Świadomość sensu życia lekiem na kryzys

Odkrycie sensu życia pozwala przetrwać najtrudniejszy nawet czas – twierdzi logoterapeuta Alex Vesely w rozmowie z Tomaszem Gubałą.

Ostatnie lata nie są dobrym czasem dla prawidłowego stanu psychicznego dzieci i młodzieży. Czas pandemii oraz dotykające nas bezpośrednio skutki wojny na Ukrainie powodują, iż życie stało się trudniejsze, a perspektywy na przyszłość mogą nie wydawać się tak optymistyczne, jak jeszcze kilka lat wcześniej. Kryzys obserwowany jest wśród młodego pokolenia, w którym rośnie poczucie beznadziejności, niewiary we własne możliwości, skutkujące coraz częściej apatią, pogorszeniem relacji z rówieśnikami i rodziną, samookaleczeniami, a w skrajnych przypadkach samobójstwami.

Logoprofilaktyka pomocna w trudnym dla młodych czasie

Czy logoprofilaktyka, czyli profilaktyka robiona na podstawie logoterapii jest w stanie pomóc dzieciom i młodzieży w tym najtrudniejszym od lat okresie? Co doradzić nauczycielom i wychowawcom, by skuteczniej mogli pomagać swoim podopiecznym?

Temat podjęli dwaj logoterapeuci - Tomasz Gubała, prezes Fundacji Wspomagającej Wychowanie „Archezja" oraz Alex Vesely – jeden z najlepszych na świecie logoterapeutów, producent filmowy, uczeń Elizabeth Lucas i wnuk Viktora Frankla.

Logoterapia nie jest czymś nowym. Metodą obserwacji i wyciągania wniosków z porównania ważnych ludzkich zachowań, które pozwalały jednym osobom na dobre życie i utrzymanie dobrej kondycji psychicznej, pomimo trudnych doświadczeń, a innym – mimo, że żyło im się łatwo – na popadanie w depresję i rozpacz Viktor Frankl doszedł do przekonania, że centralnym elementem życia jest jego sens – mówi Alex Vesely.

Pokonać egzystencjalną pustkę

Podstawowe pytanie nie brzmi „z czego żyję", ale „po co żyję". Jeśli nie odkryjemy sensu życia pozostaniemy w tzw. pustce egzystencjalnej, pomimo faktu, że mamy wszystko co wydaje nam się niezbędne do życia i co czyni nas bezpiecznymi ekonomicznie. Dotyczy to każdego z nas, młodszego czy starszego, bogatego czy ubogiego.

- Ludzie, którzy znaleźli zadanie, w którym widzą sens – pracę, twórczość, pomoc innym – stają się silni, stabilni, odporni fizycznie i psychicznie - podkreśla Alex Vesely. - W kryzysie, który może dotknąć każdego, ważne jest uświadomienie sensu przetrwania trudności, przykrych doświadczeń, załamania – twierdzi.

I dodaje, że Sam Viktor Frankl przeżył uwięzienie w obozie koncentracyjnym, stracił swoich bliskich i musiał na nowo zdefiniować sens swojego życia, zastanowić się w czym jest dobry, co może zrobić dla innych, a nie tylko dla siebie.

Zadania do wypełnienia pokonają złe doświadczenia

Niektórych tragicznych doświadczeń nie da się w pełni przezwyciężyć, ale warto zdać sobie sprawę, że będziemy sobie mogli z nimi lepiej poradzić, kiedy uświadomimy sobie sens stojących przed nami zadań.

- Trudności życiowe, a nawet tragedie nie eliminują możliwości odnalezienia sensu, one go zmieniają - twierdzi Alex Vesely.

Na ramionach nauczycieli i wychowawców spoczywa wielka odpowiedzialność za dzieci i młodzież, z która się stykają i którą kształcą. To odpowiedzialność głównie za nauczenie młodych pokoleń bycia odpowiedzialnymi, czyli reagowania na warunki wokoło, ale i wewnątrz samego siebie.

Pedagog ma zadanie ukazanie i uświadomienie młodej osobie jej możliwości, potencjałów, które warte są rozwijania, a których ona sama często nie dostrzega.

- Najlepszym sposobem na uczenie jest bycie samemu dobrym przykładem. Będąc wzorami dla młodszych najprawdopodobniej mamy wtedy na nich największy wpływ – mówi Alex Vesely.

Odkrycie sensu życia daje radość

Znalezienie sensu inspiruje nas do jego wypełnienia, do podjęcia działań na rzecz naprawy świata, choćby tego nam najbliższego, do zrobienia czegoś, co uważamy za ważne. Nie należy się skupiać wyłącznie na sobie, ale zauważyć potrzeby istniejące wokół nas.

Jeśli poczujemy się spełnieni w działaniu spowoduje to nasze dobre samopoczucie. Pokonanie barier, które nieraz towarzyszą realizacji naszych celów, podjęcie walki, wykonanie wysiłku powinno nas chronić jako istoty ludzkie. Nie żyjemy w próżni i doznajemy różnych napięć, co jest naturalnym doświadczeniem każdego człowieka, dlatego dawni twórcy psychoterapii, tacy jak Freud, błędnie wyobrażali sobie, że ludzie dążą do wewnętrznej równowagi i skupiają się przede wszystkim na osiąganiu przyjemności, podczas gdy – według Viktora Frankla – to cecha ludzi neurotycznych, indywidualistów i egocentryków, czyli tak naprawdę osób cierpiących na chorobę osiągania coraz to nowych doznań, a kiedy one się spełniają, to znikają i człowiek taki odczuwa pustkę i znów szuka kolejnych.

- Jeśli zamiast przyjemności szukamy sensu, czegoś wartościowego, co jest ważne nie tylko w kontekście samego siebie, ale szerzej, wtedy doznajemy uczucia szczęścia, co tak naprawdę jest skutkiem ubocznym wypełnienia sensu życia – mówi Alex Vesely. I dodaje, że ktoś, kto wypełnia sens zwykle staje się szczęśliwy.

Cała rozmowa dostępna jest TUTAJ.

Oprac.: wit
Źródło: Fundacja Archezja
Zdjęcia: Fundacja Archezja, Pixabay.com, Pexels.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.