Czy państwo powinno decydować, jak dziecko używa telefonu?

Rolą państwa powinno być wspieranie rodzin w formowaniu prawidłowych zachowań w Internecie, rolą rodziców – stosowanie „cyfrowej mądrości" – mówią eksperci.

Powszechna cyfryzacja i wszechobecna technologia stają się problemem dla rodziców wychowujących dzieci. Uczestnicy I Międzynarodowej Konferencji Fundacji Projekt PL – „Rozwiązania prorodzinne w czasach powszechnej cyfryzacji" próbowali odpowiedzieć na pytanie, czy państwo powinno regulować kwestie cyfryzacji w rodzinie.

– Pandemia Covid-19 pokazała, jak ważna stała się technologia i dostęp do niej nie tylko dla rodziców, którzy zaczęli pracować zdalnie, ale także dla dzieci, które zmuszone były przestawić się na zdalną edukację – mówiła prof. Susan Walker z Uniwersytetu w Minnesocie w USA. Zwróciła ponadto uwagę na konieczność równego dostępu do technologii dla wszystkich, bez względu na zamożność czy przynależność społeczną – tak, aby nie dochodziło do wykluczeń.

Jak przyznała, nowoczesne technologie mogą być także przyczyną trudności w wychowaniu. Nadmierne korzystanie z technologii niejednokrotnie prowadzi do nieprawidłowych zachowań wśród dzieci i młodzieży. – Kwestia wprowadzania regulacji może okazać się bardzo trudna i wciąż wymaga dyskusji. Na razie nie wiemy, jak i w jakim stopniu, powinniśmy wprowadzać ograniczenia i czy w ogóle to robić – dodała prof. Walker.

Dr Tom Harrison z Uniwersytetu w Birmingham stwierdził, że bez wątpienia technologie mają wpływ na wychowanie dzieci. – Rządzący, ale także i szkoły próbują tworzyć polityki regulujące korzystanie z technologii. W praktyce okazuje się to być bardzo trudne i ostatecznie nie zawsze się udaje – powiedział dr Harrison.

Jego zdaniem, ważniejszą rolę powinni odgrywać tu rodzice, tworzący i egzekwujący reguły mądrego korzystania z technologii. Jak twierdzi, rolą rodziców jest stosowanie „cyfrowej mądrości" tj. uczenia konkretnych zachowań.

– Państwo powinno stworzyć „minimalne reguły", na jakich mogliby opierać się rodzice i dzieci. Już teraz rządzący próbują wprowadzać rozwiązania chroniące dzieci, ale trzeba tu uważać by nie przesadzić i nie pójść „drogą chińską" – dodał Tom Harrison.

Wprowadzenie minimalnych regulacji jest konieczne zdaniem Adama Zycha, prezesa Fundacji Projekt PL. – Jeśli nie będzie takich minimalnych norm, użytkownicy technologii mogą być przekonani, że wszystko im wolno, w myśl zasady, „co nie jest zabronione, to jest dozwolone" – powiedział Adam Zych. Podał także jako przykład wprowadzenie we Francji zakazu używania telefonów komórkowych w szkołach, który jest respektowany i działa.

Prof. Matteo Rizzolli z Uniwersytetu LUMSA w Rzymie wskazał z kolei przykład wykorzystania dostępnych już narzędzi, jak chociażby „kontrola rodzicielska" na urządzeniach, których używają dzieci. Jak twierdzi, we Włoszech z tego rozwiązania korzysta zaledwie 18 proc. rodziców, a jego zdaniem jest to świetne narzędzie.

– Potrzebna jest tu edukacja, nie tylko dzieci, ale także rodziców, tak, aby chętniej korzystali z dostępnych już rozwiązań – powiedział prof. Rizzolli.

Uczestnicy panelu doszli do wspólnej konkluzji, że pewne regulacje są potrzebne. Jednak to nie państwo powinno je wprowadzać odgórnie – przynajmniej nie w sprawach szczegółowych, ponieważ zawsze będzie ono spóźnione. Technologia rozwija się zbyt szybko, by rozwiązania prawne za nią nadążyły. Rolę państwa uczestnicy upatrują w tworzeniu ogólnych reguł, które mogą być podstawą dla rodziców, by to oni odgrywali główną rolę w wychowaniu dzieci i przeprowadzeniu ich przez świat technologii.

Tekst: Projekt PL
Zdjęcie ilustracyjne: Pixabay.com

Ministerstwo Edukacji Narodowej ogłosiło pakiet zmian, który wejdzie w życie już od nowego roku szkolnego 2026/2027. Reforma jest najszersza od ponad dekady i dotyczy zarówno podstawy programowej, jak i struktury przedmiotów oraz systemu oceniania. Dla wielu rodziców zmiany te są zaskoczeniem – tym bardziej, że konsultacje społeczne trwały zaledwie kilka tygodni.

Co dokładnie się zmienia?

Najgłośniejszą zmianą jest połączenie biologii i geografii w jeden przedmiot o nazwie „Przyroda i środowisko". Ministerstwo argumentuje, że takie podejście pozwoli na bardziej holistyczne nauczanie o świecie naturalnym. Środowisko nauczycielskie jest jednak podzielone – część pedagogów uważa, że reforma pozbawi uczniów pogłębionej wiedzy z obu dziedzin.

„Połączenie biologii z geografią to krok wstecz. Uczniowie będą uczyć się wszystkiego po trochu, ale niczego dogłębnie. To przepis na powierzchowność."

— dr Marek Wiśniewski, biolog, Uniwersytet Warszawski

Drugą, równie kontrowersyjną zmianą jest wprowadzenie obowiązkowej edukacji zdrowotnej, która zastąpi dotychczasowe Wychowanie do Życia w Rodzinie. Nowy przedmiot ma obejmować zagadnienia zdrowia fizycznego, psychicznego oraz – co budzi największe kontrowersje – edukację seksualną według standardów WHO.

Prawa rodziców – co możesz zrobić?

Wielu rodziców pyta, czy mają jakiekolwiek narzędzia, by wpłynąć na to, czego uczy się ich dziecko. Odpowiedź brzmi: tak. Polskie prawo oświatowe daje rodzicom kilka konkretnych możliwości działania.

Warto pamiętać, że rada rodziców ma prawo opiniować szkolny program wychowawczo-profilaktyczny. Jeśli program ten jest niezgodny z Waszymi wartościami, możecie złożyć oficjalną opinię negatywną. Choć dyrektor nie jest nią związany, stanowi ona ważny głos w dyskusji.

Harmonogram wdrożenia reformy

Opinie ekspertów i organizacji rodzicielskich

Koalicja Rodziców i Organizacji Społecznych (KROPS) wydała oficjalne stanowisko, w którym sprzeciwia się wprowadzeniu edukacji zdrowotnej w proponowanym kształcie. Organizacja zgromadziła ponad 85 000 podpisów pod petycją do Ministerstwa.

Reforma budzi emocje po obu stronach. Zwolennicy wskazują na potrzebę modernizacji polskiej edukacji i dostosowania jej do wyzwań XXI wieku. Przeciwnicy obawiają się ideologizacji szkoły i naruszenia praw rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi wartościami.

Jedno jest pewne – wrzesień 2026 przyniesie polskim szkołom zmiany, których skutki będziemy odczuwać przez lata. Warto być świadomym rodzicem i aktywnie uczestniczyć w życiu szkoły swojego dziecka.