Wówczas warto skonsultować się z lekarzem lub odpowiednio wykwalifikowanym specjalistą, który oceni ustawienie stóp, sposób chodzenia i potrzebę zastosowania wkładek.

Najważniejsze jest więc nie to, czy stopa wygląda na płaską, ale czy występują objawy i co jest ich przyczyną.

Jak dobrać wkładki do butów dziecka? Pięć rzeczy do sprawdzenia

Nawet dobra jakościowo wkładka nie spełni swojego zadania, jeżeli będzie źle dopasowana.

1. Najpierw ustal, co powoduje dyskomfort. Ból pięty, podbicia czy przedniej części stopy może wymagać zupełnie innych rozwiązań. Nie ma jednej wkładki odpowiedniej na wszystkie dolegliwości.

2. Sprawdź przeznaczenie i rozmiar. Wkładka powinna odpowiadać długości i szerokości stopy. Nie należy zakładać, że produkt dla dorosłych będzie odpowiedni dla dziecka tylko dlatego, że pasuje rozmiarem.

3. Uwzględnij rodzaj butów. Wkładka zajmuje dodatkowe miejsce. Po jej umieszczeniu stopa nie powinna być ściśnięta, pięta musi pozostawać stabilna, a palce powinny mieć swobodę ruchu.

4. Nie wybieraj najmocniejszego podparcia na wszelki wypadek. Bardziej wyprofilowana lub sztywniejsza wkładka nie oznacza automatycznie lepszego działania. Nieodpowiedni model może zwiększać dyskomfort.

5. Obserwuj reakcję dziecka. Jeżeli po zastosowaniu wkładek pojawia się nowy ból, otarcia lub wyraźna zmiana sposobu chodzenia, należy przerwać ich używanie i zweryfikować dobór.

Wkładka powinna pomagać stopie, a nie zmuszać dziecko do znoszenia kolejnego rodzaju niewygody.

Dziecko wróciło z treningu z bólem pięty. Co zrobić dzisiaj?

Przede wszystkim nie namawiaj go do biegania mimo bólu. Młodzi sportowcy często nie chcą opuszczać treningów, szczególnie gdy zbliżają się zawody albo ważny mecz.

W pierwszej kolejności warto ograniczyć aktywności nasilające dolegliwości i zapewnić stopie odpoczynek. Pomocny może być również zimny okład zastosowany przez materiał, aby nie przykładać lodu bezpośrednio do skóry.

Następnie sprawdź obuwie. Czy buty nie są za małe? Czy podeszwa nie jest mocno zużyta? Czy pięta jest stabilnie utrzymywana? Czy dziecko nie trenuje w obuwiu niedostosowanym do rodzaju aktywności?

Jeśli lekarz rozpozna przeciążeniowy charakter dolegliwości, może zalecić modyfikację treningów, ćwiczenia rozciągające i wzmacniające oraz odpowiednie wkładki lub podpiętki. Powrót do pełnej aktywności powinien następować stopniowo, w miarę ustępowania objawów.

Nie należy natomiast stosować wkładek jako sposobu na umożliwienie dziecku kontynuowania intensywnego treningu pomimo wyraźnego bólu.

Kiedy z bólem pięty trzeba iść do lekarza?

Nie warto odkładać konsultacji, jeżeli ból powraca, nasila się, ogranicza codzienne funkcjonowanie lub dziecko zaczyna utykać.

Pilnej oceny wymaga sytuacja, gdy:

  • dziecko nie jest w stanie obciążyć nogi ani normalnie chodzić;

  • silny ból pojawił się bezpośrednio po urazie;

  • stopa jest wyraźnie zniekształcona lub występuje znaczny obrzęk;

  • bólowi towarzyszą gorączka i złe samopoczucie.

Niepokojące są również dolegliwości pojawiające się w spoczynku lub w nocy, szczególnie gdy się utrzymują albo towarzyszą im inne objawy.

W takich przypadkach zakup nowych butów czy wkładek nie powinien opóźniać diagnostyki.

Zdrowe stopy są ważniejsze niż dodatkowy trening

Kiedy dziecko mówi, że bolą je pięty, łatwo uznać to za przejściowy efekt intensywnej aktywności. Niekiedy rzeczywiście wystarczy zmiana obciążenia treningowego, lepiej dopasowane obuwie i odpoczynek. Innym razem konieczna jest ocena medyczna oraz dodatkowe postępowanie.

Wkładki do butów mogą poprawiać komfort i stanowić przydatny element odciążenia stóp. Nie są jednak uniwersalnym sposobem leczenia ani obowiązkowym wyposażeniem każdego młodego sportowca.

Najlepsza decyzja rodzica nie zawsze polega na kupieniu kolejnego produktu. Czasem ważniejsze jest wysłuchanie dziecka, sprawdzenie przyczyny bólu i pozwolenie mu na odpowiednią regenerację.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji medycznej.

Opracowanie przygotował: Robert Sroka spotbox.pl