W Polsce rodzi się coraz mniej dzieci - najnowsze dane demograficzne

dr Krzysztof Szwarc
demograf

Główny Urząd Statystyczny opublikował oficjalne dane dotyczące liczby i struktury ludności Polski według stanu na dzień 31 grudnia 2019 roku oraz ruchu naturalnego w 2019 roku.

Najważniejsza informacja jest taka, że w Polsce zamieszkiwało 38 382 576 osób, co oznacza ubytek o 28,6 tysiąca (0,07%) w stosunku do roku wcześniejszego. Urodziło się 374 954 dzieci, o około 13 tysięcy mniej niż w roku 2018. Jest to drugi rok z rzędu ze spadkiem liczby urodzeń. Mniejsza niż w roku 2018 była też liczba zgonów, o około 5 tysięcy: 409 709 w 2019 roku wobec nieco ponad 414 tysięcy rok wcześniej. Oznacza to siódmy rok z rzędu z ujemnym przyrostem naturalnym, tym razem na poziomie -34 755, co jest najniższą wartością (najwyższym ubytkiem naturalnym) w całej powojennej historii Polski.

Również siódmy rok z rzędu roczna liczba zawartych małżeństw jest mniejsza od 200 tysięcy, w 2018 odnotowano dokładnie 183 371 ślubów, tylko w roku 2013 było ich mniej.

Za to po raz czwarty z rzędu odnotowano dodatnie saldo migracji zagranicznych. W 2019 roku do Polski przyjechało o 6 183 osób więcej niż wyjechało. Tak relatywnie duża różnica między imigracją a emigracją miała miejsce tylko w roku 1959, ale wówczas było inne podejście do kwestii meldunkowych. Warto dodać, że dodatnie saldo migracji odnotowano już czwarty rok z rzędu, taka seria nie zdarzyła się nigdy w całej powojennej historii kraju.

Na skutek niekorzystnej struktury ludności według wieku nadal postępuje proces starzenia się społeczeństwa. Wiek środkowy dla kobiet w 2019 roku wyniósł 43 lata (o 0,4 roku więcej niż w 2018 i o 3,1 lat więcej niż 2010), a dla mężczyzn – 39,7 lat (wzrost o 0,4 roku w porównaniu z rokiem wcześniejszym i o 3,2 lat więcej niż w 2010).

Zdjęcie ilustracyjne/Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.